Yerli sertifikasyonla Yıldız Teknik Üniversitesi yeşil dönüşümü küreselleştiriyor

YTÜ, COP31'de yerli sertifikasyon vizyonunu paylaştı

Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) Yeşil Bölgesi'nde düzenlediği panelde üniversitenin sürdürülebilir kampüs modelini, YTU Certification Hubı ve merkezi bünyesindeki GreenStars sertifikasyon sistemini tanıttı. Moderatörlüğünü Prof. Dr. Mehmet Burçin Pişkin'in üstlendiği panelde Rektör Prof. Dr. Eyüp Debik, rektör yardımcıları ve teknopark yöneticileri çalışmaların ayrıntılarını aktardı. YTÜ'nün UI GreenMetric sıralamasında dünyada 45'inci, Türkiye'de ikinci olması panelde öne çıkan bir vurgu oldu.

Rektör Debik'in öncelikleri: adil sorumluluk ve yerli standart

Panel açılışında konuşan Rektör Prof. Dr. Eyüp Debik, iklim değişikliğiyle mücadelede tarihsel sorumlulukların gözetilmesi gerektiğini vurguladı. Debik, gelişmiş ülkelerin geçmiş karbon salımlarıyla orantılı olarak daha fazla sorumluluk üstlenmesi, kendi salımlarını azaltmaları, finansman sağlamaları ve teknoloji paylaşmaları gerektiğini söyledi. Debik'in ifadesiyle: 'Çevreyi koruma hedefi, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkını daraltan bir baskı aracına dönüşmemelidir.'

Debik, ayrıca 27 Kasım'da hizmete girecek olan YTU Certification Hub hakkında bilgi verdi. Merkezin üniversitenin akademik birikimini standart geliştirme, değerlendirme ve belgelendirme süreçlerine taşıyacağını belirten Debik, merkez aracılığıyla ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 gibi uluslararası yönetim sistemlerinde de belgelendirme hizmetleri sunulacağını ifade etti. Debik, Türkiye'de üniversite bünyesinde kurulan ilk sertifikasyon merkezi olma niteliğini ve GreenStars ile uluslararası ölçekte ölçülebilir bir akreditasyon hedeflediklerini açıkladı.

GreenStars: taahhütleri ölçülebilir süreçlere dönüştürme:

YTÜ Öğrenci Dekanı ve Çevre Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Gamze Varank, GreenStars sertifikasyon sürecinin nasıl işlediğini anlattı. Varank, sistemin sürdürülebilirlik taahhütlerini yönetilebilir ve ölçülebilir süreçlere dönüştürdüğünü belirterek, uygulamanın adımlarını şu şekilde özetledi: kuruluşun mevcut durumu belirlenecek, hedefler ve performans göstergeleri tanımlanacak, uygulama sonuçları kanıtlarla değerlendirilecek ve iyileştirilmesi gereken alanlar tespit edilecektir.

Varank, sistemin kurum faaliyetleri ve ölçeğine göre düzenlenen modüller içerdiğini; üniversiteler, sanayi kuruluşları, sağlık kurumları ve kamu kuruluşları için ayrı uygulama alanları bulunduğunu söyledi. Enerji ve su tüketimi, çalışan sağlığı ve güvenliği, verilerin güvenilirliği ve yönetimin hesap verebilirliği gibi göstergelerin takip edildiği modelde, belgelendirme sonrası gözetim denetimleriyle uygulamaların sürekliliği sağlanıyor.

YTÜ'nün sürdürülebilir kampüs uygulamaları

Panelde üniversitenin kampüsteki fiziksel ve araştırma odaklı uygulamaları da paylaşıldı. Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Güleda Engin, Kamu Binalarında Enerji Verimliliği (KABEV) Projesi kapsamında 11 binada ısı yalıtımı, LED aydınlatma ve daha verimli ısıtma-soğutma sistemlerine geçildiğini, bina çatıları ve otoparklara yerleştirilen yaklaşık 7 bin güneş paneli ile güneş enerjisi kapasitesinin artırıldığını anlattı.

