ninelerin sandığından geleceğe cicim dokumanın izleri
Küçükyoncalı'da unutulan bir el sanatı diriliyor
Tekirdağ’ın Saray ilçesi Küçükyoncalı Mahallesi’nde, unutulmaya yüz tutan cicim dokuma geleneği 13 kadının elinde yeniden hayat buluyor. Yaklaşık 10 yıldır Dokuyan Eller çatısı altında bir araya gelen kadınlar, eski sandıklardan çıkarılan desenleri modern üretimle buluşturarak çanta, heybe ve yolluk gibi el emeği ürünlere dönüştürüyor.
Atölye, hem kültürel mirası koruma hem de kadın emeğini üretime çevirme işlevi görüyor. Tezgâhlarda üretilen her parça, yörede nesiller boyunca aktarılmış motiflerin bugüne taşınması anlamına geliyor.
her motifin ardında bir hikâye var:
Kurs öğreticisi Kaniye Okan motiflerin yalnızca süs olmadığını, her birinin farklı bir anlamı bulunduğunu vurguluyor. Okan, "100 yıl önce, 200 yıl önce annelerimizin, ninelerimizin dokuduğu motifler var. Pıtrak, koçboynuzu, zikzak şeklindeki suyolu ve göç yolları gibi motiflerin hepsinin anlamları var" diyerek geleneksel desenlerin kökenine dikkat çekiyor.
Okan motiflerin anlamlarını şöyle aktarıyor: pıtrak motifinin kem gözlerden ve nazardan koruduğuna inanılıyor; eli belinde motifinin doğurganlık, bereket ve kısmeti simgelediği söyleniyor; üç güller motifinin sevinç, mutluluk ve özlemi ifade ettiği anlatılıyor. Buzlu bardak motifi ise toplu halde yapılan tatlı sohbeti, huzur ve mutluluğu temsil ediyor.
dokumanın verdiği ritim ve huzur:
Koçboynuzu motifinin bereket, kahramanlık ve güç ile ilişkilendirildiğini belirten Okan, su yolu motifinin ise bedensel ve ruhsal sağlığı, saflığı simgelediğini ifade ediyor. Okan, dokuma sırasında suyun akışını hissettiklerini söyleyerek sürecin ruhsal yönüne vurgu yapıyor: "Su yolu dediğimiz var ya, sanki bu dereden su akıyor ya böyle, o akışı hissediyoruz biz dokurken. Öyle bir rahatlama oluyor."
geleceğe aktarma ve eğitim hedefi:
Atölyedeki kadınların ortak hedefi bu geleneği genç kuşaklara aktarmak. Okan, özellikle okullardaki öğrencilerin cicim dokuma ile tanışmasını istediklerini belirtiyor ve atölyenin herkese açık olduğunu, gençlerin de gelip öğrenmesini dilediklerini söylüyor. Bu çaba, hem el sanatının devamını sağlamayı hem de yöresel kültürel mirası korumayı amaçlıyor.
Çalışmalar, yerel kurumların da dikkatini çekti; Tekirdağ Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yetkilileri atölyeyi ziyaret ederek üretimi ve kadınların emeğini yerinde inceledi. Her bir dokuma parçası, geçmişin motiflerini bugünün yaşamına taşıyarak Küçükyoncalı’da kültürel hafızanın canlı tutulmasına katkı sağlıyor.
DOKUMALARDA KULLANILAN MOTİFLERİN YALNIZCA SÜSLEME AMACI TAŞIMADIĞINI ANLATAN OKAN, HER DESENİN GEÇMİŞTEN GELEN FARKLI BİR ANLAMI BULUNDUĞUNU SÖYLEDİ.