Türk devletleri zirvesinde ekonomik köprü çağrısı ve KKTC'nin dünyayla bütünleşme vurgusu

zirvede iki odak: ekonomik entegrasyon ve Kıbrıs meselesi

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısında liderler, bölgesel iş birliği ve bölgesel sorunlara ilişkin değerlendirmelerini paylaştı. Toplantıda Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ekonomik ve ulaştırma odaklı iş birliğine dikkat çekerken, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman Kıbrıs Türk halkının uluslararası platformlarla bağlarının güçlendirilmesi ve adada adil, kalıcı çözüm arayışlarının desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Türkmenistan'dan enerji, ulaştırma ve lojistik çağrısı:

Berdimuhamedov konuşmasına ev sahipliği ve davet için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür ederek başladı ve Türkmenistan Milli Lideri ve Halk Maslahatı Başkanı Gurbangulu Berdimuhamedov'un selamlarını iletti. Cumhuriyet Bayramı'nın zirveyle aynı güne denk gelmesini özel bir anlam olarak değerlendiren Berdimuhamedov, Türkiye'yi kutladı.

Türkmenistan'ın Türk dünyasıyla ilişkileri güçlendirmeye özel önem verdiğini belirten Berdimuhamedov, ekonomik imkanların değerlendirilmesi için enerji, ulaştırma, haberleşme, sanayi, tarım, inşaat, tekstil ve ham maddelerin yeniden işlenmesi başta olmak üzere farklı sektörlerde iş birliğinin artırılması gerektiğini söyledi. Buna bağlı olarak karşılıklı yatırımların teşviki, girişimciler arasındaki ilişkilerin genişletilmesi ve ortak üretim projelerinin hayata geçirilmesi gereğine işaret etti.

Berdimuhamedov, ulaştırma ve haberleşme sektörlerinin bölgesel kalkınmada stratejik öneme sahip olduğunu belirterek ülke coğrafyalarının Orta Asya, Hazar, Güney Kafkasya, Karadeniz, Türkiye ve Avrupa arasında koridorlar oluşturma açısından geniş imkan sunduğunu aktardı. Hazar Geçişli Uluslararası Ulaştırma Koridoru'nun kapasitesinin artırılmasının önemli olduğunu vurgulayan Berdimuhamedov, bunun için Türkmenistan'ın Türkmenbaşı Uluslararası Deniz Limanı'nın altyapısını geliştirmeye hazır olduğunu kaydetti.

Ulaştırma sektöründe modernizasyon, uluslararası yük taşımacılığının şartlarının iyileştirilmesi, gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması ve dijital teknolojilerin yaygın kullanımı gerektiğine dikkat çekildi; transit koridorların kapasitesinin artırılması ve lojistik operasyonların koordinasyonu için ortak çabaların önemine vurgu yapıldı.

çevre, eğitim ve kültürel iş birliği önerileri:

Berdimuhamedov çevrenin korunmasına ve doğal kaynakların verimli kullanılmasına özel önem verdiklerini belirtti. Su kaynaklarının verimli kullanılması, çölleşmeyle mücadele, toprağın korunması ve doğal ekosistemlerin muhafazası gibi konuları devlet politikasının öncelikleri arasında saydı ve bu alanlarda uluslararası ve bölgesel iş birliğini güçlendirme niyetini dile getirdi. Aşkabat'ta iklim değişikliği teknolojileri ve çölleşmeyle mücadele konusunda bölgesel merkezler kurulması girişimlerini Birleşmiş Milletler düzeyine taşıdıklarını aktardı.

Kültürel ve insani bağların güçlendirilmesinin önemine değinen Berdimuhamedov, yükseköğretim kurumları, araştırma merkezleri, sanat toplulukları ve gençlik örgütleri arasındaki iş birliklerinin yeni imkanlar yaratacağını söyledi; ortak eğitim programları ve akademik değişimleri önerdi. Ayrıca TDT ile Birleşmiş Milletler iş birliğinin genişletilmesinin önemine vurgu yaptı ve BM Genel Kurulu'nun 2028'i Uluslararası Hukuk Yılı ilan etme kararına Türkmenistan'ın katkısını hatırlattı.

