Parlamentolar harekete: Kurtulmuş'tan İsrail'in gözlemci statüsünün askıya alınması çağrısı
Kurtulmuş'un Roma konuşması:
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, İtalya'nın başkenti Roma'da düzenlenen Avrupa Parlamento Başkanları Konferansı'nda yaptığı konuşmada, uluslararası düzenin ve hukukun giderek erozyona uğradığını vurguladı. "Kurallara Dayalı Uluslararası Düzenin Yenilenmesi - Çağdaş Krizlere Yanıt Vermede Parlamentoların Rolü" başlıklı oturumda konuşan Kurtulmuş, Avrupa Konseyi ve Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'nin (AKPM) bölgesel ve küresel alandaki rolüne dikkat çekti.
Kurtulmuş, Türkiye'nin Avrupa Konseyi'nin kurucu üyelerinden biri olduğunu hatırlatarak, bu kurumun insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü alanlarındaki standart belirleme ve izleme yetkilerinin korunmasının önemine işaret etti. Parlamentolar ve parlamenterler arasında diyalogun artırılmasını sağlayan bu tür platformların tartışma ve yapıcı görüş alışverişi bakımından değerli olduğunu belirtti.
Uluslararası düzenin zaafları ve somut örnekler:
Kurtulmuş, II. Dünya Savaşı sonrası inşa edilen uluslararası düzenin bugün artan jeopolitik parçalanma, güç siyaseti ve tek taraflılıklardan dolayı yetersiz kaldığını söyledi. Rusya-Ukrayna Savaşı'na atıfta bulunarak, beş yılı aşkın süredir devam eden çatışmanın artık iki ülkenin ötesine geçip tüm Avrupa'yı etkileyen bir yıpratma savaşına döndüğünü ifade etti.
Konuşmasında ayrıca Gazze'ye dikkat çeken Kurtulmuş, "Dahası uluslararası düzenin, İsrail hükümetinin 3 yılı aşkın süredir Gazze'de gerçekleştirdiği soykırımı önlemeyi başaramadı" değerlendirmesini paylaştı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin yapı kaynaklı güç asimetrisi, yaptırımların uygulanmaması, çifte standartlar ve seçici yaklaşımların mevcut sistemin zayıflıklarını hem kaynağı hem sonucu haline getirdiğini vurguladı.
Kurtulmuş, kavramların politik hesaplar doğrultusunda çarpıtıldığını, işgalin güvenlik önlemi olarak tanımlanmasının ve ateşkese rağmen ölümlerin devam etmesinin ortak siyasi dilin anlamını aşındırdığını belirtti.
Parlamenter diplomasi ve somut çağrılar:
TBMM Başkanı, parlamentoların yalnızca izleyici konumunda kalamayacağını, yeni kuralların oluşturulması ve desteklenmesi sürecinde aktif rol almaları gerektiğini savundu. Halkın temsilcilerinin gerilimin ilk işaretlerini tespit etme, diyaloğu sürdürme ve çatışmaların önlenmesine katkı sağlama bakımından en uygun konumda olduğunu belirtti ve parlamenter diplomasinin geleneksel diplomasiyi tamamlayabileceğini söyledi.
Kurtulmuş, Gazze'deki insani felaketin ve iddia edilen insanlığa karşı suçların uluslararası düzenin çöküşünün en vahim gösterimleri olduğunu ifade ederek, "Gazze'de ve bölgenin genelinde yaşanan insani felakete; İsrail hükümetinin Filistin halkına karşı işlediği açık insan hakları ihlallerine ve insanlığa karşı suçlara artık göz yumamayız" diye konuştu ve bunun siyasi olduğu kadar ahlaki bir sınav olduğunu ekledi.
Konuşmasında Batı Şeria'daki yıkım, yerinden edilmeler ve yerleşimci şiddetini; ayrıca İsrail'in Suriye ve Lübnan dahil bölge ülkelerinin bütünlüğü ve egemenliğini tehdit etme eğilimini hatırlatan Kurtulmuş, uluslararası toplumun bu ihlaller karşısında sessiz kalamayacağını belirtti: "Cezasızlığın sürmesine izin veremeyiz. Uluslararası toplumu, uluslararası hukuku korumak adına somut adımlar atmaya çağırıyoruz."
Bu kapsamda Kurtulmuş, Avrupa Konseyi ve AKPM'nin sahip oldukları parlamenter ve diplomatik araçları tam anlamıyla kullanması gerektiğini, Avrupa Konseyi bünyesindeki İsrail’in gözlemci statüsünün askıya alınmasının de bu araçlar arasında yer alması gerektiğini açıkladı. Parlamentolar arası eşgüdümlü eylemlerin uluslararası hukuku korumaya yönelik çabaları güçlendirebileceğine ve bölgede adil, kalıcı bir barışın tesisine katkı sağlayacağına inandığını söyledi.
COP31 daveti ve salon tepkisi:
Kurtulmuş, oturum sırasında katılımcılara Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında 16 Kasım 2026'da Antalya'da düzenlenecek COP31 Parlamenter Toplantısı için davette bulundu. Söz konusu toplantının Parlamentolar Arası Birlik (PAB) ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ortaklaşa düzenleneceğini bildirdi.
Konuşma salonunda ilgiyle takip edildi ve oturumun sonunda bazı ülke temsilcileri Kurtulmuş'u ayakta alkışladı. Kurtulmuş'a konferansta Türkiye-İtalya Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Genel Sekreteri AK Parti İstanbul Milletvekili Yahya Çelik, AKPM Türk Delegasyonu üyeleri AK Parti Konya Milletvekili Meryem Göka, AK Parti İstanbul Milletvekili Sena Nur Çelik Kanat, MHP Çankırı Milletvekili Pelin Yılık, İYİ Parti İstanbul Milletvekili Burak Akburak ile Türkiye’nin Roma Büyükelçisi Elif Çomoğlu Ülgen eşlik etti.
Kurtulmuş, parlamentoların, özellikle savaşların ve çatışmaların mağdurları ile yerlerinden edilenleri gündemlerinin ön sıralarına alması gerektiğini belirterek konuşmasını sonlandırdı.
TBMM BAŞKANI NUMAN KURTULMUŞ, ULUSLARARASI TOPLUMUN, İSRAİL'İN FİLİSTİN'E YÖNELİK SALDIRGANLIĞI KARŞISINDA HUKUKUN SÜREKLİ İHLALİNE SESSİZ KALAMAYACAĞINI BELİRTEREK, "CEZASIZLIĞIN SÜRMESİNE İZİN VEREMEYİZ. ULUSLARARASI TOPLUMU, ULUSLARARASI HUKUKU KORUMAK ADINA SOMUT ADIMLAR ATMAYA ÇAĞIRIYORUZ" DEDİ.