Malatya'yı yeniden kuran vizyonun COP31'deki anlatımı

Malatya'nın yeniden inşa deneyimi uluslararası platformda paylaşıldı

Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamındaki "COP31 Dirençli Şehirler" panelinde kentte yürütülen yeniden inşa ve dönüşüm çalışmalarını anlattı. Moderatörlüğünü Kentsel Dönüşüm Başkanı Hakkı Alp'in yaptığı oturumda Er, Malatya'nın 6 Şubat depremlerinin ardından sadece binaların yerine konmadığını; iklim değişikliğine uyum, çevresel sürdürülebilirlik ve afetlere dirençli şehirleşme anlayışıyla kapsamlı bir dönüşüm gerçekleştirildiğini belirtti.

Yeniden inşa ve rezerv alan planı:

Başkan Er sunumunda yeniden inşa sürecini dört ana başlıkta özetledi: dirençli ve uydu kentler, iklim dirençli su ve çevresel altyapı, sürdürülebilir ve entegre ulaşım ile kültür, gençlik ve aktif yaşam alanları. Devlet kurumları ile yürütülen koordineli çalışmaya dikkat çeken Er, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, TOKİ, Emlak Konut başta olmak üzere katkı sunan tüm kurumlara teşekkür etti.

Somut rakamlarla çalışmaları özetleyen Er, devlet eliyle 91.732 konut ve 13.533 ticari birim olmak üzere toplam 105.265 bağımsız bölüm'ün inşa edildiğini, yerinde dönüşümle ilave 19.754 bağımsız bölüm gerçekleştirilerek toplamda 125.019 bağımsız bölüm'e ulaşıldığını ifade etti. Er, şehre gelen ziyaretçilerin deprem izlerini görmediğini belirterek bu hızlı yeniden yapılanmanın kurumlar arası koordinasyon sayesinde mümkün olduğunu vurguladı.

Rezerv alanlar ve şehir kültürünün korunması:

Malatya merkezinde yapılan planlamada rezerv alan uygulamasına özel önem verildiğini söyleyen Er, ilin genelinde 69 rezerv alanı ilan edildiğini ve yaklaşık 400 hektarlık alanda 26.983 konut inşa edildiğini aktardı. Rezerv alanların yalnızca konut üretmek amacı taşımadığını, vatandaşların kendi mahallelerinde sosyal ve komşuluk bağlarını sürdürebilecekleri düzenlemeler içerdiğini belirtti.

Ekonomi, sanayi ve kamusal yatırımlar:

Ekonomik yeniden yapılanmaya ilişkin bilgi veren Başkan Er, kent merkezindeki sağlıksız ve dağınık üretim alanlarının şehir dışındaki yeni sanayi bölgelerine taşınacağını; mobilya, kereste, mermer, metal, hurdacılık, tekstil ve gıda sektörlerinde yedi ayrı sektörel kümelenme planlandığını söyledi. Ayrıca 600 dönümlük küçük sanayi alanının toptan satış ve teşhir merkezine dönüştürülmesi hedefi üzerinde duruldu.

Kamu hizmetlerinin kesintisiz sürdürülmesi amacıyla 11 yeni hizmet binası yapıldığını, bunların dokuzunun itfaiye binası olduğunu ve bu yatırımların maliyetinin 4,4 milyon avro olduğunu belirtti. Akçadağ ve Darende belediye hizmet binalarının yeniden inşası için ise 6 milyon avro yatırım yapıldığını aktardı.

Altyapı, çevre ve enerji dönüşümü:

Er, altyapıya yapılan yatırımları ayrıntılı rakamlarla sundu: çarşı merkezinde günlük 64.800 metreküp yeraltı suyu drene edilerek tarımsal sulamaya kazandırıldı; kanalizasyon altyapısında 45 milyon avro bütçe ile 572 kilometre hat yapımı sürüyor; yağmur suyu altyapısı için 4,7 milyon avro ile 33 kilometre hat inşa ediliyor. İçme suyu projelerinde ise 136 milyon avro'luk kaynakla 2.050 kilometre içme suyu hattı, 383 depo, 271 sondaj ve 170 su kaynağı kazandırıldığı bildirildi.