Su yönetimi uygulamalarında yağmur ve drenaj sularının yeniden kullanımı ile kuraklığa dayanıklı peyzaj tekniklerinin uygulandığını söyleyen Engin, 2025 yılı şebeke suyu tüketiminde bir önceki yıla göre yüzde 15 azalma sağlandığını belirtti. Engin ayrıca kampüsün su ihtiyacının %31,46'sının şebeke dışı kaynaklardan karşılandığını ifade etti.

Araştırma tarafında ise YTÜ'nün Temiz Enerji Teknolojileri Enstitüsü çatısı altında hidrojen üretimi ve depolama, enerji depolama sistemleri, suyun yeniden kullanımı, ileri arıtma ve membran teknolojileri ile sürdürülebilir malzemeler üzerine çalışmalar yürütüldüğü aktarıldı.

Teknoparktan uygulamaya: Ar-Ge projeleri ve örnekler

YTÜ Rektör Başdanışmanı ve Yıldız Teknopark Yönetim Kurulu Başkanvekili Prof. Dr. Özer Çınar, teknoparkta yeşil dönüşüm alanında faaliyet gösteren 100'ü aşkın firma bulunduğunu ve bu firmaların tamamlanan ve devam eden toplam 316 Ar-Ge projesi yürüttüğünü söyledi. Çınar, sanayide su geri kazanımına ilişkin bir örnek vererek Artemis Arıtım'ın Çorlu'da bir radyatör fabrikasında test suyunu geri kazanmaya yönelik kurduğu sistemi anlattı.

Deniz ekosistemlerinin izlenmesine yönelik teknolojilerden de söz eden Çınar, Lenta Marine tarafından geliştirilen su altı robotunun Şile kıyılarında deniz çayırlarını izlemek amacıyla kullanıldığını kaydetti.

Eğitim ve iş birliği vurgusu

Debik, Yükseköğretim Kurulu öncülüğünde YTÜ koordinatörlüğünde açılan Yeşil Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik Okulu ile uzaktan eğitim yoluyla toplumun farklı kesimlerine ulaştıklarını belirtti. Bu programı "en önemli çalışmalarımızdan biri" olarak niteleyen Debik, alanda uzmanlaşmak isteyenler için üniversitede yüksek lisans programları bulunduğunu hatırlattı.

Rektör ayrıca üniversite, kamu ve özel sektör arasında Ar-Ge sonuçlarının uygulamaya dönüştürülmesinin önemine işaret etti; üniversitenin nitelikli Ar-Ge ürettiğini, kamu ve sektörün ise bu Ar-Ge'yi topluma mal etme sorumluluğu bulunduğunu vurguladı. Debik, TÜBİTAK ve kamu kurumlarının bu araştırmalara ciddi destek verdiğini ve üniversitelerin yeşil dönüşüm çalışmalarını artırması gerektiğini belirtti.

Son olarak Debik, COP31'de görev alan gönüllü öğrencilerle ilgili gözlemini paylaşarak gençlerin iklim konusunda daha bilinçli ve istekli olduğunu söyledi: 'Onların geleceği teminat altına alınmaya çalışılıyor; dolayısıyla onlar bu işe daha sıkı sarılmış vaziyetteler.' Debik, YTÜ'nün hedefleri arasında UI GreenMetric sıralamasında daha üst sıralara çıkmak olduğunu ve gençleri doğal kaynakların verimli kullanımını sağlayacak teknolojiler geliştirmeye teşvik ettiklerini dile getirdi.

Not: Panelde aktarılan tüm sayısal veriler ve tarihler YTÜ yetkililerinin COP31 sunumundan alınmıştır.

REKTÖR PROF. DR. EYÜP DEBİK