Kökleri köseleye uzanan tamirci mesleğini bez ayakkabının gölgesinde yaşatıyor

Eskişehir'de ayakkabı tamirciliğini ayakta tutmak

Eskişehir'de küçük yaşta babasının yanında mesleğe başlayan Murat Çalışkan, 8 yaşından beri ayakkabı tamirciliğini sürdürüyor. Artan maliyetler ve değişen tüketim alışkanlıkları, uzun yıllardır uyguladığı tamir yöntemlerini ve iş hacmini etkiledi. Usta, zorlanan sektöre rağmen işi terk etmediğini ve imkânlar dahilinde ayakta kalmaya çalıştığını söylüyor.

Köseleden bez ve spor ayakkabıya geçen dönem:

Çalışkan, sektörün yapısının son yıllarda hızlı biçimde değiştiğine dikkat çekiyor. Geçmişte müşterilerin büyük kısmı kösele tabanlı klasik ayakkabıları tercih ederken, artık talebin büyük bölümünü keten, bez ve spor ayakkabılar oluşturuyor. Usta, bu değişimi özetlerken şunları aktarıyor: 'Eskiden işlerimiz kösele ayakkabılar ağırlıkta olduğu zaman daha iyiydi; ökçesini, pençesini değiştiriyorduk. Şimdi ise herkes keten, bez ve spor ayakkabılara yöneldi. Biz de artık imkânlar çerçevesinde sadece tamirle yetiniyoruz.'

Deri tercihinin ve tamirin sınırları:

Çalışkan, piyasada çok sayıda ucuz ve kalitesiz ürün bulunduğunu, bunların çabuk yıprandığını belirtiyor. Ustanın vurguladığına göre deri ayakkabılar hem ayak sağlığı hem de uzun ömür açısından daha avantajlı. Deri ürünlerin pençesi ve ökçesi değiştirilebiliyor, açılan yerleri dikilebiliyor; bu nedenle deri ayakkabılar tamir edilebilme açısından daha elverişli. Çalışkan, 'Piyasadaki ayakkabıların çoğu Çin malı olduğu için çabuk yırtılıyor. Özellikle bez ayakkabılar çok çabuk deforme oluyor ve bir noktadan sonra tamiri mümkün olmuyor' diye konuşuyor.

Bakım uyarısı ve tamir maliyetleri:

Vatandaşlara yönelik önemli bir bakım uyarısı da yapan Çalışkan, ayakkabıların çamaşır makinesinde yıkanmaması gerektiğini söylüyor. Usta, 'Ayakkabıları kesinlikle çamaşır makinesine atmasınlar. Makine, yıkama esnasında çırptığı için ayakkabının içini dışına çıkarıyor, astarını söküyor ve ürünü küçülterek kullanılmaz hale getiriyor' uyarısında bulunuyor. Bu tür yanlış bakımların ardından tamir imkânlarının sınırlandığına dikkat çekiyor.

Maliyetlerdeki artışın tamir ücretlerine de yansıdığı bilgisi veriliyor. Çalışkan, piyasada kaliteli bir ayakkabının artık 4-5 bin lira bandının altında bulunmasının zorlaştığını, buna paralel olarak tamir ücretlerinin de yükseldiğini aktarıyor. Buna göre bir ayakkabının tamir ücreti 300-400 liradan başlayıp yapılan işleme göre 1.000 liraya kadar çıkabiliyor.

Usta, sektördeki değişime rağmen el emeği tamirin önemini ve sürdürülebilir kullanımın gerekliliğini vurgulayarak vatandaşlara mümkün olduğunca kaliteli, özellikle deri ayakkabı tercih etmelerini tavsiye ediyor. Çalışkan için bu meslek hem geçim kaynağı hem de nesilden nesile aktarılan bir ustalık işi olarak değerini koruyor.

ESKİŞEHİR'DE 8 YAŞINDAN BERİ BABA MESLEĞİ OLAN AYAKKABI TAMİRCİLİĞİNİ SÜRDÜREN MURAT ÇALIŞKAN, ARTAN MALİYETLERE VE DEĞİŞEN TÜKETİM ALIŞKANLIKLARINA RAĞMEN MESLEĞİNİ AYAKTA TUTMAYA ÇALIŞIYOR.