Konya'nın dağlarından süzülen süt kadınların emeğiyle kazanca dönüşüyor
Konya kırsalında kadınların el emeğiyle yürüyen süt üretimi
Konya'nın kırsal mahallelerinde asırlık koyun yetiştiriciliği, gece boyunca dağda otlayan sürülerin sabah köye döndürülmesiyle başlayan bir günlük rutine dayanıyor. Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte yapılan elle sağım, sürecin merkezinde yer alıyor; elde edilen süt kısa sürede işlenip mayalanıyor, keselenip tuzlanarak salamura peynir hâline getiriliyor. Bu üretim zincirinin her aşaması ağırlıklı olarak kadınların emeğiyle yürütülüyor ve ortaya çıkan doğal peynirler yıllara yayılan müşteri ağına satılıyor.
Günlük emek ve üretim süreci:
Sağım işlemi sabahın erken saatlerinde başlıyor ve titizlikle yapılıyor. Üretim; sağım, süzme, mayalama, kesme ve tuzlama adımlarını içeriyor. 55 yaşındaki Şerife Toklu, meslekte yaklaşık 28 yıldır olduklarını ve üretim döngüsünü özetleyerek, "Sağım yapıyoruz, süzüyoruz, peyniri mayalıyoruz, keseliyoruz, keseden çıkarıp tuzluyoruz" diyor. Toklu, makineli sağım yapılsa bile elle müdahalenin sürdüğünü belirterek, "Makine sağlıklı yapmıyor biz de sağım yapıyoruz" ifadesini kullanıyor.
Lezzet kaynağı ve pazar ilişkileri:
Aile üyelerinin ortak çalışmasıyla yürütülen işletmede, üretim mevsimi genellikle Mayısın 6'sında başlıyor ve Ağustosun ortalarına kadar devam ediyor; toplamda yaklaşık altı aylık bir dönem söz konusu. Üretim siparişe göre planlanıyor ve standart müşteriler doğrultusunda günlük üretim değişebiliyor. Toklu ailesi, süt kaymağı ve yağına göre farklı talepleri karşılıyor; yağsız veya yavan peynir isteyenlere özel ürünler sunuluyor.
Üretim miktarı mevsimsel ve hayvan bazlı dalgalanma gösteriyor; kuzuların emmesi nedeniyle sütte azalma yaşandığında günlük peynir üretimi bazen 10-15 kilo gibi rakamlara iniyor. Köyde satış fiyatı ise kilo başına 600 lira olarak uygulanıyor.
Koyunların doğal yayla otlarıyla beslenmesi lezzetin temelini oluşturuyor. Sağımda yardımcı olan Emre Toklu, bu durumu vurgulayarak, "Yem verdiğin hayvanın sütünün lezzeti olmaz, peynirin de tadı olmaz" sözleriyle yayla otlarının peynir tadına kattığı farkı özetliyor. Aile, hayvanları gece boyunca yaylada bırakarak doğal beslenmelerini sağlıyor ve bu uygulamanın ürün kalitesine doğrudan yansıdığını belirtiyor.
Sonuç olarak, Konya'nın kırsal mahallelerindeki bu geleneksel üretim biçimi, kadın emeği sayesinde sadece kültürel bir aktarımla kalmıyor; aynı zamanda bölge ekonomisine doğrudan katkı sağlayan bir gelir kaynağına dönüşüyor. Üretimin her aşamasında süregelen titiz çalışma ve müşteri ilişkileri, doğal koyun peynirinin sürdürülebilirliğini destekliyor.
GECE BOYUNCA DAĞDA OTLAYAN KOYUNLAR, SABAHIN ERKEN SAATLERİNDE KÖYE GETİRİLDİKTEN SONRA KADINLAR TARAFINDAN ELLE SAĞILIYOR.