Sessiz ilerleyen tehdit: erken tanı akciğer kanserinde hayat kurtarıyor
erken tanı ve tarama önerisi:
Başkent Üniversitesi Adana Dr. Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alper Avcı, Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında yaptığı açıklamada akciğer kanserinin dünya ve Türkiye için önemli bir sağlık sorunu olduğunu vurguladı. Avcı, dünyada yılda 3 milyon yeni vaka tanı alırken bu hastaların 2 milyonunun hayatını kaybettiğini söyledi.
Türkiye için ise Sağlık Bakanlığı verilerine dayandırdığı bilgide Avcı, ülkemizde yılda yaklaşık 41 bin yeni vaka ve 35 bin ölüm görüldüğünü belirtti. Hastalığın erkeklerde en sık rastlanan kanser türü olduğunu, ancak kadınlarda görülme oranının da arttığını aktardı.
kimler taranmalı ve hangi yöntem öneriliyor:
Avcı, erken tanının tedavi başarısını ciddi oranda artırdığını kaydederek, özellikle belli risk faktörlerine sahip bireyler için taramanın önemine dikkat çekti. Bugün kabul gören yaklaşımın; belli bir yaşın üzerindeki, sigara içen, erkek ve ailesinde kanser öyküsü bulunan kişilerde yılda bir kez düşük doz tomografi ile tarama yapmak olduğunu söyledi. Geçmişte kullanılan standart akciğer grafilerinin bu amaç için yeterli başarı göstermediğini vurguladı.
riskler, belirtiler ve tanı güçlükleri:
Akciğer kanserinin oluşumunda sigara, radon gazı, asbest ve hava kirliliği gibi çevresel etkenlerin rolü olduğuna işaret eden Avcı, bu etkenlerin hücrelerin DNA yapısını bozarak kanserleşmeye zemin hazırladığını belirtti. Genetik yatkınlığın da hastalıkta etkili olabileceğini ekledi.
Hastalık erken dönemde çoğunlukla belirti vermiyor; akciğer dokusunun ağrıya duyarlı olmaması nedeniyle semptomlar genellikle ileri evreye dek ortaya çıkmayabiliyor. Avcı, ilk belirtilerin inatçı kuru öksürük, balgam veya balgamda kan, halsizlik gibi genel yakınmalar olabileceğini, bunların sıkça başka enfeksiyonlarla karıştığını söyledi. Kitle damarlara, nefes borusuna, yemek borusuna veya sinirlere baskı yaptığında ise genellikle hastalık çevre yapılara yayılmış oluyor.
Bu nedenle erken evrede cerrahi girişim şansının sınırlı kaldığını, hastaların yalnızca yaklaşık %10'unun cerrahiye uygun erken evrede olduğunu ve hastaların %80-85'inin ileri evrede tanı aldığını anlattı.
radyolojik bulgular ve cerrahi seçenekler:
Tomografi raporlarında karşılaşılan oluşumların sınıflandırılmasında 3 santimetre kıstası kullanıldığını belirten Avcı, 3 santimetreden küçük oluşumlara 'nodül', büyük olanlara ise 'kitle' dendiğini söyledi. Ancak radyolojik görüntülerin tek başına bir lezyonun iyi huylu ya da kötü huylu olduğunu kesin olarak göstermediğini vurguladı.
Tedavi planı evrelemeye göre belirlendiğinden, erken evrede hastalarda cerrahi tedavinin ön plana çıktığını ifade eden Avcı, tedavi edilmeyen akciğer kanserlerinde beş yıllık yaşam olasılığının neredeyse yok denecek kadar az olduğunu aktardı. Tümörün küçük olduğu, lenf bezi yayılımının sınırlı ve uzak organ metastazı yoksa cerrahi tercih edildiğini, özellikle evre 3A'nın cerrahinin üst sınırını oluşturduğunu belirtti.
Günümüzde ameliyat tekniklerindeki ilerlemeler sayesinde operasyonların artık daha küçük kesilerle yapıldığını söyleyen Avcı, video yardımlı ve robot yardımlı cerrahinin hastaya konfor sağladığını, temel hedefin tümörü etrafındaki sağlam akciğer dokusuyla birlikte çıkarmak ve lenf bezlerini örneklemek olduğunu kaydetti. Patoloji sonuçlarına göre hastanın ek tedavi ihtiyaçları belirlendiği ve ameliyat sonrası takibin uluslararası kılavuzlara göre yürütüldüğü bilgisiyle sözlerini tamamladı.
GÖĞÜS CERRAHİSİ UZMANI PROF. DR. ALPER AVCI, ÖZELLİKLE RİSK GRUBUNDAKİ VATANDAŞLARA YILDA BİR KEZ DÜŞÜK DOZ TOMOGRAFİ İLE TARAMA YAPTIRMALARI ÇAĞRISINDA BULUNDU. AVCI, ERKEN TANININ TEDAVİ BAŞARISINI ARTIRDIĞINI VURGULADI.