Kemeraltı'nın son ustaları: çekiç, tel ve derinin bıraktığı miras

Kemeraltı'nda zanaatın sesi: çekiç, tel ve deri

İzmir’in Tarihi Kemeraltı Çarşısı, bıçakçılık, sıcak demirciliği, geleneksel çalgı yapımı ve el sanatları gibi köklü üretimlerin hâlâ sürdüğü nadir merkezlerden biri. Bu canlı üretim kültürünü görünür kılan uygulamalardan biri de İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 22 yıldır kesintisiz verilen Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri. Ödüller yalnızca taşınmazları değil, o mekanlara ruh veren ustaları ve somut olmayan kültürel mirası da destekleyerek zanaatların geleceğe aktarılmasına katkı sağlıyor.

Ustaların emeği ve üretim alanları:

Kemeraltı’nın son usta zanaatkârları; çeliğe form verip bıçakları sanat eserine dönüştürenler, demiri şekillendirip dizi-film prodüksiyonları için savaş aletleri hazırlayanlar ve dünyanın dört bir yanına enstrüman gönderen çalgı yapımcılarından oluşuyor. Bu üreticiler, çoğu zaman geleneksel yöntemleri koruyup modern taleplere uyarlayarak hem yerel ekonomiye hem de kentin kültürel hafızasına katkıda bulunuyor.

İçinden çıkan hikâyeler: ustaların sözleri

Sami Hosseini: deften uluslararası köprülere

İran doğumlu sanatçı ve enstrüman yapımcısı Sami Hosseini, diş hekimliği eğitimini bırakarak müziğe yöneldi ve Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Çalgı Yapımı Bölümü’nde eğitim aldı. 2013’te öğrencileriyle Ahura Ritim Topluluğunu kuran Hosseini, 2016’da Kemeraltı’nda Defxane atölyesini açtı, 2016 sonrası ise geleneksel ve modern teknikleri harmanlayarak üretimini geliştirdi. 2023’te kurduğu Lévni Band ile Kemeraltı’nın çok kültürlü dokusunu hem yurtiçinde hem yurtdışında tanıtıyor. Hosseini, ödülün gençlerle usta arasındaki köprüyü güçlendirebileceğini ve yerel yönetim desteğinin mesleklere yeni ilgi kazandıracağını vurguluyor.

Hasan Ergenay: el işçiliğinin taşıyıcısı

1950 Denizli Yatağan doğumlu Hasan Ergenay, çocuk yaşta bıçakçılığı babasından öğrenerek Kemeraltı’nda el işçiliğiyle üretim yapmayı sürdürüyor. Ergenay, geleneksel yöntemle yapılan bıçakların fabrikasyon ve lazer üretimle kıyaslanamayacağını, bu işin kuşaklar boyunca aktarılan bilgi birikimi ve kentin hafızası olduğunu söylüyor. Tarihe Saygı Ödülünün mesleğin hâlâ değer gördüğünü hissettirdiğini belirtiyor; zanaatın yaşatılması için çırak yetiştirilmesinin önemine dikkat çekiyor.

Akdemir ailesi: demirciliği 3. kuşakta taşımak

Ali ve Ömer Akdemir kardeşler, aileden devraldıkları sıcak demirciliği Kemeraltı’da sürdürüyor. Eskiden aynı sokakta çok sayıda demirci varken şimdi bu geleneği yaşatanlar azaldı. Üretimlerinde baltadan kebap şişine, tarım aletlerinden kişiye özel siparişlere kadar geniş bir yelpaze bulunuyor; her ürün teste girip öyle teslim ediliyor. 3. kuşak temsilcisi Süleyman Akdemir ise atölyede büyüdüğünü, geleneksel deneyimi günümüz imkânlarıyla birleştirerek dizi, film ve oyun sektörlerine de eserler sunduklarını aktarıyor. Akdemirler, internet ve sosyal medya kanalları üzerinden Avrupa başta olmak üzere yurtdışı taleplerine yanıt vererek mikro ihracat da yapıyorlar.

Geleceğe bırakılan miras

Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri, Kemeraltı’nın tarihî dokusunu korumanın ötesinde, o dokunun içinde hayat bulan üretim kültürünü görünür kılıyor. Ustalar, atölyelerinde çekiç sesleri, ahşap kokusu, demir ateşi ve enstrüman tınılarıyla üretmeye devam ederek bilgi ve becerilerini yeni nesillere aktarmaya çalışıyor. Yerel yönetimlerin ve toplumsal desteğin sürmesi hâlinde bu zanaatların korunması, Kemeraltı’nın sadece geçmişini değil, güçlü bir kültürel mirası da geleceğe taşımasını sağlayacak.

Kemeraltı’nın yaşayan mirasına 22 yıldır kesintisiz destek