Ölü kayıtları üzerinden fiyat manipülasyonu iddiası: 49 kişi adına müstahsil makbuzları
Soruşturmanın kapsamı ve yöntemleri:
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada, yaş sebze ve meyve piyasasındaki tedarik zinciri süreci detaylı şekilde incelendi. Soruşturma kapsamında 41 büyük dağıtıcı firma ve bu firmaların yöneticilerine ilişkin işlemler mercek altına alındı. İncelemelerde Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi verileri ile Vergi Denetim Kurulu tarafından hazırlanan raporlar kullanıldı.
Yaklaşık 1250 üretici beyanına başvurulan soruşturmada, denetleyiciler ürün hareketleri, arazi büyüklükleri, hasat dönemleri, kantar ve nakliye belgeleri, HKS bildirimleri ve banka hareketlerini birlikte değerlendirerek makbuz ve teslimat kayıtlarının uygunluğunu araştırdı.
Bursa ayağı ve ölü kişilere düzenlenen makbuzlar:
Soruşturma dosyasında Bursa bağlantılı beş şüpheli yer aldı. Listede adı geçen şüpheliler arasında Ahmet D., Sabri B., Casım A., Ayşenur A. ve İsmail S. bulunuyor. Şüphelilerin Yıldırım, Nilüfer, İznik ve Osmangazi ilçeleriyle ilişkili adres ve işyerlerine operasyon düzenlendiği belirtildi.
Vergi Denetim Kurulu raporunda öne çıkan bölümde, 01 Ocak 2025 - 31 Mart 2026 tarihleri arasında 49 daha önce hayatını kaybetmiş kişi adına 87 müstahsil makbuzu düzenlendiği tespit edildi. Bu belgelerin toplam tutarının 2 milyon 524 bin 987 lira 35 kuruş olduğu kaydedildi. Raporda, bazı kişilerin ölüm tarihlerinin belge düzenlenmesinden yıllar önce olduğu ve bu belgelerin gerçek teslimata dayanıp dayanmadığının ayrıca araştırıldığı ifade edildi.
İnceleme bulguları ve tespit edilen usulsüzlük iddiaları:
Denetimlerde, tedarikçi konumundaki bazı firmaların çiftçilerden aldıkları ürünleri gerçekteki alış fiyatının üzerinde gösterecek şekilde müstahsil makbuzu düzenlediği iddia edildi. Ayrıca bazı firmaların ürün arzını olduğundan düşük, maliyetleri ise yüksek göstererek fiyatları yukarı yönlü etkilediği, tedarik zincirini gereksiz şekilde uzattıkları değerlendirildi.
Raporda bazı kişilerin kendi adlarına düzenlenen belgelerden haberdar olmadıklarını beyan ettikleri, başka kişiler için düzenlenen makbuzlardaki miktarların üreticilerin arazi büyüklüğü ve makul üretim kapasitesiyle açıklanamadığı kayıt altına alındı. Örneğin bir üretici adına düzenlenen yüksek tutarlı belgelerle ilgili beyanlarda üretim yapılmadığı veya kişilerin firmayı tanımadıkları yönünde ifadeler yer aldı.
Soruşturma safhasında Vergi Denetim Kurulu, yalnızca müstahsil makbuzlarını değil, belgelerde yer alan ürünlerin gerçekten üretilip üretilmediğini de araştırdı. Bu amaçla üreticilerin beyanları, üretim kapasitesi değerlendirmeleri ile kredi ve ödeme hareketleri çakıştırıldı.
Operasyonlar Türkiye genelinde eş zamanlı yürütüldü; şüphelilerin adreslerine yönelik aramalar 22 ilde, toplam 109 iş yeri ve ikamette gerçekleştirildi. Soruşturma kapsamında, fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları yönlerinden şüpheliler hakkında işlem yapıldığı açıklandı.
Vergi Denetim Kurulu raporu, araştırmanın ilk aşamasında riskli görülen 207 firma arasından yüksek tutarlı müstahsil makbuzlarıyla öne çıkan 15 firmayı belirledi; ikinci aşamada ise 26 firma hakkında daha derin inceleme yapıldığı belirtildi. Soruşturmanın delil toplama süreci devam ediyor ve toplanan bulguların adli aşamaya taşınması bekleniyor.
YAŞ SEBZE VE MEYVE PİYASASINDA FİYATLARI YUKARI YÖNLÜ MANİPÜLE EDEREK HAKSIZ KAZANÇ SAĞLADIKLARI DEĞERLENDİRİLEN 41 BÜYÜK DAĞITICI FİRMA VE BUNLARIN YÖNETİCİLERİNE YÖNELİK DÜZENLENEN OPERASYONUN BURSA AYAĞINDA 5 ŞÜPHELİ HAKKINDA İŞLEM BAŞLATILDI.