Türkiye'nin yenilenebilir hedefi: daha akıllı şebekeler ve iklime dayanıklı yatırımlar

İstanbul'da iklim finansmanı gündemi

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum, İstanbul Finans Merkezi'nde düzenlenen İstanbul İklim Finansmanı Zirvesi'ne katıldı. Programda Bayraktar, enerji dönüşümünün Türkiye için birden çok hedefi aynı anda gerçekleştirmeyi zorunlu kıldığını vurguladı.

Bayraktar, son dönemde küresel tedarik zinciri aksaklıkları, jeopolitik gerilimler ve emtia piyasalarındaki dalgalanmaların enerji fiyatlarını etkilediğini, Avrupa doğal gaz fiyatlarının son yılların en yüksek seviyelerine ulaştığını belirtti. Bu gelişmelerin enerji dönüşümü ile enerji güvenliğinin birbirinden ayrılamayacağını gösterdiğini ifade etti.

Elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji:

Bayraktar, Türkiye'nin güneş, rüzgar, hidroelektrik ve jeotermal kaynaklar bakımından önemli bir potansiyele sahip olduğunu söyledi. Önümüzdeki yıllarda ulaşım, sanayi ve binalarda elektrifikasyonun artacağına dikkat çekerek, daha fazla elektrik üretilmesi gerektiğini; bunun da temiz, güvenli ve rekabetçi yöntemlerle yapılmasının önemini vurguladı.

Yenilenebilir kurulu gücün hızla artırıldığını ve aynı zamanda değişken yenilenebilir üretimi sisteme entegre edebilecek bir elektrik altyapısı inşa edildiğini belirten Bayraktar, arzın artırılmasının tek başına yeterli olmadığını; enerji verimliliğinin de başlı başına stratejik bir kaynak olarak görülmesi gerektiğini söyledi.

Yatırımlar, nükleer enerji ve verimlilik:

Mevcut Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı kapsamında 2024-2030 döneminde 20 milyar doların üzerinde yatırım öngörüldüğünü hatırlatan Bayraktar, bu yatırımların sanayi, binalar, ulaştırma, tarım ve enerji sektörlerini kapsayacağını söyledi. 2030 ile sınırlı kalmayacak, bir sonraki on yıl için daha iddialı hedefler içeren Üçüncü Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı üzerinde çalışılacağını açıkladı.

Bayraktar ayrıca nükleer enerjiyi, yenilenebilirlerle birlikte karbon içermeyen elektrik portföyünün vazgeçilmez unsuru olarak tanımladı. Mevcut nükleer programın kararlılıkla sürdürüldüğünü ve küçük modüler reaktörler dahil yeni nesil teknolojilerin yakından takip edildiğini belirtti.

Şebeke dönüşümü ve depolama:

Bakan, elektrikli araç sayısındaki hızlı artışın yaygın şarj altyapısı gerektireceğini; batarya depolamanın ise şebekede dengelenme ve yenilenebilir entegrasyonunda kritik rol oynayacağını anlattı. Bu nedenle üretim yatırımlarına ek olarak iletim ve dağıtım şebekelerinde büyük ölçekli yatırımlara ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Elektrik şebekelerinin daha büyük, daha güçlü, daha akıllı ve daha esnek hale getirilmesi gerektiğini söyleyen Bayraktar, bu şebekelerin yenilenebilir yatırımları bağlayabilmesi, depolama çözümlerini entegre edebilmesi ve değişen talep modellerine dinamik yanıt verebilmesi gerektiğini ifade etti.

Madencilik, kritik mineraller ve iklim direnci:

İletim altyapısı ve depolamaya yatırım kadar, iletim hatları ve bataryalar için gerekli kritik mineraller'e erişimin de stratejik önemde olduğunu belirten Bayraktar, bu mineraller için küresel bir yarış yaşandığını ve erişemeyen ülkelerin pek çok alanda geride kalacağını söyledi. Minerallerin çıkarılması ve madencilik projelerinin finansmanının stratejik olduğunu vurguladı.

Bayraktar, iklim değişikliğinin yol açtığı sıcak hava dalgaları, seller, fırtınalar, kuraklıklar ve orman yangınlarının elektrik üretimini, iletimini ve dağıtımını doğrudan etkilediğini belirterek, iklim finansmanının yalnızca emisyon azaltımını değil aynı zamanda iklim direncini artıracak uyum yatırımlarını da finanse etmesi gerektiğini söyledi.

Bugün inşa edilen altyapının geçmişin iklim şartlarına göre değil, gelecek on yılların iklim gerçeklerine göre tasarlanması gerektiğini belirten Bayraktar, bu amaçla kamu finansmanının tek başına yeterli olmayacağını; özel sektör, uluslararası finans kuruluşları, kalkınma bankaları ve uzun vadeli kurumsal yatırımcıların harekete geçirilmesi gerektiğini ifade etti.

Riskleri azaltan, sermaye maliyetini düşüren ve temiz enerji ile iklim dirençli altyapı yatırımlarını ticari açıdan cazip hale getiren finansman mekanizmalarının önemine dikkat çeken Bayraktar, özellikle gelişmekte olan ekonomiler için uygun maliyetli ve uzun vadeli iklim finansmanının hayati olduğunu kaydetti.

Programda ayrıca İstanbul Valisi Davut Gül ile çok sayıda yerli ve yabancı davetlinin bulunduğu bildirildi. Bayraktar, önümüzdeki dönemde daha fazla yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, nükleer enerji, depolama, elektrifikasyon ve şebeke yatırımlarına ihtiyaç olduğunu; bu yatırımlarla hem enerji güvenliği hem de ekonomik rekabet gücünün güçlendirilebileceğini ifade etti.

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI ALPARSLAN BAYRAKTAR