UAEA başkanı Grossi: İran ile temas yok, Suriye'de reaktör gerçeği ortaya çıktı

Grossi'nin Viyana sonrası değerlendirmesi

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, Yönetim Kurulu toplantısının ardından düzenlenen basın toplantısında hem Suriye'de ortaya çıkan gizli nükleer tesislere hem de İran ile ajans arasındaki ilişkinin mevcut durumuna ilişkin ayrıntılı açıklamalar yaptı.

Grossi, Suriye'deki geçmiş döneme ait gizli faaliyetlerin açıklığa kavuştuğunu ve ajansın bölgedeki keşif ve güvence işlemlerini tamamladığını belirtti. Aynı zamanda İran ile ajans arasındaki bilgi akışı ve temas eksikliğine dikkat çekti.

Suriye'de keşif, kayıt ve güvence süreci:

Grossi, Esad rejimi döneminde Deyrizor civarında inşa edilmeye çalışıldığı açıklanan reaktörle ilgili olarak, "Reaktör neredeyse tamamlanmıştı" değerlendirmesini paylaştı. Yakıt yüklemesinin yapılmamış olduğunu, bu tespitin dönemin erişim kısıtlamalarına dayanan dış bilgilerle desteklendiğini vurguladı.

Yeni yönetimle derhal temas kurulup saha çalışmalarının başlatıldığını aktaran Grossi, baş denetçi Massimo Aparo ile gerçekleştirilen keşfin zorluklarına değindi: duvarların yıkılması ve dar geçitlerden ilerleyerek bölgeye ulaşılması gerektiği; bulunan kutuların ve malzemelerin her birinin kayda geçirilmesinin güç bir süreç olduğunun altını çizdi.

Ajansın, Suriye'de tespit edilen malzemeler için kamera ve izleme düzeni kurduğunu ve malzemelerin UAEA'nın güvencesi altında tutulduğunu söyledi. Grossi, bu malzemelerin akıbetine ilişkin nihai kararın yeni Suriye yönetimine ait olduğunu; ajansın önceliğinin söz konusu malzemenin UAEA güvencesi ve denetimleri altında kalması olduğunu ifade etti.

İran ile ilişki: temas yok, bilgi yok

İran'a erişim ve bilgi akışının sınırlılığı konusundaki soruya Grossi, "İran ile temas yok, bilgi yok." şeklinde yanıt verdi ve ajansa iletilen mesajın, yürütülen kapsamlı müzakereler sonucunda bir anlaşma sağlanana kadar iş birliği yapılmayacağı yönünde olduğunu bildirdi.

Grossi bu yaklaşımı kabul etmediklerini belirterek, İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na taraf bir devlet olduğunu ve ajansın yükümlülüklerinin bulunduğunu vurguladı: ajansın, uluslararası yükümlülükler temelinde erişim ve doğrulama yetkilerini kullanma gerekliliğine dikkat çekti.

Denetçi güvenliği ve diplomasi çağrısı:

UAEA Başkanı, denetçilerin güvenliği konusunda açık kaygı olduğunu, bununla birlikte sahada teknik faaliyetlerin yürütülmesi için çatışan taraflarla ateşkesler ve güvenlik garantileri üzerinde görüşmeler yapıldığını anlattı. Grossi, "kimseyi tehlikeye atmayacağımız açık" diyerek personel güvenliğinin öncelikli olduğunu belirtti.

Savaş tehdidine ve üst düzey açıklamalara rağmen Grossi, sorunların çözümünde diplomatik yolların gerekliliğinden yana olduğunu söyledi. ABD Başkanı'nın bölgeyle ilgili açıklamalarına atıfta bulunarak, "Ben bir diplomatım ve sorunlara diplomatik çözümler bulunması gerektiğine inanıyorum. Ancak temas kurulmasına ihtiyacımız var" ifadesini kullandı ve istikrarın teması gerektirdiğini vurguladı.

Toplantıda ayrıca Grossi, Suriye'de tespit edilen 73 tonluk nükleer malzemenin yerinde bulunduğunu teyit etti ve ilgili tesisin hava saldırısına uğramış gibi göründüğünü ifade etti. Ajansın önceliğinin bu malzemenin denetim ve güvencesini sağlamak olduğu tekrarlandı.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi düzenlediği basın toplantısında, "İran ile temas yok, bilgi yok. Bize, yürüttükleri kapsamlı müzakerelerde bir anlaşmaya varılana kadar iş birliği yapmayacakları söylendi" dedi.