kırmızı led ile caretta carettalara güvenli yolculuk
Kırmızı LED uygulaması ve sonuçları:
Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ) ile Kıyı Koruma Derneği (DEKAFOK) iş birliğiyle Manavgat'a bağlı Side ve Titreyengöl-Sorgun sahillerinde Nisan ayında başlatılan kırmızı LED dönüşümü, bu sezon önemli bir koruma başarısı getirdi. Yaklaşık 1 kilometrelik sahil bandındaki sokak aydınlatmaları özel kırmızı LED armatürlerle değiştirildi; sonuçta bölgedeki 95 yuvadan çıkan 5 bin 500’den fazla caretta caretta yavrusu yönlerini kaybetmeden denize ulaştı.
Uygulamanın kapsamı ve elde edilen veriler:
Projede klasik sarı ve beyaz aydınlatmalar, yavruların yönlerini şaşırtan etkileri azaltacak şekilde kırmızı LED ile değiştirildi. DEKAFOK Başkanı Seher Akyol uygulamayla ilgili olarak, "AEDAŞ iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz kırmızı LED uygulaması sayesinde bu sezon 5 bin 500’den fazla caretta caretta yavrusunun güvenli şekilde denize ulaşmasına katkı sağladık. Deniz kaplumbağalarında her 1.000 yavrudan sadece 1 tanesinin erginliğe ulaşabildiği göz önüne alındığında, kurtarılan her bir yavru türün geleceği için hayati önem taşıyor. 2025 yılından bu yana sürdürdüğümüz görüşmelerin ardından, Nisan ayında Türkiye’de insan-doğa uyumu açısından örnek oluşturabilecek Türkiye genelinde bir ilk olan uygulamayı hayata geçirdik. Sahadan elde ettiğimiz sonuçlar, doğru planlanan ve bilimsel yaklaşımla uygulanan çalışmaların doğanın korunmasıyla insan yaşamının ihtiyaçlarını bir arada gözetebileceğini gösterdi. İmzaladığımız koruma protokolüyle bu örnek çalışmayı gelecek yıllarda da sürdürmeyi ve farklı kıyı bölgelerine ilham olmasını hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.
Çevresel uyum ve trafik güvenliği:
AEDAŞ Genel Müdürü İlkay Baydar ise projenin tasarımında çevresel koruma ile insan yaşamının ihtiyaçlarının birlikte ele alındığını vurguladı: "Bu çalışmayla caretta carettaların beyaz ışık nedeniyle doğal yönlerini kaybetmelerinin önüne geçilmesinin ve yavruların denize daha kolay ulaşmasını hedefliyorduk. Projenin önemli unsurlarından biri de çevresel koruma ile insan yaşamının ihtiyaçlarının birlikte değerlendirilmesi oldu. Sahil hattında aydınlatma ihtiyacı ortadan kaldırılmadan, kullanılan ışığın niteliğinin değiştirilmesiyle hem ulaşım ve sürüş güvenliğinin korunması hem de deniz kaplumbağalarının doğal yaşamının desteklemeyi amaçladık. DEKAFOK işbirliğiyle insan yaşamının gerektirdiği aydınlatma ihtiyacı ile doğal yaşamın korunmasını aynı noktada buluşturan uygulama, ilk sezonunda elde edilen sonuçların ardından imzalanan protokolle sürdürülebilir bir koruma modeline dönüştürdük."
Uygulama, yumurtadan çıkan yavruların ay ışığını referans alarak denize yönelmesini sağlamak; yapay ve parlak sarı-beyaz ışıkların neden olduğu karaya sapmaları önlemek üzere tasarlandı. Proje, ilgili kamu kurumlarından alınan özel izinler çerçevesinde trafik emniyeti ve sürüş güvenliği kriterleri gözetilerek planlandı; böylece aydınlatma ihtiyacı ortadan kaldırılmadan, ışığın niteliği değiştirilerek hem insan hem de doğa ihtiyaçları dengelendi.
Taraflar, sahadan elde edilen olumlu veriler sonrası bir koruma protokolü imzalayarak uygulamanın sürdürülebilirliğini sağlamayı ve bu modeli diğer kıyı bölgelerine örnek teşkil edecek şekilde yaygınlaştırmayı hedefliyor.
AEDAŞ VE DEKAFOK TARAFINDAN SİDE VE SORGUN SAHİLLERİNDE UYGULANAN KIRMIZI LED AYDINLATMA SAYESİNDE, BÖLGEDE BULUNAN 95 YUVADAN ÇIKAN 5 BİN 500’DEN FAZLA CARETTA CARETTA YAVRUSU DENİZLE BULUŞTU.