Türkiye ve Vietnam arasında stratejik ortaklığa giden yol
İlişkilerde yeni bir evre:
Türkiye’nin Hanoi Büyükelçisi Korhan Kemik, Türkiye ile Vietnam arasındaki ilişkilerin çok boyutlu bir ivme kazandığını ve hedeflerinin bu ilişkileri stratejik ortaklık seviyesine yükseltmek olduğunu söyledi. Büyükelçi, iki ülke arasında diplomatik temasların yoğunlaştığını, kurumsallaşmanın ilerlediğini ve ekonomik bağların altyapı yatırımları ve sivil havacılık aracılığıyla güçlendirildiğini vurguladı.
Üst düzey temaslar ve kurumsal bağlar:
Kemik, ilişkilerin 1978’de tesis edildiğini, 1997’de Türkiye’nin Hanoi’deki büyükelçiliğini, 2003’te Vietnam’ın Ankara’daki büyükelçiliğini açarak kurumsal zeminin oluşturulduğunu hatırlattı. Son dönemde Cumhurbaşkanı ve Vietnam Devlet başkanlığı düzeyindeki görüşmeler ile BM Genel Kurulu marjındaki temasların ivmeyi korumada önemli rol oynadığını belirtti. Ayrıca dışişleri ve parlamento düzeyindeki temasların da sıklaştığını, Vietnam Ulusal Meclisi Başkanı Man’ın Türkiye ziyaretinin bu sürecin somut bir göstergesi olduğunu söyledi.
Büyükelçi, askerî diyalog ve kurumsallaşma adımlarına da dikkat çekti; geçen yıl hem Ankara hem Hanoi’de askerî ataşelikler açıldığını, Ho Chi Minh Şehri başkonsolosluğunun açılması çalışmalarının sürdüğünü belirterek bu adımların savunma ve diplomasi alanında iş birliğini ilerleteceğini ifade etti.
İnsani dayanışma ve acil yardım iş birlikleri:
Kemik, insani diplomasi boyutunda iki ülkenin dayanışmasının öne çıktığını aktardı. 2023 depremlerinin ardından Vietnam’ın ilk kez yurt dışına arama-kurtarma ekibi gönderdiğini, Vietnam’a Türkiye’nin de 2024’te Yagi tayfunu sırasında destek sağladığını hatırlattı. Bu tür adımların karşılıklı güveni ve dostluğu pekiştirdiğini vurguladı.
Ticaret, yatırım ve dengenin önemi:
Büyükelçi, iki ülke arasındaki ticaretin hızlı biçimde arttığını, 2025 ticaret hacminin 3,4 milyar dolar olduğunu ve bunun içinde Türkiye’nin ihracatının 450 milyon dolar düzeyinde bulunduğunu aktardı. Bu yılın ilk 9 ayında ise ticaret hacmi 2,4 milyar dolar seviyesine ulaştı; ihracat yaklaşık 300 milyon dolar civarında gerçekleşti. Kemik, mevcut yapıda bir ticaret açığı bulunduğunu ve hedeflerinin ticaret hacmini 4 milyar dolara yükseltmek olduğunu söyledi.
Ancak hedeflerin yalnızca hacim artışı olmadığını, ticaretin sürdürülebilir ve dengeli hale getirilmesinin de öncelik olduğunu belirten Kemik, bunun için doğrudan yatırımların kritik olduğuna dikkat çekti. Türkiye’nin Vietnam’daki toplam yatırımının 1,7 milyar dolar olduğu ve bu yatırımlar arasında öne çıkan projenin Ho Chi Minh Şehri’ndeki Long Thanh Uluslararası Havalimanı yolcu terminali inşaatı olduğunu ifade etti. IC İçtaş liderliğindeki Türk konsorsiyumunun bu projeyi üstlenmesinin, Türk müteahhitlik sektörünün Vietnam’daki ölçekli projelere girişine örnek teşkil ettiğini anlattı.
