Kayalıpınar'da gün yüzüne çıkan kraliyet arşivi Hitit tarihini aydınlatıyor

Kayalıpınar'da kraliyet arşivi ortaya çıktı

Sivas'ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar Antik Kenti'nde yürütülen kazılarda, Hitit Kralı 2. Tudhaliya dönemine tarihlenen çok sayıda çivi yazılı belge gün yüzüne çıkarıldı. Bu yıl ortaya çıkarılan 131 tablet ve parçayle birlikte antik kentten elde edilen çivi yazılı malzeme sayısı 184'e yükseldi. Buluntular, Hitit yönetimi, askerî örgütlenme, kraliyet ailesi ve dönemin sosyal hayatına ilişkin ayrıntılı bilgiler sunuyor.

kazı alanı ve tarihsel bağlam:

Kayalıpınar, Kızılırmak kıyısında yer alıyor ve Hitit döneminde Samuha adıyla anılıyordu. Kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde Koç Üniversitesi tarafından yürütülüyor. Sitenin genel yerleşimi ve mimari katmanları 3 bin 800 yıllık bir geçmişe işaret ederken, bulunan tabletlerin yaşı yaklaşık olarak 3 bin 400 yıl olarak değerlendiriliyor.

tabletlere yansıyan içerikler:

Ortaya çıkarılan belgelerde devlet işleyişine ilişkin bürokratik kayıtlar, askerî talimatlar ve kraliyet yazışmaları yer alıyor. Belgeler arasında özellikle dikkat çeken konulardan biri de dönemin salgın hastalıklarına ilişkin kayıtlar. Tabletlerde şehirler arasında yayılan, özellikle bebek ve çocukları etkileyen yüksek ateşli bir salgından söz ediliyor; bir belge, hastalanan bir bebek prensesin sağlık durumunun izlendiğini, daha sonra hayatını kaybettiğini ve cenaze törenine ilişkin ayrıntıların kayda geçirildiğini bildiriyor.

Askerî alandaki yazışmalar da doğrudan belgeye yansımış durumda. Batı Anadolu'da görev yapan Hitit generallerinin krala gönderdiği mektuplarda asker, at ve savaş arabası desteği talepleri yer alıyor; belgelerde yardım ulaşmaması halinde ordunun yok olabileceğine dair uyarılar bulunuyor. Bu tür kayıtlar, Hititlerin cephe iletişimi ve lojistiğine dair nadir bir doğrudan kaynak sunuyor.

kazı serüveni ve önceki buluntular:

Kayalıpınar'da kazı çalışmaları 2005 yılından bu yana sürüyor. Bu çalışmalarda yalnızca çivi yazılı tabletler değil, Hitit krallarına, prens ve prenseslere ait mühür baskıları, mezarlar ve farklı dönemlere ait mimari kalıntılar da bulundu. Geçen yıl tespit edilen dört eser Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen "Geleceğe Miras" sergisinde yer aldı; bu yılki keşfin kapsamı ise çok daha geniş bir arşiv sunuyor.

yerel ve ulusal değerlendirme:

Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, buluntuları dünya arkeolojisi açısından da önemli gördüğünü belirterek keşfi "21. yüzyılın en önemli arkeolojik keşiflerinden biri" olarak nitelendirdi. Şimşek, ortaya çıkarılan tabletlerin Hititlerin siyasi, idari, askerî, dinî ve kültürel yapısının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağını vurguladı. Ayrıca kazılara destek veren Kültür ve Turizm Bakanlığı, Koç Üniversitesi, kazı başkanı Doç. Dr. Çiğdem Maner, Prof. Dr. Daniel Schwemer ve ekibe teşekkür etti.

Kayalıpınar'dan gelen bu yeni arşiv, Hitit metin geleneğine ilişkin 1906'da Hattuşa'da bulunan tabletlerden sonraki en önemli arşiv keşiflerinden biri olarak değerlendiriliyor. Önümüzdeki dönemde belgelerin çözümlemesi ve yayınlanmasıyla, Anadolu tarihinin bazı bilinmeyen yönlerinin daha da aydınlanması bekleniyor.

Kayalıpınar’da 3 bin 400 yıllık kraliyet arşivi gün yüzüne çıkarıldı