karadeniz'de oksijenli yaşam alanları daralıyor, uyarılar arttı

karadeniz'de oksijenli su kütlesinin daralması:

Karadeniz ekosisteminde iklim değişikliği, deniz kirliliği ve insan baskısının birleşimi sonucu oksijence zengin su kütleleri giderek daralıyor. KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Coşkun Erüz çalıştayda yaptığı değerlendirmede, daha önce yaklaşık 200 metrelere kadar uzanan oksijenli derin su bandının bazı bölgelerde yer yer 100 metrelere kadar çekildiğini belirtti. Erüz’e göre bu daralma, üst yapı organizmaların ve ticari öneme sahip türlerin yaşayabileceği alanı kısıtlıyor ve popülasyonları baskı altına alıyor.

Uzun vadede deniz suyu sıcaklıklarındaki artışla birlikte buharlaşma ve tuzluluk değişimleri, dip ve üst tabaka etkileşimini etkiliyor; sonuç olarak oksijen transferi zorlaşıyor. Bu fiziksel değişime aşırı avcılık ve karasal kaynaklı kirleticilerin eklenmesi, Karadeniz biyoçeşitliliği için çok yönlü bir tehdit oluşturuyor.

çalıştay ve ortak değerlendirmeler:

KTÜ tarafından yürütülen ve Karadeniz’in biyolojik zenginliğinin tanınması ile korunmasını amaçlayan AB BIOBLACK Projesi kapsamında düzenlenen çalıştaya proje ortakları ve paydaşlar katıldı. Etkinlikte Türkiye, Bulgaristan ve Romanyadan araştırmacılar kendi ülkelerindeki mevcut durumu, izledikleri yöntemleri ve önümüzdeki döneme ilişkin yol haritalarını sundu.

Katılımcılar, veri paylaşımı, ortak izleme protokolleri ve sınır ötesi koruma projelerinin önemini vurguladı. Çalıştayda öne çıkan öneriler arasında, kirletici girişinin azaltılması ve avcılık baskısının yönetilmesine yönelik ortak stratejiler geliştirilmesi yer aldı.

mobil uygulama ile izleme hedefleri:

Çalışma kapsamında KTÜ tarafından Karadeniz’de nesli tehlike altındaki türlerin ve yabancı türlerin dağılımlarını belirlemeye yönelik bir mobil uygulama geliştirildi. Uygulamanın amacı, saha gözlemleri ve vatandaş bilgilendirmesi yoluyla veri toplamak; elde edilen verileri ise biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik çalışmalarla entegre etmek.

Prof. Dr. Hacer Sağlam, uygulamanın proje kapsamında geliştirildiğini ve kullanımının yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini belirtti. Uygulama; aşırı avcılık, hayalet ağlar, yasa dışı avcılık, deniz çöpleri ve yabancı türlerin dağılımı gibi tehditlerin tespiti ve izlenmesinde kullanılacak verileri toplamak üzere tasarlandı.

Toplanan veriler, bölgesel yönetim planlarının oluşturulmasında, acil müdahale gerektiren alanların tespitinde ve koruma önlemlerinin önceliklendirilmesinde kullanılabilecek. Uygulamanın saha çalışanları, balıkçılar ve sivil toplumla buluşturulması, izleme ağının genişletilmesi için kritik görülüyor.

Çalıştayın sonuç bildirgesinde, Karadeniz’in korunması için devletler arası koordinasyonun artırılması, özellikle inorganik kirleticilerin denize girişinin keskin biçimde kontrol altına alınması gerektiği vurgulandı. Erüz, aksi takdirde gelecek nesillerin besin kaynaklarının ve bölgenin balıkçılık potansiyelinin olumsuz etkileneceği uyarısında bulundu; bu nedenle yeni planlama ve stratejilerin hızla hayata geçirilmesi çağrısı yapıldı.

KTÜ DENİZ BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. COŞKUN ERÜZ