Yerli hibrit itkiyle ay'a gidecek uzay aracının üretimi tamamlandı

üretim ve entegrasyon tamamlandı, çevresel testlere geçiliyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TÜBİTAK UZAY öncülüğünde geliştirilen Türkiye'nin ilk Ay uzay aracının üretim, montaj ve sistem entegrasyonunun tamamlandığını açıkladı. Bakan Kacır, aracın fırlatma öncesindeki kritik aşamalardan birini oluşturan çevresel testlerin yürütülmesi için TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi (USET)'e gönderildiğini bildirdi.

Kacır, uzay çalışmalarıyla elde edilecek teknolojik kazanımların ülkenin stratejik bağımsızlığı, ekonomik rekabet gücü ve bilimsel kapasitesi açısından belirleyici olacağına vurgu yaparak, aynı yaklaşımın savunma sanayiinde elde edilen kazanımlardan taşındığını söyledi. Türkiye'nin uydu tasarım ve üretiminde ulaşmış olduğu kabiliyetlerin, Ay Araştırma Programı'nın temelini oluşturduğu ifade edildi.

görev hedefleri ve zamanlama:

Program kapsamında geliştirilen uzay aracının hedefi, Türkiye'yi Ay görevi gerçekleştiren 9’uncu ülke konumuna taşımak. Bakan Kacır, görevin fırlatma takviminin uygun koşullarda 2027'nin ilk ayları olarak planlandığını ve aracın yaklaşık iki aylık bir yolculuğun ardından Ay yüzeyinden 100 kilometre irtifada bulunan kutupsal ve dairesel bir yörüngeye ulaşmasının öngörüldüğünü.

Aynı yörüngede en az 3 ay operasyon yürütüleceği, görev performansına bağlı olarak bu sürenin 1,5 yıla kadar uzatılabileceği bildirildi. Görev sırasında yapılacak araştırmalar arasında Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, yüzeydeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay’ın manyetik alanları, yüzeyin ısıl özellikleri ve radyasyon ortamına ilişkin ölçümler bulunuyor. Görevin son aşamasında, planlandığı takdirde, araç kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine indirilmeye çalışılacak.

teknoloji ve test programı:

Ay uzay aracı yaklaşık 3,5 ton ağırlığında ve %80’in üzerinde yerlilik oranı ile üretildi. Projede İMECE ve TÜRKSAT 6A programlarında geliştirilen uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonlarına ilişkin kritik alt sistemlerden yararlanıldı. Kacır, hibrit itki sisteminin bu derin uzay görevinde kritik rol oynayacağını; sistemin yörünge yükseltme manevralarında ve Ay yörüngesinden çıkarma ateşlemelerinde kullanılacağını belirtti.

Aracın USET’te gerçekleştirilecek testlerinde ısıl vakum testleriyle uzay ortamının, yapısal testlerle fırlatma şartlarının, elektromanyetik uyumluluk testleriyle de sistemlerin birlikte güvenli çalışmasının doğrulanacağı açıklandı. Testlerin tamamlanmasının ardından araç, nihai kontroller için TÜBİTAK UZAY’ın ODTÜ yerleşkesindeki yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine getirilecek; daha sonra fırlatma hazırlıkları için Kennedy Uzay Üssü’ne sevk edilecek.

yerli ekosistem ve insan kaynağı:

Bakan Kacır, programın başından bu yana yürütülen çalışmalarda 200’den fazla mühendis, araştırmacı ve teknik personel görev aldığını ve projenin ülkenin yıllar içinde inşa ettiği teknoloji ve mühendislik ekosisteminin ortak eseri olduğunu vurguladı. TÜBİTAK UZAY ve DeltaV'nin yanı sıra çeşitli yerli teknoloji firmaları ve girişimlerin proje süreçlerine katkı sağladığı belirtildi.

Milli Uzay Programı çerçevesinde Türkiye'nin uydu, insan kaynağı ve araştırma altyapısında kaydettiği ilerlemelere de dikkat çekildi; örnek olarak GÖKTÜRK-2, İMECE ve %80’in üzerinde yerlilik oranına ulaşılan TÜRKSAT 6A projeleri gösterildi. Ayrıca programda belirlenen 10 temel hedef ile ülkenin uzayda daha bağımsız ve yetkin bir konuma taşınmasının amaçlandığı aktarıldı.

uluslararası iş birlikleri ve gelecek adımlar:

Kacır, Türkiye'nin Artemis Mutabakatına katılarak uluslararası iş birliklerini geliştirmeyi sürdüreceğini, 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde uzayın geleceğine ilişkin önemli tartışmaların yapılacağını ve Ankara'da bir uzay teknolojileri geliştirme bölgesi kurma çalışmalarının devam ettiğini söyledi. Ayrıca Somali'de inşa edilen uzay limanının ülkenin uzaya erişim kapasitesine katkı sağlayacağı ifade edildi.

Basın toplantısında ayrıca Bakan Kacır, görev başarıldığı takdirde Türkiye'nin bu misyonla Ay'a ulaşan ilk Müslüman ve bayrağında hilal bulunan ülke olacağını belirtti. Programın 2022 başında başlatıldığı ve halen yaklaşık %77 tamamlanma seviyesinde olduğu kaydedildi.

Sonuç olarak, Ay Araştırma Programı hem ülkenin yerli uzay teknolojileri kapasitesini sınayacak hem de derin uzay operasyonlarında kullanılacak teknolojilerin geliştirilmesi ve tecrübe edinilmesi açısından önemli bir adım olarak sunuluyor.

SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANI MEHMET FATİH KACIR, TÜBİTAK UZAY ÖNCÜLÜĞÜNDE GELİŞTİRİLEN AY UZAY ARACI'NIN ÜRETİM, MONTAJ VE SİSTEM ENTEGRASYONUNUN TAMAMLANDIĞINI BELİRTEREK, AY GÖREVİ GERÇEKLEŞTİREN 9'UNCU ÜLKE OLMAYI HEDEFLEDİKLERİNİ BİLDİRDİ.