Vertigo ihmali dengeyi zayıflatıyor, uzman uyarısı
Vertigo tedavi edilmezse ne gibi riskler ortaya çıkıyor?
Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi KBB Uzmanı Prof. Dr. Yavuz Fuat Yılmaz, tedavi edilmeyen vertigonun günlük yaşam kalitesini olumsuz etkileyebileceğini ve denge sorunları ile düşme riskini artırdığını vurguladı. Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğünü hissetmesi şeklinde ortaya çıkar ve iç kulak ya da merkezi sinir sistemine bağlı denge mekanizmalarındaki bozukluklardan kaynaklanabilir.
Baş dönmesi, sersemlik ve dengesizlik belirtileri, kişinin hareketlerini sınırlayarak sosyal ve mesleki yaşamını etkileyebilir; uzun sürede ise düşme ve yaralanma riski artar.
Vestibüler rehabilitasyon nedir?
Prof. Dr. Yılmaz, vestibüler rehabilitasyonun egzersiz temelli, özel bir fizik tedavi programı olduğunu belirtti. Bu yöntem, özellikle kronik dengesizlikler veya iç kulak hasarlarına bağlı denge problemlerinde beynin kendini yeniden düzenleme ve uyum sağlama (nöroplastisite) kapasitesinden yararlanmayı hedefler. Amaç, denge sisteminin daha etkin çalışmasını sağlamaktır.
Vestibüler rehabilitasyon, gözlerden, kaslardan ve eklemlerden gelen duyusal bilgilerin daha verimli kullanılmasına yardımcı olarak beyinin dengeyi sağlama biçimini yeniden şekillendirir.
Hangi durumlarda başvurulmalı?
Uzman, vestibüler rehabilitasyonun akut atak dönemi dışındaki birçok dengesizlikte etkili olabildiğini söyledi. Uygulanabileceği başlıca durumlar arasında şunlar yer alır:
• Kristal oynaması olarak bilinen pozisyonel vertigoda, uygun manevraların ardından devam eden sersemlik hissinin giderilmesinde;
• İç kulak iltihabı sonrasında kalıcı hale gelen dengesizliklerde;
• Meniere hastalığının ataklar arasındaki dönemlerinde görülen denge sorunlarında;
• Yaşa bağlı denge bozukluklarında;
• Migrenle ilişkili vertigoda.
Bu kapsamda hangi hastanın rehabilitasyondan yararlanacağı, doktor değerlendirmesi ile belirlenmelidir.
Tedavi nasıl uygulanır ve nelere dikkat edilmeli?
Programlar, hastanın şikâyetlerine, denge kaybının nedenine ve bireysel ihtiyaçlarına göre planlanır. Prof. Dr. Yılmaz, egzersizlerin bilinçsizce ve rastgele yapılmasının şikâyetleri artırabileceğini vurguladı ve "Vestibüler rehabilitasyon, KBB uzmanının değerlendirmesi doğrultusunda, bu alanda uzman odyologlar tarafından planlanmalı ve uygulanmalıdır" uyarısında bulundu.
Tedavinin sıklığı genellikle haftada 1-2 seans şeklinde planlanır; toplam süre hastanın durumuna göre değişebilir. Klinik seansların yanı sıra uzman tarafından önerilen ev egzersizlerinin düzenli uygulanması tedavi başarısı için önem taşır.
Egzersizlerin ilk günlerinde hafif baş dönmesi ortaya çıkabilir; bu, beynin denge sistemindeki değişikliklere uyum sağlama sürecinin bir parçası olabilir. Ancak belirtilerin beklenenden fazla şiddetlenmesi ya da yeni şikâyetlerin ortaya çıkması halinde hekime başvurulmalıdır.
Vestibüler rehabilitasyonun hedefleri arasında bakış stabilizasyonunu ve duruş kontrolünü geliştirmek de vardır. Bakış stabilizasyonu, baş hareketi sırasında gözlerin bir hedefe odaklanmasını ve görüntünün net kalmasını sağlar. Baş dönmesini tetikleyen hareketler, uzman kontrolünde güvenli ve kontrollü şekilde tekrarlanarak beynin bu hareketlere uyum sağlaması amaçlanır; zamanla belirtilerde azalma beklenir.
Özellikle ileri yaştaki bireylerde denge becerilerinin desteklenmesi, düşme korkusunu azaltarak gerçek düşme riskinin düşmesine katkı sağlayabilir. Bu nedenle vertigo yakınması olan kişilerin erken değerlendirilmeleri ve uygun tedavi planına yönlendirilmeleri önemlidir.
ACIBADEM BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KBB UZMANI PROF. DR. YAVUZ FUAT YILMAZ, TEDAVİ EDİLMEYEN VERTİGO HASTALIĞININ DENGE SORUNLARINI VE DÜŞME RİSKİNİ ARTIRDIĞINI BELİRTEREK UYARILARDA BULUNDU.