Muğla çam balında kovandan sofraya dijital izlenebilirlik
Proje ortakları ve destek:
Muğla Çam Balının Kalite ve Standartlarının Yükseltilmesi ve İzlenebilirliğinin Artırılması Projesi, bölgedeki kurumların iş birliğiyle hayata geçiriliyor. Proje; Muğla Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB), Muğla Tarım ve Orman Müdürlüğü, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla İli Arı Yetiştiricileri Birliği, Muğla Ticaret ve Sanayi Odası ile Muğla Ticaret Borsası tarafından yürütülüyor. YİKOB'un yüzde 80 katkısıyla desteklenen protokol kapsamında, yerel paydaşların sorumlulukları netleştirildi.
Pilot uygulama ve tanıtım:
Projede geliştirilen Çam Balı Takip Sistemi pilot aşamada 50 arıcı ile uygulamaya alındı. Tanıtım toplantısına 50 arıcı ve teknik personel katıldı; açılış konuşmasını Muğla İl Tarım ve Orman Müdür Yardımcısı Dr. Songül Topal yaptı. Toplantıda ayrıca YİKOB Rehberlik ve Denetim Müdür Vekili Dr. Ahmet Esen, Muğla Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Bülent Karakuş, Muğla Ticaret Borsası Başkanı Hurşit Öztürk ve Muğla İli Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Yılmaz Kaya proje sürecine ilişkin bilgi verdi. Projenin teknik yönünü ise Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Hayvan Sağlığı ve Yetiştiriciliği Şubesi görevlisi Veteriner Hekim Alptuğ Demircan üstlenerek uygulama detaylarını paylaştı.
Çam Balı Takip Sistemi nasıl çalışıyor:
Geliştirilen sistemin temel hedefi, balın üretiminden tüketiciye ulaşmasına kadar geçen tüm adımları dijital olarak kayıt altına almak. Bu kapsamda projeye dahil edilen ballar önce Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Gıda Analiz Laboratuvarı'nda analiz edilecek. Analiz sonuçları uygun bulunan ballar, yırtılmaz ve tekrar kullanılamaz güvenlikli QR kod mühürlerle etiketlenerek sisteme kayıt edilecek. Bu sayede ürünün kaynağı, üretim koşulları ve ticaret zinciri tüketici tarafından da doğrulanabilir hale gelecek.
Sistemin sağladığı tam izlenebilirlikle iki ana sonuç hedefleniyor: birincisi tağşişin önlenmesi, ikincisi ise Muğla çam balının ulusal ve uluslararası pazarlarda marka değerinin güçlendirilmesi. Kayıt altına alınan balların müzayede usulüyle satışa sunulması ve ticari değerin artırılmasıyla arıcıların kaliteli üretimlerinin ekonomik karşılığı güçlendirilecek.
Süreçte kayıt ve güvenlik:
Çam Balı Takip Sistemi, üretici bazlı veri girişi, laboratuvar analiz sonuçları ve ürünün ticari aşamalarını bir araya getiren bir yazılımsal altyapı sunuyor. Sistem sayesinde her bir partinin ilişkili kayıtları saklanacak; tüketiciler, üretici ve analiz bilgileri ile mühür doğrulamasını QR kod üzerinden gerçekleştirebilecek. Böylece hem tüketici güveni artacak hem de piyasa denetimi kolaylaşacak.
Propolis ve katma değer:
Proje yalnızca çam balına odaklanmıyor; toplanan propolislerin de değer kazanması amaçlanıyor. Proje kapsamında üreticilere toplam 2 bin propolis tuzağı dağıtıldı. Bu tuzaklarla toplanan propolisler laboratuvar ortamında analiz edilecek ve analiz sonuçlarına göre yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülerek arıcı gelirlerinin çeşitlendirilmesi sağlanacak.
Analiz süreçleri ve ürün değerlendirmesi, üreticilere sağlanacak teknik rehberlikle desteklenecek; böylece propolisin ham madde olarak pazarlanması yerine işlenmiş ve standardize ürün olarak ekonomik değeri yükseltilecek.
Sonuç olarak proje, coğrafi işaret tesciline sahip Muğla Çam Balı için hem kalite güvencesi hem de ticari görünürlük sağlama hedefiyle ilerliyor. Kurumsal iş birliğiyle oluşturulan bu "kovandan sofraya dijital izlenebilirlik" modeli, bölgedeki üretim pratiklerini kayıt altına alarak tağşişle mücadele edecek, tüketici güvenini artıracak ve Muğla çam balının marka değerini güçlendirecek bir altyapı oluşturmayı amaçlıyor. Pilot uygulamanın başarılı olması durumunda modelin Türkiye genelinde bal üretimine entegre edilebilecek bir standart altyapıya dönüşmesi hedefleniyor.
‘MUĞLA ÇAM BALININ KALİTE VE STANDARTLARININ YÜKSELTİLMESİ VE İZLENEBİLİRLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ’ KAPSAMINDA GELİŞTİRİLEN ÇAM BALI TAKİP SİSTEMİ, PİLOT OLARAK PROJEYE DAHİL EDİLEN 50 ARICIYA TANITILDI.