Sıcaklar siniri körüklüyor: basit önlemlerle öfke kontrolü
Sıcak havaların etkisi:
Diyarbakır Memorial Hastanesi’nde görevli uzman klinik psikolog Tülinay Seçkin, havaların ısınmasının yalnızca fiziksel değil ruhsal dengede de değişikliklere yol açtığını belirtiyor. Seçkin’e göre vücut ısısının artması, kontrol mekanizmalarını zorlayarak gündelik yaşantıda öfke ve sabırsızlık artışına neden olabiliyor.
Uzman, normal vücut ısısından farklı bir örnek vererek, 34 derece gibi yükselmiş bir ısıyı dengeleyebilmek için organizmanın stres hormonu olan kortizol salgısını artırdığını vurguluyor. Bu kimyasal değişimlerin eşlik ettiği durumlarda, aynı anda mutlulukla ilişkili serotonin düzeyinde düşüşler görülebiliyor; sonuç olarak duygu dalgalanmaları ve daha fazla dürtüsel tepki ortaya çıkabiliyor.
Fizyolojik mekanizma:
Seçkin, vücut ısısının yükselmesinin beyin ve sinir sisteminde yarattığı etkileri açıklarken, kortizol artışıyla dürtüsel kontrolün zayıfladığını belirtiyor. Bu durum insanları daha çabuk sinirlendirebilir, stres altındaki kişiler çevresindeki davranışları daha kişisel algılayabilir. Özellikle trafikte sıcak havanın etkisiyle yaşanan tartışmaların sıklaştığını söyleyen Seçkin, bu tür davranışları kişiselleştirmemenin önemine dikkat çekiyor.
Uzman, sıcaklık kaynaklı tepkilerin arkasında genellikle fiziksel rahatsızlık, yorgunluk veya acele hali bulunduğunu hatırlatıyor; bu koşullar altında karşımızdaki kişinin de benzer bir durum yaşama olasılığının yüksek olduğunu vurguluyor.
Günlük yaşamda uygulanabilir öneriler:
Seçkin pratik önlemler olarak öncelikle nefes egzersizi yapılmasını öneriyor. Kırmızı ışıkta veya uygun bir yerde derin nefes alıp vermenin, dürtüsel tepkileri yavaşlatıp durumu kişisel algılamayı azaltabileceğini belirtiyor. Bilinçli farkındalık geliştirmenin, hormon dalgalanmalarının yol açtığı ruhsal iniş çıkışlarla başa çıkmada etkili olduğunu söylüyor.
Uzmanın günlük tavsiyeleri arasında empati kurmak, davranışları kişiselleştirmemek ve mümkünse daha sakin saatlerde yola çıkmak da yer alıyor. Trafikte karşılaşılan olumsuz durumlarda "aynı şartlarda başkalarının da benzer sıkıntılar yaşayabileceğini" akılda tutmanın öfke kontrolüne katkı sağlayacağı ifade ediliyor.
Sonuç olarak Seçkin, sıcak havaların hormonal ve psikolojik etkilerini bilerek basit nefes teknikleri ve empatik yaklaşımlarla öfkenin yönetilebileceğini, bu sayede gündelik yaşamdaki çatışma riskinin azaltılabileceğini aktarıyor.
UZMAN KLİNİK PSİKOLOG TÜLİNAY SEÇKİN