Merkez Atıksu Arıtma Tesisi'nin depremde aldığı hasarın 1,8 milyon avro yatırımla giderildiğini, tesisin günlük 135.000 metreküp arıtma kapasitesiyle 720.000 kişiye hizmet verebildiğini aktardı. Kapıkaya bölgesinde ise 11 milyon avroluk yatırımla yeni atık depolama alanı kurularak burada depolanan atıklardan gaz ve elektrik enerjisi üretilmeye başlandığı belirtildi. Eski atık depolama alanının rehabilitasyonu ile 250 dönümlük yeşil alan elde edildiği ve ağaçlandırma çalışmalarının başlatıldığı vurgulandı.

Kamusal yaşam ve sosyal altyapı:

Kültürel ve sosyal yaşamı canlandırmaya yönelik adımlara da değinen Er, tahrip olan kültürel yapıların restorasyonunun sürdüğünü ve vatandaşların sosyalleşebileceği maliyeti 2,3 milyon avro olan 16 çok amaçlı salon'un yapıldığını söyledi. Orduzu Bahçebaşı bölgesinde 4.000 konut inşa edildiğini aktaran Er, şehir genelinde 7/24 hizmet veren şehir kütüphanesinin yanı sıra 13 yeni kütüphane, 15 gençlik merkezi ve 43 spor tesisi'nin yapımının sürdüğünü, 2027'de 20 yeni spor tesisinin daha hizmete gireceğini kaydetti.

Etkinlik ve kültür yatırımlarını da sıralayan Er, Arslantepe Yarı Maratonu, Beydağı Dağ Bisikleti Yarışması, Kültür Yolu ve Gastronomi Festivali, Kayısı Fuarı ve Festivali, Kitap Fuarı gibi organizasyonlarla kentin sosyal dinamizmini artırma hedefini paylaştı. Başkan, amaçlarının yalnızca fizikî olarak yeniden ayağa kalkmak olmadığını; "enerjisini üreten, çevreye duyarlı, ulaşımını sürdürülebilir kılan ve gelecek nesillere yaşanabilir alanlar sunan örnek bir şehir" inşa etmek olduğunu ifade etti.

Atık yönetimi, yeşil alanlar ve enkaz dönüşümü:

6 Şubat depremlerinde oluşan yaklaşık 10 milyon ton enkazın ayrıştırılarak geri dönüşüme kazandırıldığını ve bu çalışmalara 10 milyon avro destek sağlandığını belirten Er, enkazdan arındırılan alanların çevresel sürdürülebilirlik temelinde dönüştürüldüğünü söyledi. Şehirde 80 hektar (yani 800.000 metrekare) alanda yeni bir millet bahçesi ve yaşam alanı oluşturulduğunu, enkaz alanlarının yeşil yaşam alanlarına dönüştürülmesinin önemine vurgu yaptı.

Sami Er konuşmasını, Malatya halkı adına destek verenlere teşekkür ederek tamamladı: "Malatya’mızın 6 Şubat depremlerinin ardından yeniden imar ve ihya sürecine verdikleri değerli desteklerden dolayı başta Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a, Sıfır Atık Hareketi’nin Kurucusu ve Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’ye, şehrimizin yeniden yapılanması, afetlere dirençli kentleşme ve sürdürülebilir şehircilik alanındaki çalışmaları ve destekleri dolayısıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız ve COP31 Başkanı Sayın Murat Kurum’a, katkı sunan tüm bakanlıklarımıza, kamu kurum ve kuruluşlarımıza, yerel yönetimlerimize, dost ve kardeş ülkelere, Birleşmiş Milletler kuruluşlarına, uluslararası kalkınma ve yatırım bankalarına, finans kuruluşlarına, uluslararası kuruluşların temsilcilerine ve kıymetli delegasyonlara Malatya halkı adına en içten teşekkürlerimizi sunuyoruz."

Sunum, Malatya örneğinin afet sonrası yeniden yapılanma, iklim direnci ve sürdürülebilir kentleşme ekseninde nasıl bütüncül bir yaklaşımla şekillendirilebileceğine dair uluslararası katılımcılarla bilgi paylaşımını sağladı.

BAŞKAN ER, COP31'DE MALATYA'NIN YENİDEN DOĞUŞ HİKÂYESİNİ ANLATTI