Üniversiteli üç öğrenciden nefesle kanser ön taraması yapan taşınabilir cihaz
Proje ve elde edilen başarı:
Elazığ Fırat Üniversitesi'nde eğitim gören üç öğrenci, nefes analiziyle kanser ön taraması yapılmasını hedefleyen taşınabilir bir biyosensör cihazı geliştirdi. Projeyi yürüten isimler Eren Akdeniz (Fizik Bölümü 4. sınıf), Ömer Serdar Kayabaşı (Yazılım Mühendisliği 3. sınıf) ve Mehmet Mustafa Ataş (Fizik Bölümü 2. sınıf) olarak açıklanırken, akademik danışmanlığa Prof. Dr. Canan Aksu Canbay ve teknik danışmanlığa Prof. Dr. Hamdi Soner Altundoğan destek veriyor.
Proje adı Nefsense olan çalışma, TÜBİTAK BiGG Yatırım 2026 Yılı 1. Çağrısı kapsamında değerlendirilerek büyük bir başarıya ulaştı. Başvuru sayısının 2 bin 844 olduğu çağrıda, projeler arasından seçilen girişimler arasında yer alarak Mükemmeliyet Mührü aldı.
Çalışma prensibi ve teknik yaklaşım:
Geliştirilen cihaz, nefeste bulunan organik bileşikleri tespit etmeye odaklanıyor. Proje kapsamında hedeflenen başlıca biyobelirteçler izopren ve aseton olarak belirtildi; izopren özellikle akciğer kanseri ile ilişkilendirilirken, aseton diyabet (Tip-1 ve Tip-2) bağlamında değerlendiriliyor.
Proje açıklamalarına göre sistemin temel bileşenleri arasında moleküler baskılanmış polimer tabanlı elektrokimyasal sensörler, nem dengesi ölçümü ve yüzey kaplaması yer alıyor. Prof. Dr. Canan Aksu Canbay, cihazın prensibini "termodinamik nem dengesini algılama" olarak özetliyor ve sensör yüzeyinde süper hidrofobik bir kaplama kullanıldığını vurguluyor. Bu yapı, nefes içindeki nemi ve hedef belirteçleri algılamada kritik rol oynuyor.
Projenin yürütücülerinden Eren Akdeniz ise yöntemin temel aşamalarını şu şekilde tanımlıyor: alınan nefes numunesinde ilk olarak nem dengesi sağlanıyor; ardından bir yoğuşma haznesinde nano yapılı, damlacık tipi yoğuşma oluşturan yüzey sayesinde hedef biyobelirteçlerin sıvı numune içerisine hapsolması hedefleniyor. Bu heterojen çekirdekleme mekanizmasıyla biyobelirteçlerin derişimi artırılarak elektrokimyasal sensör modülünde yüksek analitik hassasiyetle tespit yapılması planlanıyor.
Uygulama hedefleri ve ticarileşme planı:
Projenin halen prototip aşamasında olduğu ve kısa vadede tamamlanarak sağlık sistemine entegrasyonu hedeflendiği bildirildi; haber notlarında cihazın bir yıl içinde tamamlanmasının beklendiği ifade edildi. Buna ek olarak, proje ekibinin şirketleşme adımı olarak Cellsway Biyoteknoloji A.Ş. kuruldu ve ekip, projeyi şirket bünyesinde sürdürmeyi planlıyor.
Eren Akdeniz, şirketin planlarını daha ayrıntılı anlatarak, proje sürecini 18 ay içinde tamamlamayı; 12 ay içinde ise ilk prototipin elde edilip saha çalışmaları ve gönüllüler üzerinde deneysel çalışmalarla veri toplanmasını hedeflediklerini belirtti. Proje ekibi, TÜBİTAK desteği aldıklarını fakat sensör üretimi ve cihazın fonksiyonel özelliklerinin güçlendirilmesi için yerli yatırımcı aradıklarını da vurguladı.
Prof. Dr. Canan Aksu Canbay, çalışmanın Fırat Üniversitesi için de önemine dikkat çekerek, proje altyapısının ilerleyen süreçte oturtulacağını, yerel yatırımcılarla desteklenirse üretim ve ticarileşme aşamalarında hız ve güç kazanılacağını ifade etti. Canbay ayrıca, projenin Türkiye'de benzer çalışmalardan seçilerek öne çıktığını ve kanserin erken tanısında nefes analizinin sağlık açısından önemli fırsatlar sunabileceğini söyledi.
Proje ekibi, hem akademik hem de uygulamalı düzeyde ilerlemeyi hedefleyerek, cihazın özellikle akciğer kanseri için ön tarama ve klinik risk değerlendirme süreçlerine katkı sağlamasını amaçlıyor. Ekip, yatırım ve iş birliği çağrısını yineleyerek, projenin ticarileşme ve saha testleri aşamasında destek bekliyor.
ELAZIĞ FIRAT ÜNİVERSİTESİNDE OKUYAN 3 ÖĞRENCİ, BÜYÜK BİR BAŞARIYA İMZA ATARAK NEFES ANALİZİYLE KANSER ÖN TARAMASI CİHAZI GELİŞTİRDİLER. ŞUAN DA PROJE AŞAMASINDA OLAN CİHAZIN BİR YIL İÇERİSİNDE TAMAMLANARAK SAĞLIK SİSTEMİNE ENTEGRASYON EDİLMESİ BEKLENİYOR