Pirina'dan yağ, sabun ve enerjiye: zeytinin atıksız dönüşümü

Hasat ve sıfır atık yaklaşımı:

Balıkesir’in Edremit Körfezi’nde sonbaharda başlayıp rekolteye göre ocak sonuna kadar süren hasat döneminde toplanan zeytinler, yaprağından meyvesine, çekirdeğinden posasına kadar değerlendiriliyor. Bölgede yaklaşık 13 milyon zeytin ağacı bulunuyor. Bahçelerden fabrikalara getirilen meyvelerden zeytinyağı elde edildikten sonra geriye kalan posa, yani pirina, pirina işleme tesislerine gönderiliyor ve sıfır atık anlayışı çerçevesinde ekonomiye kazandırılıyor.

Pirinadan yağ ve sabun üretimi:

Pirinadan yağ elde etme süreci birkaç aşamadan oluşuyor. Önce dekantörlerden geçen pirinanın içinden yağ ve su ayrıştırılarak nem oranı yüzde 50-55 seviyesine çekiliyor. Ardından bandlarla taşınan posa, silindir fırınlarda yüksek ısıda kurutuluyor; kurutmaya bağlı olarak nem oranı yüzde 7-8 düzeyine düşürülüyor. Kurutulan pirina, ekstraksiyon sistemlerinde yaklaşık 7-8 saat hekzanla işleniyor. Bu işlem sonucunda ayrılan yağların bir kısmı rafine edilerek yemeklik yağa dönüştürülürken, yüksek asitli olanlar sabun üretiminde değerlendiriliyor.

Verim ve ihracat:

Pirinadan elde edilen veriler üreticiler tarafından şu şekilde özetleniyor: Yüzde 70-80 nemle gelen 100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram ham pirina yağı ve 7-8 kilogram biyokütle elde ediliyor. Elde edilen pirina yağları, iç piyasa tüketiminin yanı sıra başta Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada olmak üzere birçok ülkeye ihraç ediliyor.

Enerji ve yakıt kullanımı:

Yağı tamamen alınan posa preslenerek enerji santrallerinde, sobalarda ve kalorifer sistemlerinde yakıt olarak kullanılıyor. Pirina, hem enerji üretiminde hem de gübre ve yakıt sanayisinde ham madde olarak değerlendirilebiliyor; karasuyun dahi buharlaştırılması veya başka şekillerde değerlendirilmesi mümkün görülüyor.

Zeytinin çevreci yönü:

Balıkesir Üniversitesi Edremit Meslek Yüksekokulu Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Mücahit Kıvrak zeytinin atıksız yapısına dikkat çekiyor: Zeytin çevreci bir üründür. Çevreci ürün olmasının en önemli sebebi zeytinin yağını ayrı, meyvesini ayrı, yapraklarını ayrı ve posasını da ayrı değerlendirmemizdir. Yağı ayrı, sofralığı ayrı değerdir; yaprağından ve pirinasından da farklı alanlarda yararlanırız. Tesislerde neminden arındırılan ve hekzan maddesiyle yağı alınan pirina, gübre ve yakıt sanayisine ciddi katkı sağlar. Karasuyun dahi buharlaştırılması veya değerlendirilmesi mümkündür. Doğru yöntemlerle toplanan zeytinden natürel sızma elde edildikten sonra kalan pirina yağı, özellikle rafine edildikten sonra yemeklerde ve yoğun kızartmalarda güvenle kullanılabilir.

Keskin Aral, bölgedeki bir pirina işleme tesisinin müdürü, üretim süreçlerini aktarırken dekantör ve kurutma aşamalarından, hekzanla ekstraksiyondan ve yağların asit derecelerine göre sınıflandırılmasından söz ediyor; üretimin hem iç pazara hem de yurt dışına satışla değerlendirildiğini vurguluyor.

EDREMİT KÖRFEZİ'NDE HASADI DEVAM EDEN ZEYTİNLER; YAPRAĞINDAN MEYVESİNE, ÇEKİRDEĞİNDEN POSASINA KADAR HER AŞAMADA İŞLENEREK EKONOMİYE KAZANDIRILIYOR.