Orta Asya ve Azerbaycan için ortak elektronik ticaret platformu önerildi

Türkmenbaşı'da düzenlenen istişarede e-ticaret ve lojistik ön plana çıktı

Türkmenistan’ın Türkmenbaşı kentindeki Avaza Milli Turizm Bölgesinde düzenlenen 8. Orta Asya ve Azerbaycan Cumhurbaşkanları İstişare Toplantısına ev sahibi Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhammedov ile birlikte Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katıldı.

Toplantıda siyasi diyalogun pekiştirilmesi, ticari ve ekonomik ilişkilerin genişletilmesi, ulaştırma ve lojistik işbirliği ile enerji ve çevre alanlarındaki ortak yaklaşımlar masaya yatırıldı. Katılımcılar, bölgesel güvenlik ve ekonomik entegrasyonun birbirini tamamladığını vurguladı.

orta asya ve azerbaycan ortak e-ticaret platformu önerisi:

Cumhurbaşkanı Sadır Caparov konuşmasında, elektronik ticaretin küresel ekonominin en hızlı büyüyen alanlarından biri olduğunu belirterek bölgesel bir adım önerdi. Caparov, vatandaşların uluslararası platformları aktif kullanmasına dikkat çekerek Orta Asya ve Azerbaycan için ortak bir elektronik ticaret platformu oluşturulmasını teklif etti. Bu platformun, bölgedeki üreticilerin ve küçük işletmelerin ürünlerini tanıtma, pazarlama ve daha geniş tüketici kitlelerine ulaşma imkânı sunacağı ifade edildi.

Caparov ayrıca son dört yılda Kırgızistan’ın Orta Asya ülkeleri ve Azerbaycan ile ticaret hacminin neredeyse iki kat artarak 2025 yılında 3,5 milyar dolara ulaştığını ve aynı yılda bu beş ülkeden Kırgızistan’a yapılan doğrudan yatırımların 140 milyon doları aştığını hatırlattı. Bu veriler, bölgesel dijital altyapının güçlendirilmesinin ekonomik faydalarını ortaya koymak için kullanıldı.

taşımacılık, sanayi ve lojistikte somut adımlar:

Orta Asya ülkeleri arasındaki ekonomik işbirliğinin etkinliğinin doğrudan taşımacılığa bağlı olduğunu vurgulayan Caparov, dış pazarlara erişim için güzergahların güvenilirliği, taşımacılık maliyetleri ve transit şartlarının öngörülebilirliğinin önemine dikkat çekti. Cumhurbaşkanı, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu inşasının stratejik önem taşıdığını ve bu hattın bölgedeki mevcut ve gelecekteki güzergâhlarla entegrasyonunun ele alınmasının gerektiğini söyledi.

Caparov, ayrıca taşımacılık süreçlerinde koordinasyon çağrısı yaparak hükümetlerin ve taşıma şirketlerinin tek hat üzerinden ücret, sefer ve tren tarifelerini koordine etmesi, bekleme sürelerini azaltması ve yüklerin dijital takibini sağlaması için pratik çözümler geliştirilmesini önerdi. Sanayileşmeye ilişkin olarak Kırgızistan’ın 2030 Ulusal Kalkınma Programı kapsamında tarım ürünlerinin işlenmesi, hafif sanayi, inşaat malzemeleri üretimi ve lojistik projelerinin önemine vurgu yapıldı.

Caparov, sanayi işbirliği planı çerçevesinde hükümetlere karşılıklı yarar sağlayacak somut projeleri belirleme talimatı verilmesini önermek gerektiğini belirtti ve bölgesel düzeyde üretim tesisleri ile istihdam imkânlarının artırılmasının hedeflendiğini söyledi.

bölgesel gündemde enerji, ticaret hedefleri ve dijitalleşme:

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev toplantıda Orta Asya ve Azerbaycan’ı Avrasya’da büyüme ve jeopolitik işbirliği merkezi olarak tanımladı. Tokayev, geçen yıl bölge içi ticaret hacminin yaklaşık 13 milyar dolar olduğunu ve bunun toplam ticaret hacminin yaklaşık %8’ine tekabül ettiğini hatırlatarak hükümetlere bu göstergenin 20 milyar dolara çıkarılmasına yönelik ortak eylem planı hazırlama talimatı verilmesini önerdi.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ise bir sonraki aşamanın sanayi işbirliği ve nihai ürün üretimi olması gerektiğini savundu. Mirziyoyev, ticaret bariyerlerinin aşamalı olarak kaldırılması, ortak büyük projeler ve üretim zincirlerinde birlikte çalışmanın bölge ekonomileri arasındaki bağları güçlendireceğini belirtti ve 2027 için Hive'de bir Orta Asya ve Azerbaycan iş forumu düzenlenmesi önerisinde bulundu.

Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman taşıma prosedürlerinin kolaylaştırılması, idari ve altyapısal bariyerlerin kaldırılması ile taşımacılığın dijitalleştirilmesi gerektiğini vurguladı. Rahman ayrıca enerji projelerinin önceliklendirilmesi, ortak finansman mekanizmalarının geliştirilmesi ve iklim değişikliği, buzulların erimesi, su kıtlığı ile toz fırtınalarına karşı ortak tedbirlerin alınması çağrısında bulundu.

Toplantı sonucunda liderler, bölgesel ekonomik entegrasyonun derinleştirilmesi, taşımacılık altyapılarının entegrasyonu ve dijital platformların geliştirilmesi gibi alanlarda somut adımlar atılmasının önemini teyit etti.

Not: Toplantıda dile getirilen tüm sayı, proje ve öneriler katılımcı liderlerin konuşmalarından alınmıştır ve ilgili hükümetler tarafından uygulanması üzerinde çalışma yapılacaktır.

TÜRKMENİSTAN'IN TÜRKMENBAŞI ŞEHRİNDEKİ AVAZA MİLLİ TURİZM BÖLGESİNDE TÜRKMENİSTAN CUMHURBAŞKANI SERDAR BERDİMUHAMMEDOV'UN EV SAHİPLİĞİNDE AZERBAYCAN VE ORTA ASYA DEVLET BAŞKANLARI 8. İSTİŞARE TOPLANTISI DÜZENLENDİ.