Sardes’te anıtsal boyutlu Lidya giysili genç heykel gün ışığına çıktı

Sardes kazısında anıtsal mermer heykel ortaya çıktı

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen kazılarda, Manisa’nın Salihli ilçesindeki Sardes Antik Kenti’nde yaklaşık MÖ 5. yüzyıla tarihlenen anıtsal bir mermer heykel gün ışığına çıkarıldı. Ayakta duran genç bir erkeği betimleyen eser, 2,2 metre yüksekliği, iyi korunmuş yüz ve el anatomi ayrıntıları ile dönemin sanat anlayışına ilişkin önemli veriler sunuyor.

buluntu ve korunma koşulları:

Heykel, kazı ekibinin çalışmaları sırasında iki büyük parça hâlinde bulundu; ayaklara ait bazı küçük parçaların eksik olduğu tespit edildi. Eserin Roma Dönemi’nde Sardes’teki sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanıldığı ve yüzü aşağıya bakacak şekilde yerleştirildiği belirlendi. Bu yerleştirme, yüz hatları ve detayların yüzyıllar boyunca korunmasına olanak sağlamış. Kazı sahasındaki uzman ekip, çevresini dikkatle temizleyip heykeli güvenli biçimde kaldırdı.

giysi, ikonografi ve yerel özellikler:

Heykelin dik duruşu ve uzun saçları MÖ 6. yüzyıl örneklerini anımsatırken; yüz hatları, ellerdeki anatomi ve genel stil MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına işaret ediyor. Genç erkeğin üzerinde kalın bir himation, ince bir chiton ve bunların altında yatay çizgiler taşıyan farklı bir giysi katmanı yer alıyor. Anadolu ve Yunan örneklerinde sık görülmeyen bu giysi düzeni, eserin yerel niteliklerini ve Lidya kültürel etkilerini göstermesi açısından dikkat çekiyor.

Heykelin sağ elinde taşınan nesne, antik dönemde tanrı ve tanrıçalara sunulan adakları çağrıştırıyor; uzmanlar söz konusu meyvenin ayva olabileceği üzerinde duruyor. Bu ayrıntı, heykelin ritüel-pratiklerle ve inanç dünyasıyla bağlantı kurma olanağı sunmasını sağlıyor.

arkeolojik ve kültürel önem:

Sardes, Ahameniş Pers İmparatorluğu dönemi batı eyaletinin satrap başkenti olması nedeniyle bölgesel bir merkez konumunda. Buluntu, Ege’de gelişen klasik sanat anlayışı ile Lidya’nın giyim geleneklerini ve görsel dilini bir araya getirmesi bakımından önem taşıyor. Akdeniz coğrafyasında böylesi büyük ve iyi korunmuş anıtsal mermer heykellere nadiren rastlanması, eserin Anadolu arkeolojisi açısından değerini artırıyor. Araştırmacılar, eserin Sardes’in seçkin kesiminin kültürü, inançları ve gündelik yaşamına dair yeni veriler sağlayacağını belirtiyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da keşfi duyurarak, çalışmanın titizlikle yürütüleceğini, eser üzerinde yapılacak bilimsel inceleme ve konservasyonun ardından heykelin Manisa Müzesinde ziyaretçilerle buluşturulacağını açıkladı.

konservasyon ve bilimsel inceleme:

Antik dönemde mermer heykellerin genellikle boyalı olduğu biliniyor. Sardes heykelinin yüzeyi kazı sırasında kalın ve sert bir birikinti tabakası ile kaplı bulundu. Konservasyon ekibi, eserin yüzeyinde günümüze ulaşmış olabilecek pigmentlere zarar vermeden temizlik yapılabilmesi için kapsamlı bir çalışma planladı. Antik polikrom heykel uzmanlarının da katkısıyla yürütülecek analizlerde, heykelin yüzeyinde ve çevresindeki toprakta bulunabilecek boya izleri araştırılacak.

Temizlik, bilimsel inceleme ve restorasyon işlemleri tamamlandıktan sonra eser, halka açılmak üzere Manisa Müzesi’ne kazandırılacak. Bakanlığın, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile akademisyenlerin ve saha ekiplerinin titiz çalışması buluntunun gün yüzüne çıkmasında belirleyici oldu.

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY