Mega El Nino tehdidi ve 2027'de beklenen yağış dalgası
Uzman uyarısı ve 2026 verileri
Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, 2026 yılının ilk altı ayında Türkiye genelinde yağış bakımından rekor kırıldığını belirtti ve 2027 yılında Mega El Nino kaynaklı yağışların etkili olmasını beklediğini açıkladı. Yaşar, 2023'te kaydedilen Süper El Nino dönemiyle karşılaştırarak son yıllardaki sıcaklık ve yağış değişimlerine dikkat çekti.
El Nino tanımı ve tarihsel bağlam:
Prof. Dr. Yaşar'a göre El Nino, okyanus suyunun ısınması olayıdır. Isınma miktarı 1 derece civarındaysa 'normal El Nino', 1-2 derece arasıysa 'Süper El Nino', 2 derecenin üzerindeyse 'Mega El Nino' olarak sınıflandırılıyor. Mega El Nino'yu en son 1877'li yıllarda gördüğünü belirten Yaşar, o dönemde meteoroloji istasyonlarının azlığı nedeniyle etkilerin tam olarak tespit edilemediğini, ancak Çin ve Hindistan'da kuraklık yaşandığını söyledi. Dünya genelinde 2023'te yaşanan Süper El Nino'nun Avrupa ve Türkiye'ye daha fazla yağış getirdiğini, Türkiye'de ortalama sıcaklıkların 1-2 derece yükseldiğini ve yağışların ortalamadan yüzde 12 daha fazla olduğunu hatırlattı.
Beklenen yağış paterni ve zamanlama:
Yaşar, kış aylarının ılık geçeceğini öngörürken aynı zamanda çok yoğun yağışların da görüleceğini söyledi. Özellikle Ekim ayının ikinci yarısından sonra 'gerçekten çok güzel yağışlar' beklendiğini ifade etti. Dünya Meteoroloji Örgütü'nün uyarılarına atıfta bulunan Yaşar, Mega El Nino olasılığının nisan ayından bu yana yükseldiğini ve ihtimallerin önce yüzde 40 civarından şu anda yüzde 90'lara çıktığını aktardı. Avrupa ve Türkiye açısından olumlu yağış gelişmeleri beklediğini vurguladı, ancak etkinin hangi bölgeyi nasıl vuracağının takip edileceğini ekledi.
Su rezervleri ve İzmir barajlarının durumu:
Yaşar, Türkiye genelinde su sıkıntısı yaşanmayacağı kanaatinde olduğunu belirterek, "Türkiye genelinde 2035'lere kadar su sorunu yaşamayız" dedi. Önümüzdeki 10 yılın en az 7-8 yılının yağışların ortalama veya üzeri seyredeceği öngörüsüne yer verdi. İzmir özelinde baraj doluluklarına değinen Yaşar, ana barajlardan Tahtalı Barajı'nın şu anda %46 dolu olduğunu, Tahtalı'dan %50 daha büyük olan Gördes Barajı'nın ise %30 civarında bulunduğunu aktardı. Bu rakamların ciddi olduğunu, bu yıl bu oranların %70-80 seviyelerine çıkabileceğini söyledi.
Altyapı riski ve kent çökmesi uyarısı:
Çok fazla yağış düştüğünde altyapı eksiklikleri nedeniyle kentlerde ciddi sıkıntılar yaşanabileceğini söyleyen Yaşar, İzmir için özel uyarılarda bulundu. İzmir'in bazı bölgelerinin eskiden deniz olduğunu ve dolgu ile kazanılmış alanlar olduğunu belirterek Basmane, Alsancak, Karşıyaka ve Bostanlı gibi yerlerin bu kapsamda olduğunu ifade etti. Alsancak ve civarının yılda yaklaşık 2 santim çöktüğünü vurgulayan Yaşar, kent çökmesiyle birlikte boruların zarar gördüğünü ve deniz suyunun kara içine doğru basma riskinin arttığını hatırlattı. Geçtiğimiz yıl Alsancak ve Kıbrıs Şehitleri Caddesi'nin aniden su altında kaldığını, bu nedenle bütün İzmir'in topoğrafya haritasının çıkarılması gerektiğini belirtti.
Yaşar, kurak dönemin geride kaldığını; 2025'te sona erdiğini ve 2026'nın bol yağışlı geçtiğini söyleyerek bu süreçlerin rastgele değil, doğanın düzenli dengesinin parçası olduğunu ifade etti. En büyük sorunun suyun kullanılma biçimi olduğunu vurgulayan Yaşar, barajlar dolu olsa bile her bir litrenin dikkatle kullanılmasının önemine işaret etti ve 'suyumuz varsa devlet vardır; suyun bittiği gün devlet de biter' uyarısını yineledi.
Sonuç olarak Prof. Dr. Doğan Yaşar, Mega El Nino olasılığı ve olası yoğun yağışlar karşısında su yönetimi, altyapı güçlendirmesi ve kent planlaması önlemlerinin önceliklendirilmesi gerektiğini belirtti.
PROF. DR. DOĞAN YAŞAR