Kayıp Miryokefalon kalesi 850 yıl sonra Çivril'de ortaya çıktı
Keşif ve açıklamanın arka planı:
1176 Derneği Başkanı Doç. Dr. İbrahim Balık ile Prof. Dr. Hasan Kara, Miryokefalon Zaferi’nin 850. yılı öncesinde yürüttükleri saha çalışmaları sonucunda yıllardır kayıp kabul edilen kalenin bulunduğunu kamuoyuna duyurdu. Denizli Gazeteciler Cemiyetinde yapılan basın toplantısında Kara, kalenin bulunamamasının Miryokefalon Savaşı’nın yeri tartışmalarının en önemli nedenlerinden biri olduğunu belirtti. 1176 Derneği’nin yaklaşık 10 yıllık arazi çalışmaları sırasında Çivril’de elde edilen bulguların bu tartışmaya yeni bir veri sunduğu vurgulandı.
Araştırma yöntemi ve kaynak kullanımı:
Kara, Bizans tarihçisi Honazlı Niketas'ın anlatımlarını referans alarak bölgedeki ilerleyiş güzergâhını yeniden takip ettiklerini aktardı. Niketas’ın tarif ettiği; Honaz’dan Dinar istikametine ilerleyen orduyun Homa’ya ulaşmasının ardından "yıkık Miryokefalon Kalesi"nin yanından geçip yaklaşık 10 mil uzunluğundaki bir vadiye girdiği kaydı temel alındı. Bu tanımlamalara uyan vadinin bölgedeki Kufi Vadisi olduğu tespit edildi ve kalenin vadinin girişinde aranması gerektiği düşüncesiyle yoğun saha çalışmaları yürütüldü.
Arazi bulguları ve sit tescili:
Yüzey araştırmaları sonucunda, Çivril'de Koçak ile Işıklı mahalleleri arasında, ova seviyesinden yaklaşık 100-120 metre yüksekte, geniş sınırlarıyla 150 dönümün üzerinde ve bazı ölçümlere göre yaklaşık 300 dönüme ulaşan bir yerleşim alanı izine rastlandı. Alanda onlarca metre boyunca devam eden sur temelleri, iki burç, yapı blokları, su kuyusu veya sarnıç olduğu değerlendirilen yapılar ve çok sayıda taş ile seramik kalıntısı gözlendi. 2020 yılında tespit edilen mezarlık sonrası bölge, 2021'de Aydın Kültür Varlıkları Bölge Kurulu tarafından "Karakaya Nekropolü ve Yerleşimi" olarak birinci ve üçüncü derece arkeolojik sit alanı olarak tescillendi.
Yüzey buluntularının verdiği ilk tarihlendirmeler, yerleşimin izlerinin milattan önce 4. yüzyıldan milattan sonra 6. yüzyıla kadar uzandığını; kalenin ise 1176 yılında zaten yıkık ve virane durumda olduğunu gösteriyor.
Keşfin değerlendirilmesi ve akademik aşama:
Prof. Dr. Hasan Kara, elde edilen tüm veriler bir arada değerlendirildiğinde tespit edilen yapının Miryokefalon Kalesi olduğuna kanaat getirdiklerini bildirdi. Kara, çalışmanın Niketas’ın tanımlamaları, arkeolojik yaşlandırmalar, yüzey bulguları ve Bizans ordusunun izlenen güzergâhıyla uyumlu olduğunu belirtti ve yapı için kullandıkları tanımı, "yıkık ve kayıp Miryokefalon Kalesi" şeklinde özetledi. Bulgular bir makale hâline getirilip Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi'nde yayımlandı ve farklı akademik ortamlarda sunumlar yapıldı.
850. yıl anma programı ve tarihsel vurgu:
1176 Derneği Başkanı Doç. Dr. İbrahim Balık, Miryokefalon Zaferi’nin Anadolu’nun Türk yurdu olması açısından taşıdığı önemi vurgulayarak, "Malazgirt Anadolu kapısını Türklere açtıysa, Miryokefalon da tapusunu bize tescil etmiştir" sözleriyle tarihi değerlendirmesini paylaştı. Balık, bu yıl Denizli Valiliği himayesinde ilk kez kapsamlı bir anma programı düzenleneceğini açıkladı.
Program 16-18 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilecek; 16 Eylül sabahı saat 10.00'da Çivril'de Kufi Vadisi ve çevresindeki tarihî alanlara gezi, akşam akademisyen ve yerel araştırmacıların katılacağı panel; 17 Eylül'de saat 13.00'te Çivril Atatürk Anıtı'na çelenk sunma ve saat 14.00'te kalenin eteklerindeki tören alanında mehter, halk oyunları ve cirit gösterileri planlanıyor. 18 Eylül'de ise Pamukkale Üniversitesi Turizm Fakültesi'nde İstanbul Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi ve Pamukkale Üniversitesi'nden akademisyenlerin katılımıyla kapanış paneli yapılacak.
Balık, savaşın yerinin kesin olarak belirlenmesi için daha kapsamlı yüzey araştırmaları ve arkeolojik kazıların gerektiğini; 1176 Derneği'nin bu çalışmalar için yeniden başvuru yapacağını söyledi. Keşfin, Miryokefalon Zaferi’nin Denizli’de gerçekleştiği tezine önemli bir destek sunduğu ve 850. yıl etkinliklerinin bu bilimsel verilerin kamuoyuna aktarılması açısından kritik bir fırsat olacağı ifade edildi.
1176 DERNEĞİ BAŞKANI DOÇ. DR. İBRAHİM BALIK İLE PROF. DR. HASAN KARA, MİRYOKEFALON ZAFERİ’NİN 850. YILI ÖNCESİNDE ÖNEMLİ BİR BULUŞU KAMUOYUNA AÇIKLADI. AKADEMİSYENLER, YILLARDIR ARANAN VE KAYNAKLARDA "YIKIK VE VİRANE" OLARAK GEÇEN MİRYOKEFALON KALESİ’NİN ÇİVRİL’DE, KUFİ VADİSİ’NİN GİRİŞİNDE TESPİT EDİLDİĞİNİ BELİRTEREK, ELDE EDİLEN ARKEOLOJİK VE TARİHÎ BULGULARIN SAVAŞIN DENİZLİ’DE YAPILDIĞI TEZİNİ GÜÇLENDİRDİĞİNİ SÖYLEDİ. DOÇ. DR. BALIK AYRICA ZAFERİN KUTLAMALARIYLA İLGİLİ ETKİNLİK TAKVİMİNİ PAYLAŞTI.