Kanallardan Akdeniz'e ilerleyen mikroplastikler tarım ve kıyıları tehdit ediyor
Kanallardan Akdeniz'e uzanan plastik kirliliği:
Bu yaz Akdeniz kıyılarında yoğunlaşan plastik atık görüntüleri, bilimsel ve idari incelemeleri gündeme taşıdı. Adana'daki tarımsal drenaj kanallarında saptanan mikroplastik yoğunluğu, akıntılar aracılığıyla sahillere ve Akdeniz ekseninde diğer illere taşınıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekipleri bölgeden su örnekleri alarak analiz yapıyor; hem yerel hem de deniz kaynaklı kirliliğin boyutu ölçülmeye çalışılıyor.
Bakanlık denetimleri ve uygulanan yaptırımlar:
Bakanlık 1 Temmuz itibarıyla Adana, Antalya, Gaziantep, Hatay, Mersin ve Muğla'da atıksu arıtma ve plastik geri dönüşüm tesislerine yönelik denetimlerini arttırdı. Yapılan 604 denetim sonucunda 52 tesise toplam 118 milyon 211 bin 499 TL idari para cezası uygulandı ve 19 tesisin faaliyeti durduruldu. Adana özelinde ise 105 tesise yönelik çalışma yürütüldü; bunlardan 11'ine işlem uygulanıp 11 tesise 25 milyon 850 bin lira ceza kesildi, 5 tesisin faaliyeti durduruldu.
Genel müdür Fatih Ekmekçi, geçmiş yıllara ilişkin denetim verilerini hatırlatarak 2021'den bu yana Türkiye genelinde 43 bin 96 denetim yapıldığını, bunun sonucunda 2 milyar 300 milyon TL idari para cezası uygulandığını ve 322 faaliyetin durdurulduğunu aktardı. Ekmekçi, çevreyi kirletenlere karşı yetkilerin etkin kullanılacağını vurguladı: "Gerekli olursa kapatırız. Hiçbir zaman bu işin arkasında kimse ‘Bu işi devam ettireyim’ diye düşünmesin."
Saha bulguları ve bilimsel takip:
Adana merkez Seyhan ilçesi Gölbaşı Mahallesi'nde, Seyhan Nehri TD-8 ile TD-0 kanallarının birleşim noktasında yüzeysel olarak yoğun mikroplastik kirliliği görüntülendi. Bu kanallardaki parçacıkların akıntıyla Akdeniz'e taşındığı ve oradan da geniş bölge kıyılarına ulaştığı tespit edildi. Ekmekçi, TD-7 kanalında ve Seyhan Arıtma Tesisi'nin by-pass hattında da görünür mikroplastik kirliliğinin olduğunu söyledi ve uyarıda bulundu: "Plastikler arıtılmadan doğaya bırakılırsa denize ulaşacak."
Bakanlık bölgede mobil atık su laboratuvarı ile analizlere başladı; alınan su örnekleri mikroplastik oranı ve potansiyel zarar yönünden değerlendirilecek. Ekmekçi, saha çalışmalarının sürdüğünü belirterek ODTÜ ile iş birliğine dikkat çekti. Taşucu Limanı'ndan Antalya kıyılarına kadar yürütülen izleme çalışmasında ODTÜ gemisinin bakanlıkla ortak çalıştığı ve ilk tespitlerde yüzeysel mikroplastik kirliliğinin doğrulandığı açıklandı. Bu çalışmalar mevsimsel etkilerle ilişkilendiriliyor ve yıllık raporlarla kamuoyuna sunulacak.
Riskler, sorumluluklar ve yerel önlemler:
Ekmekçi, mikroplastiklerin tarımsal sulama ve potansiyel içme suyu risklerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Çukurova gibi yoğun tarım bölgelerinde drenaj kanallarına karışan katı atıkların zamanla birikerek kanalizasyon benzeri işlev görmesinin en büyük sorun olduğunu vurguladı. Yerel yönetimlerin arıtma tesislerini düzenli işletmesi, kanalizasyon hatlarının temizliği ve katı atıkların toplanmasının önemine dikkat çekildi. Ayrıca kirliliğin bulunduğu hattın Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından kullanıldığı; kirliliğin tarımsal faaliyetleri de etkilediği bildirildi.
Sonuç olarak, sahada gözlemlenen mikroplastik kusması; arıtma, bertaraf ve denetim eksiklerinin birleşimiyle ortaya çıktı. Bakanlık ceza ve kapatma yetkilerini kullanarak müdahale ederken, bilimsel izleme ve yerel yönetimlerin uygulaması kritik önemde olmaya devam ediyor.
AKDENİZ KIYILARINDA BU YAZ DENİZİ KAPLAYAN PLASTİK ATIKLAR, CİDDİ BİR SORUN HALİNE GELİRKEN ADANA'DAKİ TARIMSAL DRENAJ KANALLARINDAKİ MİKROPLASTİKLER DİKKAT ÇEKTİ.