Kemik, ticaret açığının temel nedenlerinden birinin ihracatın belli sektörlere odaklı olması ve Vietnam’dan gelen ithalatta elektronik ürünlerin (telefon, bilgisayar) payının yüksek olduğunu söyledi. Ticaretin çeşitlendirilmesi, fuarlar, ticaret heyetleri ve tanıtım faaliyetlerinin bu dengenin sağlanmasında belirleyici olacağını vurguladı. Bu alanda DEİK Türkiye-Vietnam İş Konseyi ve Karma Ekonomik Komisyon gibi mekanizmaların rolüne işaret etti.
Ulaşım ve bağlantısallık ilişkileri derinleştiriyor:
Havacılık ve lojistik bağlantılarının ikili ilişkilere çok yönlü katkı sunduğunu belirten Kemik, Türk Hava Yolları’nın (THY) iki ülke arasında stratejik bir köprü işlevi gördüğünü söyledi. THY, 2010’da Ho Chi Minh, 2016’da Hanoi’den uçuşlarına başlamış; önceki düzenlemede haftalık 20 yolcu seferi ve 11 kargo uçuşu yapılıyordu. Bu Ağustos ayında sivil havacılık otoriteleri arasında yapılan mutabakatla yolcu frekansları 42ye, kargo seferleri ise 28e çıkarıldı.
Frekans artışının ticaret, turizm ve halklararası etkileşimi hızlandıracağını söyleyen Kemik, özellikle kargo kapasitesinin artmasının ticaretin çeşitlenmesi ve sevkiyatların artması açısından somut katkı sağlayacağını belirtti. Ayrıca artan uçuşların iş insanları, akademisyenler ve öğrencilerin hareketliliğini kolaylaştıracağına dikkat çekti.
Kültürel ilişkilere yapılan yatırım:
Kemik, kültürel ilişkilerin iki ülke dostluğunu güçlendiren bir unsur olduğunu vurguladı. Büyükelçilik tarafından düzenlenen etkinlikler arasında 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kapsamında Türk çocuk edebiyatının tanıtımı, yazar Sara Şahinkanat’ın kitaplarının Vietnamcaya çevrilmesi, Hanoi Üniversitesi’nde Atatürk ve Türkiye sunumu ile Mayıs ayında düzenlenen "Türk Mutfağı Haftası" yer aldı. Ayrıca Hanoi 2. Dünya Kültür Festivali’ne katılım ve yemek stantları aracılığıyla tanıtım çalışmaları yürütüldü.
2028’de diplomatik ilişkilerin 50. yıldönümüne işaret eden Kemik, bu vesileyle kültürel ve akademik alanda daha geniş kapsamlı etkinlikler planlandığını söyledi.
TİKA ve insani kalkınma projelerinin rolü:
Türkiye’nin görünürlüğü ve insani kalkınma çabalarında TİKA’nın Vietnam’daki faaliyetlerinin önemine değinen Kemik, 2024 Yagi tayfunu sonrası TİKA’nın zarar gören seraların onarımı, üç anaokulunun çatılarının yapılması ve An Giang vilayetinde Ramazan kapsamında gıda kolisi dağıtımı gibi uygulamalara imza attığını belirtti. Kemik, bu tür projelerin iki ülke arasındaki güveni ve iş birliğini pekiştirdiğini söyledi.
Korhan Kemik’in aktardıkları, Türkiye ile Vietnam ilişkilerinin diplomasi, ekonomik iş birliği, altyapı projeleri, havacılık bağlantıları ve kültürel etkileşim üzerinden koordineli biçimde güçlendirildiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde özellikle yatırım, ticaretin dengelenmesi ve ulaşım bağlantılarının genişletilmesi adımları ilişkilere stratejik bir boyut kazandıracak gibi görünüyor.
TÜRKİYE’NİN HANOİ BÜYÜKELÇİSİ KORHAN KEMİK