Tütün endüstrisinden sağlık faturası: sigara vergileriyle yıllık 40 ila 80 milyar lira hedefleniyor
Sigaranın maliyeti ve önerilen sağlık vergisi:
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, Türkiye’de sigara kullanımının yüksek seyretmesinin hem toplum sağlığı hem de ekonomi üzerinde ağır sonuçlar doğurduğunu vurguladı. Özkaya, tütün ürünlerinden kaynaklanan sağlık harcamalarının bir bölümünün tütün endüstrisinden talep edilmesini öngören bir "sağlık vergisi" modelinin Sağlık Bakanlığı tarafından değerlendirildiğini ifade etti.
Özkaya, tütün kullanımının ülke ekonomisine yıllık maliyetinin yaklaşık 24 milyar dolar olduğunu; hanehalklarının sigara harcamalarının yılda yaklaşık 15 milyar dolar ve sigaraya bağlı hastalıkların tedavi maliyetlerinin ise yaklaşık 10 milyar dolar düzeyinde seyrettiğini aktardı.
Ek vergi modelinin hedefleri ve etkileri:
Uzman, önerilen düzenlemenin temel amacının sağlık bütçesindeki yükü hafifletmek olduğunu belirtti. Özkaya’ya göre sigaraya getirilecek ek vergilerle yılda 40 ila 80 milyar lira arasında bir kaynak oluşturulabilir. Ayrıca 2010 sonrasında pek çok ülkede benzer modellerin uygulandığını, tütün ve alkolden alınan ek vergilerin doğrudan sağlık bütçelerine aktarıldığını söyledi.
Sağlık Bakanlığı tarafından çalışılan modelde, tütün endüstrisinin sigaraya bağlı sağlık harcamalarına daha fazla katkı sağlaması ve ek vergilerin doğrudan sağlık harcamalarına kaynak oluşturması öngörülüyor. Özkaya, sistemin hayata geçirilmesi halinde hem sağlık hizmetlerinin finansmanında rahatlama olacağını hem de halk sağlığı politikalarının güçlendirileceğini belirtti.
Sigara kullanım oranları ve yasa planları:
Özkaya, Türkiye’deki kullanım oranlarına dikkat çekerek ortalama her iki erkekten birinin sigara kullandığını ve 18 yaş üstü kadınlarda bu oranın dörtte bir seviyesinde olduğunu aktardı. Özellikle genç kadınlarda sigara içme alışkanlığının hızla arttığına işaret etti.
Bu eğilimin önüne geçmek için alınması planlanan önlemler arasında 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara ömür boyu tütün ürünü satılmasının yasaklanması, açık alanlarda düzenlemeler yapılması ve sigara içme alanlarının yeniden değerlendirilmesi yer alıyor. Özkaya ayrıca, ülke gündeminde 2040 yılından itibaren tüm tütün mamullerinin satışının durdurulması gibi daha geniş kapsamlı planların da bulunduğunu söyledi.
Özetle, uzmanlar tütün endüstrisinden alınacak ek katkıların sağlık harcamalarını dengelemeye yardımcı olacağını ve gençleri korumaya yönelik yasal düzenlemelerin tütün kullanımını azaltmada önemli rol oynayacağını öngörüyor.
GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. ŞEVKET ÖZKAYA