Uzay kongresinde mekânsal kaygıyı azaltmaya yönelik öğretim tasarımı uluslararası platforma taşındı
Araştırmanın kabulü ve kongrede sunumu:
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) 2218‑Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı kapsamında yürütülen çalışma, uluslararası görünürlük kazandı. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi'nden Dr. Ayşe Tosun tarafından yürütülen ve danışmanlığını Doç. Dr. Alaattin Arıkanın üstlendiği araştırma, 77. International Astronautical Congress (IAC 2026) bilimsel programına kabul edildi ve 5-9 Ekim 2026 tarihlerinde Antalya NEST Kongre Merkezi'nde interaktif formatta sunuldu.
Sunum, katılımcılara araştırmanın yöntemlerini, bulgularını ve uygulamaya yönelik tasarımını doğrudan deneyimletmeyi amaçlayan etkileşimli oturumlarla aktarıldı. Kabul ve sunum, Türkiye'de uzay eğitimine yönelik mekânsal düşünme ve duygusal boyutu bir arada ele alan çalışmaların uluslararası bilim dünyasında ilgi gördüğünün somut bir göstergesi oldu.
Kongrenin önemi ve katılımcı profili:
IAC 2026, Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ev sahipliğinde ve SAHA İstanbul eş ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Kongrede TUA, TÜBİTAK UZAY, ASELSAN, ROKETSAN ile birlikte NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) gibi uluslararası kurumlar yer aldı. Bu çeşitlilik, çalışmanın paylaşımına geniş bir profesyonel izleyici kitlesi sağladı ve disiplinler arası etkileşim için uygun bir ortam oluşturdu.
Öğretim tasarımı ve dijital oyun yaklaşımı:
Araştırma, ortaokul düzeyinde uygulanan bir disiplinler ötesi öğretim tasarımı geliştirerek mekânsal düşünme becerileriyle öğrencilerin yaşadığı duygusal tepkileri eş zamanlı ele aldı. Tasarım, sosyal bilgiler, fen bilimleri, matematik ve astronomiyi bir araya getirerek görev temelli öğrenme ortamları sundu. Bu yaklaşımın amacı, öğrencilerin mekânsal görevlerdeki başarısını artırırken mekânsal kaygıyı azaltmak ve öğrenme katılımını güçlendirmekti.
Çalışmanın bir diğer çıktısı olan dijital oyun, gökyüzündeki referans noktalarını kullanarak yön bulmayı öğretmeyi hedefledi. Oyun tasarımında, öğrencilerin günlük yaşamlarındaki konum ve yön deneyimleri ile astronomik mekânsal görevler arasında bağ kurulması sağlandı; böylece soyut mekânsal kavramların somut deneyimlerle ilişkilendirilmesi amaçlandı.
Eğitim politikaları ve uzun vadeli hedefler:
Araştırma, Türkiye'nin Milli Uzay Programı'nda vurgulanan Uzay Bilinci ve İnsan Kaynakları Geliştirme hedefine eğitim boyutundan katkı sunuyor. Erken yaşta mekânsal düşünme becerilerinin desteklenmesi, STEM alanlarında geleceğin insan kaynağının yetiştirilmesine doğrudan bağlı görüldü. Çalışma, öğretim tasarımlarının hem bilişsel hem de duygusal boyutları hesaba katmasının önemini vurguladı.
Uzaysal yetkinlik gerektiren alanlarda öğrencilerin katılımını sınırlayabilen mekânsal kaygı gibi duygusal engellerin azaltılmasına yönelik öğretim stratejileri, eğitim planlarına dahil edildiğinde uzun vadede daha kapsayıcı bir insan kaynağı gelişimi sağlanabileceği değerlendirildi. IAC 2026'da yapılan paylaşım, bu tür yerel girişimlerin uluslararası düzeyde yankı bulduğunu ve benzer çalışmalarla etkileşime açık olduğunu gösterdi.
Sunumun ardından elde edilen geri bildirimler, tasarımın farklı eğitim bağlamlarına uyarlanması ve dijital oyunun pilot uygulamalarla sınanması yönünde oldu. Araştırma ekibi, çalışmanın bulgularını ve uygulama önerilerini yayımlamaya yönelik adımları sürdüreceklerini belirtti ve uluslararası platformdaki kabulün, Türkiye'de uzay eğitiminin eğitimsel altyapısına dair tartışmaları zenginleştirdiğini vurguladı.
TÜBİTAK BİLİM İNSANI DESTEK PROGRAMLARI BAŞKANLIĞI (BİDEB) 2218-YURT İÇİ DOKTORA SONRASI ARAŞTIRMA BURS PROGRAMI KAPSAMINDA, AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİNDE DR. AYŞE TOSUN'UN YÜRÜTÜCÜLÜĞÜNDE VE DOÇ. DR. ALAATTİN ARIKAN'IN DANIŞMANLIĞINDAKİ ARAŞTIRMA, 77. INTERNATİONAL ASTRONAUTİCAL CONGRESS (IAC 2026) BİLİMSEL PROGRAMINA KABUL EDİLEREK SUNULDU.