Öğretmen otoritesindeki erozyon: güvenli okul için 12 politika önerisi

Araştırmanın kapsamı:

Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi tarafından hazırlanan çalışma toplam 7 bin 793 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Araştırmaya Türkiye genelinden 3 bin 198 öğretmen, 2 bin 315 öğrenci ve 2 bin 280 veli katkı sundu. Amaç, okul güvenliğinin mevcut durumunu, akran zorbalığı ve siber zorbalık risklerini tespit ederek politika önerileri geliştirmekti.

Okul güvenliği ve algılar:

Okul güvenliği algısı, beş üzerinden öğretmenlerde 3,48, velilerde 3,38 ve öğrencilerde 3,24 olarak ölçüldü. Talat Yavuz, çocukların okulu yetişkinlerden daha güvensiz bulduğuna dikkat çekti ve güvenli okul politikalarının çocukların deneyimini de hesaba katması gerektiğini vurguladı.

Öğretmen otoritesi ve disiplin sistemi:

Eğitim-Bir-Sen Genel Sekreteri Talat Yavuz, öğretmen otoritesinin zayıflamasının güvenli okul oluşturmayı güçleştirdiğini belirtti. Araştırmaya göre öğretmenlerin %90,7'si mesleğe başladıkları döneme kıyasla otoritenin zayıfladığını düşünüyor. Öğrencilerin %71,8'i ve velilerin %86'sı öğretmenin sınıfta disiplinli tutum sergilemesini gerekli görüyor. Mevcut disiplin düzenlemelerine ilişkin öğretmen değerlendirmesi 5 üzerinden 2,53, sistemin caydırıcılığına ilişkin değerlendirme ise 1,98 olarak kaydedildi.

Zorbalığın biçimleri ve siber riskler:

Araştırma, fiziksel saldırıdan önce hakaret, alay, dedikodu ve sosyal dışlanmanın daha yaygın olduğunu ortaya koydu. Öğrencilerin %63,4'ü başka bir öğrenciye yönelik zorbalığa tanık olduğunu; %18,1'i ayda bir-iki kez, %10,5'i haftada bir-iki kez, %10,2'si ise neredeyse her gün hakaret veya alaya maruz kaldığını bildirdi. Öğrencilerin %69,9'unun akıllı telefonu, %58,8'inin sosyal medya hesabı bulunuyor; son altı ayda çevrim içi hedef alındığını söyleyenlerin oranı %7,2 olup, günlük ekran süresi dört saatin üstünde olanlarda bu oran %14,9'a çıkıyor. Velilerin %88'i çocuklarının siber zorbalığa maruz kalıp kalmadığını bilmediğini belirtti.

Politika önerileri:

Yavuz, çalışmanın sonuçlarına dayanarak Eğitim-Bir-Sen olarak 12 maddelik politika önerisi sundu. Öneriler arasında Ulusal Güvenli Okul ve Akran Zorbalığını Önleme Çerçevesi oluşturulması, öğretmenin meşru mesleki otoritesinin güçlendirilmesi, disiplin sisteminin yeniden değerlendirilmesi, her okulda güvenilir ve izlenebilir bildirim sistemi kurulması, sözel/ilişkisel ve siber zorbalığın görünür hale getirilmesi, kırılgan öğrenciler için erken fark etme ve koruma mekanizmaları, akran destek sistemlerinin güçlendirilmesi, aile-okul iş birliğinin artırılması, dijital güvenliğin okul güvenliğinin ayrılmaz parçası kabul edilmesi, Türkiye'de okul sosyal hizmeti sisteminin kurulması, rehberlik ve psikososyal desteğin güçlendirilmesi ile düzenli ulusal izleme ve veri sisteminin işletilmesi yer aldı.

Yavuz'un yanı sıra Prof. Dr. Emrah Akbaş ve Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi ekibi de bulguları açıkladı. Yavuz, zorbalığı yalnızca çocukların kendi aralarındaki bir mesele olarak görmenin yetersiz olduğunu, öğretmenin müdahale edebilmesi için arkasında işleyen ve tutarlı bir sistem olması gerektiğini vurguladı.

EĞİTİM-BİR-SEN, YAKLAŞIK 8 BİN ÖĞRETMEN, ÖĞRENCİ VE VELİNİN KATILIMIYLA GERÇEKLEŞTİRDİĞİ ‘GÜVENLİ OKUL VE AKRAN ZORBALIĞI: TÜRKİYE'DE MEVCUT DURUM, RİSK FAKTÖRLERİ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ' BAŞLIKLI ARAŞTIRMANIN SONUÇLARINI AÇIKLADI.