Kahramanmaraş'ta yazın serinleten gelenek: ballı meyan şerbeti
Ballı meyan: kentte yaşayan bir gelenek
Kahramanmaraş'ta dere kenarları ve sulak alanlarda yetişen meyan kökünden hazırlanan ballı meyan şerbeti, Osmanlı döneminden bu yana süregelen bir gelenek olarak kent yaşamında yerini koruyor. Yaz aylarında serinlemek isteyenler ve aile sofralarının aranan içeceği olan meyan şerbeti, hem satıcıların hem de tüketicilerin anlattığı biçimiyle nesilden nesile aktarılıyor.
Hazırlanışı ve satış geleneği:
Meyan kökünün hazırlanışı, satıcıların verdiği bilgiye göre basit ama özen ister: kökün üzerine su eklenip yaklaşık 15–20 dakika çay gibi demleniyor, sonra suyu süzülüyor ve ikinci suyu da eklenerek satışa hazır hale getiriliyor. Satıcılar yaz boyunca sırtlarında güğümlerle halkın arasına çıkarak ürünü sunuyor; bu yöntem hem pratik hem de geleneksel bir sunum biçimi olarak öne çıkıyor.
İşin ticaret tarafında ise 70 yaşındaki Mehmet Acı yaklaşık 60 senedir meyan kökü sattığını, bunun baba mesleği olduğunu ve ballı meyanın Osmanlılar döneminden beri geldiğinin bilindiğini belirtiyor. Aile bağları ve kuşaktan kuşağa geçen tecrübe, ürünün kent içinde sürekliliğini sağlıyor.
Kültürel yerleşme ve sağlık algısı:
Meyancılık geleneğini sürdüren Levent Cambaz, ailesinin uzun yıllardır bu işle uğraştığını ve meyan şerbetinin Kahramanmaraş kültüründe önemli bir yere sahip olduğunu vurguluyor; Cambaz, meyan şerbetini 'Kahramanmaraş'ın milli içeceği' olarak nitelendiriyor ve Ramazan sofralarında da sıkça tercih edildiğini söylüyor.
Vatandaşların aktardığı sağlık iddiaları da tüketimde etkili oluyor. Sıddık Balkanlı düzenli tükettiğini ve iki kez böbrek taşı düşürdüğünü belirterek meyan şerbetini şifalı buluyor. Esnaf Ökkeş Maraşlı ise meyan şerbetinin böbreklere, ciğerlere ve mideye iyi geldiğini düşündüğünü ifade ediyor. Bu tür değerlendirmeler bilimsel kanıtlarla desteklenmemekle birlikte, yerel algının ve tüketim alışkanlıklarının şekillenmesinde belirleyici oluyor.
Sonuç olarak Kahramanmaraş'ta ballı meyan şerbeti, hem geleneksel üretim ve satış yöntemleriyle hem de Ramazan ve yaz dönemlerindeki tüketim alışkanlıklarıyla kent kültürünün yaşayan bir unsuru olarak kalmaya devam ediyor. Satıcılar, baba mesleğini yeni nesillere aktarmaya çalışırken, tüketiciler de şifa ve serinleme beklentisiyle şerbete ilgi gösteriyor.
VATANDAŞ SIDDIK BALKANLI İSE, "BEN BUNDAN İKİ KERE BÖBREK TAŞI DÜŞÜRDÜM. HER GÜN İÇERİM, ŞİFALIDIR" DEDİ.