Ana Sayfa

Solunum hastalıkları üçüncü sırada: KOAH'ta erken tanı ve korunma vurgusu

Giriş: Okuma: ~3 dk Editör: Serkan Varol
Paylaş
Uzm. Dr. Esra Geçgel, solunum sistemi hastalıklarının yüzde 15,1 ile ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada olduğunu belirterek KOAH'ta erken tanı ve korunmanın önemini vurguladı.

KOAH yükü ve ölüm verileri

Bilecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Esra Geçgel, dünyada KOAH nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısının yaklaşık 3,7 milyon olduğunu ve solunum sistemi hastalıklarının Türkiye'de ölüm nedenleri arasında %15,1 ile üçüncü sırada yer aldığını açıkladı. Geçgel, verilerin hem küresel hem de ulusal ölçekte korunma ve erken tanı stratejilerinin önemini ortaya koyduğunu söyledi.

KOAH nedir, hangi belirtiler ön planda:

Geçgel'e göre Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), hava yolları ve akciğer dokusundaki değişikliklere bağlı olarak kalıcı hava akımı kısıtlanmasıyla seyreden, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Hastalığın en sık görülen belirtileri arasında süregelen öksürük, balgam çıkarma, nefes darlığı ve kolay yorulma yer alır. Geçgel, belirtilerin erken dönemde fark edilmesinin bireyin bağımsızlığını ve yaşam kalitesini korumak açısından fırsat sunduğunu vurguladı.

Hastalık ilerledikçe temel günlük aktivitelerin; yürümek, merdiven çıkmak ve günlük işleri yapmak zorlaşabilmektedir. Bu nedenle şikâyeti olan kişilerin hekim değerlendirmesi ve spirometri gibi nefes ölçümlerinden geçirilmesi gerektiğinin altı çizildi.

Halk sağlığı perspektifi ve risk artışı:

Geçgel, Küresel Hastalık Yükü 2021 analizine dayanarak, 1990-2021 döneminde KOAH vakalarının yaklaşık %112, ölüm sayısının ise %49 arttığını aktardı. Nüfus artışı ve yaşlanma eğilimlerinin toplam hastalık yükünü artırdığına dikkat çeken Geçgel, söz konusu yükün 2045'e kadar artmaya devam edebileceği öngörüsüne işaret etti. Türkiye'de TÜSEB verilerine göre yaklaşık 4 milyon KOAH hastası olduğu tahmin ediliyor.

TÜİK'in 2025 verileri bağlamında, solunum sistemi hastalıklarının toplam ölüm nedenleri içinde üçüncü sırada olduğunun belirtilmesi, Geçgel'e göre korunma ve erken tanı uygulamalarının ulusal düzeyde güçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koyuyor.

Kimler risk altında ve tanı nasıl konur:

Özellikle 40 yaş üstü kişiler ile tütün kullanımı veya zararlı solunum maruziyeti öyküsü olanların öksürük, balgam ve nefes darlığı şikâyetlerinde KOAH açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Geçgel, ancak KOAH'ın gençlerde de gelişebileceğini hatırlattı. Tanının hekim değerlendirmesi ve spirometri testi ile doğrulandığını söyledi ve risk taşıyan bireylerin zaman kaybetmeden değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Korunma, sigara bırakma ve yaşam boyu yaklaşımlar:

Geçgel, KOAH'ın önlenmesinin yaşam boyunca zararlı maruziyetlerin azaltılmasını gerektirdiğini vurguladı. Bireysel ve toplum sağlığı düzeyinde uygulanması gereken önlemler arasında tütün kontrolü, temiz hava politikaları ve güvenli çalışma şartlarının yer aldığını söyledi. Sigaraya hiç başlamamanın veya kullananların bırakmasının akciğer sağlığı için en etkili adımlardan biri olduğunu belirtti.

Elektronik sigara ve nargilenin güvenli alternatifler olarak görülmemesi gerektiğini hatırlatan Geçgel, akciğer sağlığının temellerinin doğumdan önce atıldığını; gebelikte ve çocuklukta tütün dumanından uzak durmanın, yeterli beslenme ve önerilen aşıların uygulanmasının sağlıklı akciğer gelişimini desteklediğini ifade etti. Ayrıca prematüre doğum ve çocuklukta ağır solunum yolu hastalıklarının ileriki yaşamda akciğer sağlığını etkileyebileceğine dikkat çekti.

Egzersiz önerilerinde ise bireye özel planlamanın önemine işaret edildi: KOAH şiddeti, eşlik eden hastalıklar ve bireyin kapasitesine göre egzersiz türü, süresi ve yoğunluğunun sağlık ekibiyle belirlenmesi gerektiği, hedefin düzenli ve sürdürülebilir hareket alışkanlığı kazanmak olduğu belirtildi. Ani ya da alışılmadık nefes darlığı, göğüs ağrısı veya baş dönmesi durumlarında egzersize ara verilmesi ve tıbbi değerlendirme yapılması gerektiği uyarısı yapıldı.

Geçgel'in açıklamaları, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde erken tanı, tütün kontrolü ve koruyucu sağlık politikalarının önemini bir kez daha gündeme taşırken, KOAH ve diğer solunum sistemi hastalıklarıyla mücadelede erken müdahale ve yaşam boyu korunmanın kritik olduğuna dikkat çekiyor.

BİLECİK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI DOKTORU UZM. DR. ESRA GEÇGEL;

Serkan Varol — Genel Yayın Editörü
Editör: Serkan Varol