Trabzon'da geliştirilen modüler zırhlı bot denizde personel güvenliğine yeni bir seçenek sunuyor
yerli tasarım MZKB, üniversite ve sanayi iş birliğinin ürünü
Trabzon'da Karadeniz Teknik Üniversitesi Sürmene Abdullah Kanca Meslek Yüksekokulu öğretim görevlisi Dr. Umut Yaşar Uzunali tarafından geliştirilen Modüler Zırhlı Kontrol Botu (MZKB), Trabzon Tersanesi ve GEKATEK Mühendislik ile yürütülen iş birliği sayesinde testi tamamlanan yerli bir platform olarak öne çıkıyor. Proje, iç ve kıyı sularda personel taşınması, deniz güvenliği ve özel operasyon gereksinimlerini hedef alıyor.
tasarım ve teknik özellikler:
Bot, balistik koruma açısından EN 1063 BR6 ve EN 1522 FB6 seviyelerine uygun yapılandırıldı. Gövde ve kabinlerin çelikten oluştuğu tasarımda, kabinler monokok yapıya sahip olup belirli bir balistik koruma sağlıyor. Yaklaşık 11 metre uzunluğunda ve 3,2 metre genişliğindeki MZKB, 2 mürettebat ve 6 personel taşıma kapasitesine sahip.
İtki sistemi iki adet 300 beygir gücündeki dıştan takma motorla sağlanıyor. Yapılan seyir testlerinde bot 30,5 knot hıza ulaşarak performans hedeflerinin üzerine çıktı. Ayrıca iskele ve sancak taraflarına konumlandırılan elektrik motorları, düşük seyir hızlarında ve hassas manevralarda botun görev yapabilmesine imkân veriyor.
modüler çözümler ve can güvenliğine odaklanma:
Projenin en ayırt edici özelliklerinden biri, ön kabinin gövdeden ayrılabilen yapısı. Bu sayede olası bir batma durumunda ön kabin, gövdeden ayrılarak düşük hızlarda bağımsız seyrini sürdürebiliyor. Bu mekanik bağlantı sistemi için patent başvurusu yapıldı. Kabinin ayrılmadığı senaryolarda personel can salıyla tahliye edilebiliyor; ancak ekip, can salının saldırılara açık hale getirebileceği riskler nedeniyle ön kabinin su üzerinde kalacak şekilde tasarlandığını vurguluyor.
Modüler tasarım arka kabinin acil müdahale ve ambulans konseptine dönüştürülebilmesine olanak tanıyor. Ayrıca motor ve kabinler için drone kaynaklı tehlikelere karşı koruma sağlayan kafes sistemleri uygulanabiliyor. Bu modüler yaklaşım, botun çıkarma, koruma ve lojistik destek gibi farklı görev profillerine göre yeniden yapılandırılmasını mümkün kılıyor.
geliştirme süreci, testler ve komutanlıklardan gelen geri bildirimler:
Dr. Umut Yaşar Uzunali projeyi 2020 yılında bir fikir olarak başlattıklarını; denizde personelin balistik koruma altında güvenli taşınmasının gereksiniminden hareketle yaklaşık 4-5 ay süren seyir testlerini tamamladıklarını belirtiyor. Proje geliştirme sürecinde ilgili komutanlıklarla yaklaşık üç aydır fikir alışverişinde bulunuldu ve gelecek geri bildirimlere göre çıkarma ve koruma senaryolarına yönelik farklı seçenekler geliştirileceği planlanıyor.
Uzunali, teknolojik tehdidin değiştiğine dikkat çekerek düşük maliyetli insansız hava araçları ve patlayıcı yüklenmiş insansız deniz araçlarının artan tehdidine karşı denizde hareket eden personelin korunmasının önem kazandığını belirtiyor. Hedef, personele görevini icra ederken ilave riskler oluşmadan hareket edebilme imkânı sağlamak olarak ifade ediliyor.
seri üretim, ihracat ve tersane iş birliği:
Trabzon Tersanesi Genel Müdür Yardımcısı Kaptan İlyas Murtezaoğlu, proje ile ürün geliştirme ve seri imalat aşamalarında iş birliğine başlandığını açıkladı. Yurt içi ve yurt dışından farklı modifikasyon talepleri geldiğini belirten Mürtezaoğlu, ürün tiplerini belirleyerek yakın zamanda seri imalata geçmeyi hedeflediklerini söyledi. Tersanenin tüm imkânlarının bu süreçte kullanılacağı, üniversite-sanayi iş birliğinin stratejik öneme sahip olduğu vurgulandı.
Yetkililer, botun donanma personelinin güvenliğine katkı sağlamayı amaçladığını; ayrıca Sahil Güvenlik ve emniyet teşkilatının ihtiyaçlarına da cevap verebileceğini belirtiyor. Projenin uluslararası pazarlara taşınarak ihracata katkı sağlaması hedefleniyor. Üniversite ve tersane ortaklığında ürün geliştirme çalışmalarının Trabzon tersanesinde sürdürülmesi planlanıyor.
Sonuç olarak MZKB, modüler yapısı, balistik koruma düzeyleri, ayrılabilir ön kabin sistemi ve deniz testlerinde elde edilen performans verileriyle yerli deniz güvenliği çözümleri arasına katılma potansiyeli taşıyor. Proje, ilerleyen safhalarda komutanlıklardan gelecek geri bildirimlere göre şekillenecek modifikasyonlarla hem içeride hem de dış pazarlarda değerlendirilmeyi bekliyor.
KTÜ’LÜ ÖĞRETİM GÖREVLİSİ DR. UMUT YAŞAR UZUNALİ TARAFINDAN TRABZON TERSANESİ VE GEKATEK MÜHENDİSLİK İŞ BİRLİĞİYLE GELİŞTİRİLEN MODÜLER ZIRHLI KONTROL BOTU (MZKB), BALİSTİK KORUMALI YAPISI VE OLASI BATMA DURUMUNDA GÖVDEDEN AYRILABİLEN ÖN KABİNİYLE DENİZ GÜVENLİĞİ VE ÖZEL OPERASYONLAR İÇİN TASARLANDI.