Yargıda insan odaklı adım: boşanma davalarının ortalama süresi 163 güne indi
Çalıştayda odak: adaletin insan boyutu ve aile hukuku:
Adalet Bakanı Akın Gürlek ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş Dikmen Hakimevi'nde düzenlenen "Hukuki Süreçlerde Danışmanlık Hizmetlerinin Etkinliğinin Artırılması Çalıştayı"na katıldı. Programa bakan yardımcıları, başsavcılar ile hâkim ve savcılar da iştirak etti. Gürlek toplantıda, adalet hizmetlerinin yalnızca hukuki uyuşmazlığı sonlandırmaya değil, sürecin insan hayatı üzerindeki etkilerini azaltmaya da hizmet etmesi gerektiğini vurguladı.
Gürlek, adalet anlayışının merkezine insanı koyduklarını, her dosyanın arkasında bir hayat, her çocuğun arkasında korunması gereken bir gelecek olduğunu belirterek bu yaklaşımın çalıştayın temelini oluşturduğunu söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın aile kurumuna ilişkin ifadelerine atıf yapan Gürlek, aile hukukunda sosyal devletin koruyucu sorumluluğunu ve hukukun güvencesini birlikte işletmeyi amaçladıklarını aktardı.
Çocukların üstün yararı ve yargısal yaklaşımlar:
Gürlek, çocukların yetişkinlerin anlaşmazlıklarının yükünü taşımaması gerektiğini ileri sürerek çocukların güçlü korunmasının yarının toplumunu güçlendirdiğini ifade etti. Bu çerçevede velayet ve kişisel ilişki süreçlerinde çocuğun üstün yararının esas alınmasının; görüşlerine gelişim düzeylerine uygun biçimde değer verilmesi, güvenliklerinin öncelenmesi ve ebeveynleriyle sağlıklı ilişkilerinin desteklenmesi anlamına geldiğini kaydetti.
Adalet hizmetlerinin başarısının yalnızca uyuşmazlıkları çözme hızına bağlı olmadığını belirten Gürlek, hukuka uygun, hakkaniyetli ve makul sürede yürütülen bir yargılama sürecinin sağlanmasının önemine dikkat çekti. Bu doğrultuda aile danışmanlığı ve destek hizmetlerinin yargısal etkinliği artıran tamamlayıcı uygulamalar olduğu vurgulandı.
Boşanma verileri ve uygulamada gelişmeler:
Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü verilerine göre boşanma davalarının ortalama görülme süresi 2020'de 199 gün iken 2025'te 163 güne düştü. Gürlek bu azalmanın yargısal süreçlerin etkinliği açısından dikkate değer olduğunu, ancak esas hedefin yalnızca hız değil hukuka uygunluk ve birey haklarının korunması olduğunu söyledi.
Gürlek, boşanma davalarına ilişkin yıllık ve güncel verileri de paylaştı. Buna göre 2024 yılında açılan boşanma davası sayısı 326.069, 2025'te 309.479 oldu. 8 Ekim 2026 itibarıyla açılan boşanma davası sayısı 242.722 olarak kaydedildi. Karar verilen dosya sayısı 2024'te 326.328, 2025'te 315.993 iken 8 Ekim 2026'da bu sayı 235.187 oldu. Aynı tarih itibarıyla derdest boşanma davası sayısı 139.541 olarak bildirildi.
Davaların türlerine ilişkin oranlar da paylaşıldı. 2025 yılında anlaşmalı boşanma karar oranı %42,9, çekişmeli boşanma oranı %21,6 iken 8 Ekim 2026 itibarıyla bu oranlar sırasıyla %44,3 ve %21,2 olarak belirtildi. Gürlek, bu verilerin aile hukukunda destek hizmetlerinin güçlendirilmesinin hem bireysel ihtiyaçlara hem de yargı hizmetlerinin etkinliğine katkı sağlayabileceğini gösterdiğini söyledi.
Adli destek yapıları ve saha uygulamaları:
Gürlek, insan odaklı adalet anlayışının somut uygulamalarından biri olan Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerinin 2019'dan bu yana yayılarak bugün 81 ilde 185 müdürlüğe ulaştığını bildirdi. Bu müdürlüklerce kurulduğu günden bugüne toplam 559.318 hukuk dosyası ve 253.016 ceza dosyası için sosyal inceleme raporu hazırlandığını, toplamda 812.334 sosyal inceleme raporu üretildiğini açıkladı.
Ayrıca müdürlükler aracılığıyla mahkemelerdeki ifade işlemlerinin uzman eşliğinde yürütüldüğü dosya sayısının hukukta 29.526, cezada 164.863 olmak üzere toplam 194.389 dosya olduğunu belirtti. 2026 yılı içinde ise o güne kadar 122.027 sosyal inceleme raporu hazırlandığı ve 23.292 dosyada ifade işleminin uzman eşliğinde yürütüldüğü aktarıldı.
Mağdur ve çocukların avukat, psikolog veya sosyal hizmet uzmanı eşliğinde, özel ortamlarda ifade verebilmesini sağlayan adli görüşme odalarının sayısı da paylaşıldı. 2017'de başlayan uygulamayla bugün 81 ilde, 168 adliyede 177 adli görüşme odası bulunduğu ve bu odalarda kurulduğu tarihten itibaren toplam 181.557 ifade ve beyan işleminin gerçekleştirildiği ifade edildi.
Çalıştayın hedefleri ve saha yönlendirmeleri:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş çalıştayda, ortak hassasiyetle düzenlenen programın amacının ihtiyaç duyan her ailenin danışmanlık hizmetlerine erişimini sağlamak olduğunu belirtti. Göktaş, mahkemelerden yapılan yönlendirmeleri hukuk ve sosyal hizmet boyutlarıyla birlikte ele alacaklarını, hangi ailelerin öncelikli danışmanlık desteğine ihtiyaç duyduğunu ve yönlendirmenin nasıl işleyeceğini birlikte belirleyeceklerini açıkladı.
Göktaş, 2012'den bu yana il müdürlükleri ve sosyal hizmet merkezlerinde sunulan ücretsiz aile danışmanlığı hizmetinde 2025'te ihtisaslaşma dönemine girildiğini, bu kapsamda 144 ihtisaslaşmış aile danışmanlığı birimi oluşturduklarını bildirdi. Boşanma oranlarının en yüksek olduğu 10 ilçede saha çalışmaları yürüttüklerini, şubat ayında 81 ilde mahkemeleri ve adli destek müdürlüklerini ziyaret ederek mart-ağustos döneminde 42 ilde 166 ailenin mahkemeler aracılığıyla danışmanlık hizmetlerine yönlendirildiğini aktardı.
Göktaş, aile politikalarını hayatın her anında aileye eşlik eden bir anlayışa dönüştürme amaçlarını yineleyerek, ailelerin karşılaştıkları sorunlarda yalnız kalmadıklarını hissetmelerinin ve ihtiyaç duydukları desteğe kolayca ulaşmalarının hedeflendiğini söyledi. Çalıştayın çıktılarının ailelere sunulan hizmetlerin niteliğini artıracağı ve desteğin daha çok aileye ulaşmasına katkı sağlayacağı vurgulandı.
Gürlek ve Göktaş konuşmalarının sonunda çalıştayın düzenlenmesine katkı veren kurum ve uzmanlara teşekkür etti. Her iki bakan da aile hukuku alanında danışmanlık ve destek hizmetlerinin güçlendirilmesinin, hem bireylere hem de yargı sistemine sürdürülebilir katkı sağlayacağına işaret etti.
ADALET BAKANI AKIN GÜRLEK