Salyangoz yedi diye güvenmeyin: yağmurlu mevsimde yabani mantarlara dikkat

Mantar toplarken görünüşe aldanmayın

Yağışlı havaların etkisiyle doğada daha sık ortaya çıkan yabani mantarların tüketimi, ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme yol açabilir. Bu uyarıyı Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır yaptı. Bozkır, halk arasında mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için yaygın olarak kullanılan yöntemlerin bilimsel geçerliliği bulunmadığını vurguladı.

geleneksel testlere güven olmaz:

Bozkır, böceklerin veya salyangozların tükettiği mantarların insanlarınkiyle aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Örneğin bazı türleri, Amanita phalloides gibi, insanlar için ölümcül toksinler içerebilir; ancak bu canlılar söz konusu toksinlere karşı farklı fizyolojilere sahip oldukları için bu mantarları rahatlıkla yiyebilirler. Ayrıca mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması veya hoş bir tadı ya da kokusu olması, onun güvenli olduğu anlamına gelmez. Bozkır, "tat veya koku testiyle toksin tespiti imkânsızdır" uyarısını yineledi.

dikkat edilmesi gereken zehirli türler:

Sakarya ormanlarında karşılaşılabilecek zehirli türler arasında Amanita phalloides (evcikkıran), Amanita muscaria (sinek mantarı) ve Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) yer alıyor. Bozkır, Amanita phalloides'in Türkiye'de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin büyük kısmından sorumlu olduğunu, genellikle meşe ve kestane ormanlarında yetiştiğini ve şapka renginin zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebileceğini belirtti. Amanita muscaria kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınırken halüsinojenik ve nörotoksik bileşikler içeriyor. Omphalotus olearius ise odun kalıntıları çevresinde öbek hâlinde yetişiyor ve renk benzerliği nedeniyle yenilebilir türlerle karıştırılabiliyor.

ne yapmalı, nelere dikkat edilmeli:

Bozkır, mantarların doğru sınıflandırılmasının mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve gerektiğinde kimyasal testler gerektiren uzmanlık alanı olduğunu vurguladı. Vatandaşların nesilden nesile aktarılan geleneksel bilgilere dayanarak hareket etmesinin tehlikeli sonuçlara yol açabileceğini, zehirlenme vakalarında tüketilen türün bilinmemesinin doğru tedaviyi geciktirebileceğini söyledi. Ayrıca yabani mantarların gıda güvenliği açısından güvenirliği kesin olarak ortaya konulmamış her yabani mantarın potansiyel toksik risk taşıdığına dikkat çekti.

Bozkır'ın önerisi net: amatör toplayıcılıkta "şüpheliyse at" yerine "kesinlikle dokunma" kuralı benimsenmeli; mantar ihtiyacı, üretim standardı belli ve güvenilir satış noktalarından karşılanmalı. Zira yabani mantar zehirlenmeleri çoğu zaman karaciğer veya böbrek nakli gerektirebilecek ağır sonuçlar doğurabiliyor ve hatta ölümle sonuçlanabiliyor. "Hiçbir lezzet insan hayatından daha değerli değildir," sözleri bu tehlikeyi özetliyor.

YAĞIŞLI HAVALARIN ETKİSİYLE DOĞADA DAHA SIK GÖRÜLMEYE BAŞLANAN YABANİ MANTARLARIN TÜKETİMİNİN CİDDİ SAĞLIK SORUNLARINA VE ÖLÜME YOL AÇABİLECEĞİ KONUSUNDA UZMANI UYARDI