OMÜ'de cumhuriyetin kuruluşu ve kazanımları akademik çerçevede değerlendirildi
Konferansın açılışı ve hedefleri:
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi ile OMÜ Tarih Topluluğu iş birliğiyle, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kapsamında düzenlenen konferans saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı.
Programın açılış konuşmasını yapan Dr. Öğr. Üyesi Nazlı Murzioğlu, 29 Ekim'in bağımsızlık iradesini ve ortak geleceğe duyulan inancı temsil eden özel bir tarih olduğunu söyledi. Murzioğlu, "Üniversiteler ve akademik kurumlar olarak görevimiz, tarihsel mirasımızı bilimsel bir anlayışla ele almak, sorgulamak ve gelecek kuşaklara aktarmaktır. Cumhuriyet, geçmişten devraldığımız bir miras olduğu kadar geleceğe karşı taşıdığımız büyük bir sorumluluktur" ifadelerini kullandı.
Cumhuriyet'e giden tarihsel süreç:
Konferansta söz alan Prof. Dr. Serpil Sürmeli, Cumhuriyet'e uzanan tarihi ve hukuki süreci kapsamlı şekilde değerlendirdi. Mondros Mütarekesi sonrasında başlayan işgal döneminde Türk milletinin hukuk zemininde örgütlenmeye başladığını; Müdâfaa-i Hukuk cemiyetlerinin kuruluşuna ve Paris Barış Konferansı'ndaki girişimlere değindi.
Sürmeli, İzmir'in 15 Mayıs 1919'da işgal edilmesinin bağımsızlık mücadelesinde dönüm noktası olduğunu vurguladı ve İzmir'in kurtuluşunun Anadolu'nun kurtuluşuyla bütünleştiğini belirtti. Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışı sonrası gelişen örgütlenmeyi Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi üzerinden değerlendiren Sürmeli, milli iradenin mücadelenin belirleyici unsuru olduğunu savundu.
Milli egemenlikten cumhuriyete:
Sürmeli, Misak-ı Milli kabulü, İstanbul'un işgali ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 23 Nisan 1920'de açılması süreçlerini anlattı; TBMM'nin milli egemenliğin uygulanmasındaki önemine dikkat çekti. Askeri ve diplomatik aşamaların ardından imzalanan Lozan Antlaşmasının Türkiye'nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanınmasındaki rolüne işaret etti.
Konuşmada basının rolüne de yer veren Sürmeli, Mustafa Kemal Paşa'nın 22 Eylül 1923'te Avusturyalı gazeteci Hans Lazar ile yaptığı röportajda "cumhuriyet" kelimesini kullandığına ve bunun İkdam gazetesinde muhabir Meczî Sadrettin Sayman tarafından 23 Eylül'de yayımlandığına dikkat çekti. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün aynı gün Cumhurbaşkanı seçilmesiyle yeni yönetim biçiminin resmiyet kazandığını vurguladı.
Sürmeli'nin Cumhuriyet'e dair değerlendirmeleri programın vurucu noktalarındandı: "Cumhuriyet bir fazilet rejimidir; kız çocuklarımıza bu ismi koyarız. Cumhuriyet bir erdem rejimidir; erkek çocuklarımıza bu ismi koyarız. Cumhuriyet hem fazilet hem erdem rejimi olarak milletin kendi iradesiyle kurduğu, kamusal olan ve doğrudan kamunun ta kendisi olan bir değerdir".
Program, Sürmeli'ye teşekkür belgesinin takdimi ve hatıra fotoğrafı çekimi ile sona erdi.
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ (OMÜ) ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ İLE OMÜ TARİH TOPLULUĞU İŞ BİRLİĞİNDE, 29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI DOLAYISIYLA "TARİHSEL SÜREÇTE CUMHURİYET VE KAZANIMLARI" BAŞLIKLI KONFERANS DÜZENLENDİ.