KKTC: izolasyon eleştirisi ve dünyayla bütünleşme çağrısı

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman konuşmasında Cumhurbaşkanı Erdoğan'a davet ve misafirperverlik için teşekkür ederek Cumhuriyet Bayramı'nı da kutladı. Zirvenin temasındaki birlik anlayışını açımlayan Erhürman, dilde, fikirde ve işte birlik kavramlarının birbirini tamamladığını ve ortak geçmişten alınacak ilhamla somut iş birliklerinin inşa edilmesi gerektiğini vurguladı.

Erhürman, Kıbrıs Türk halkının uzun süredir ekonomik ve sosyal gelişimini, dünyayla bütünleşmesini sınırlayan haksız bir izolasyonla karşı karşıya olduğunu belirtti ve kültür, sanat, spor, bilim, eğitim ve ekonomi alanlarında uluslararası ilişki kurabilmenin temel bir insan hakkı olduğunu ifade etti. Gençlerin uluslararası spor müsabakalarına katılımının engellendiğine, kültürel etkinliklerin KKTC'de gerçekleştirilmesinin zorlaştırıldığına dikkat çekti.

Erhürman, Kıbrıs Türk halkının 2004'te ortaya koyduğu çözüm iradesi ve izlediği yapıcı müzakere tutumunun adada adil, kalıcı çözüme ulaşma arzusu olduğunu gösterdiğini, buna rağmen uygulanan kısıtlamaların güven tesisine ve çözüm arayışlarına zarar verdiğini söyledi.

BM Genel Sekreteri'nin 16 Ekim 2026 tarihli mektubuna atıf yapan Erhürman, mektupta Kıbrıs Türk halkının kültürel, sportif, siyasi ve diplomatik faaliyetlerini etkileyen olumsuz gelişmelerin kaygıyla karşılandığının ve bu tür girişimlerin cesaret kırıcı bulunduğunun belirtildiğini aktardı. Ayrıca Avrupa Komisyonu'nun 6 Ekim 2026 tarihli mektubunun, AB'nin 2004 hedeflerini teyit ederek Kıbrıs Türk halkının izolasyondan çıkarılmasının önemini yinelediğini söyledi.

Erhürman, bu iki mektubun ortak mesajını özetleyerek 'Kıbrıs Türk halkıyla her alanda temas, diyalog ve iş birliğinin güçlü bir siyasi ve hukuki zemini mevcuttur' değerlendirmesini paylaştı ve atılacak adımların karşılıklı güven ortamına ve çözüm çabalarına katkı sağlayacağını belirtti.

Somut iş birlikleri önerileri arasında üniversiteler arasında ortak araştırma programları, gençlerin akademik ve kültürel değişim projeleri, spor alanında daha güçlü bağların kurulması, sergi, konser, opera ve sahne sanatları üzerinden kültürel diyalogun artırılması; girişimciler ve araştırmacıların ortak platformlarda buluşturularak ticaret, yatırım, dijital dönüşüm ve yenilikçilik alanlarında fırsat yaratılması yer aldı.

Erhürman, KKTC'nin yükseköğretim kapasitesi, genç nüfusu, turizm potansiyeli ve Doğu Akdeniz'deki stratejik konumuyla Türk dünyası ile Doğu Akdeniz arasında bir köprü kurmaya hazır olduğunu söyledi ve yaklaşımlarının Kıbrıs Adası'nda barış, istikrar ve iş birliğini güçlendirmek olduğunu vurguladı. 'Kıbrıs Türk halkının dünyayla bütünleşmesi ile Kıbrıs'ta çözüm arayışları birbirini alternatif değil, birbirini güçlendiren süreçlerdir' sözleriyle Türkiye ile yakın istişare ve iş birliği içinde çalışmaya devam edeceklerini belirtti.

Konuşmasını Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ve Türkiye'ye ev sahipliği için teşekkür ederek tamamlayan Erhürman, zirvenin halklar arasındaki kardeşliği ve iş birliğini güçlendirmesini diledi ve dönem başkanlığını devreden Azerbaycan ile görev devrine hazırlanan TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev'e teşekkür etti.

Her iki liderin konuşmaları, TDT zirvesinin ekonomik entegrasyon, ulaştırma koridorlarının geliştirilmesi, çevresel iş birliği ve kültürel-engellerin kaldırılması ekseninde somut adımlar arayışında olduğuna işaret etti.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Erhürman: "Türkiye Cumhuriyeti ile yakın istişare ve iş birliği içerisinde adada adil ve kalıcı bir çözüm için çalışmaya devam edeceğiz"