Yüzyılı aşkın kıraathanede soğuk suyla demlenen çayın izleri
Yüzyılı aşkın bir mekân:
Erzurum’un Yakutiye ilçesinde yer alan ve yaklaşık 120 yıllık geçmişiyle bilinen kıraathane, üç kuşaktır devam ettirilen gelenekleriyle dikkat çekiyor. Mekân, kütüphane bölümü, sohbet kültürü ve 40 yılı aşkın süredir süren satranç geleneğiyle farklı kuşaklardan insanları bir araya getiriyor. Ziyaretçilere isteğe bağlı olarak sobada közlenmiş patates servis ediliyor; işletme sadece nakit ödeme kabul ediyor ve tamamen sigarasız bir ortam sağlıyor.
Soğuk suyla demleme yöntemi:
Kıraathanenin işletmecisi Öner Temelli, mekâna özgü demleme sürecini ayrıntılarıyla anlatıyor. Uyguladıkları yöntem şu şekilde işliyor: demlikte soğuk su doldurulup üzerine çay otu konuyor ve demlik ateşin üzerinde 15-20 dakika bekletiliyor. Ardından demlik tam kaynamadan alınarak kaynayan suyun üzerine yerleştiriliyor ve burada yarım saat daha demleniyor. Bir demlik 30-35 bardak su aldığı için buna dört bardak çay otu ekleniyor; beş bardak koyulursa çay ağır, üç bardak koyulursa su fazla geliyor. Temelli, çayın mayıs ayında toplanan ilk mahsulden bir yıl önce getirip 7-8 ay dinlendirdiklerini, bu hazırlığın ve soğuk sudan demlemenin çaya ayrı bir aroma kattığını vurguluyor. İşletmeci, bu uygulamayı özetlerken "Türkiye’de soğuk suyla çay demlenen tek kıraathane burası" ifadelerini kullanıyor.
Gelenek, dayanışma ve günlük ritüeller:
Müdavimlerden Erçin Özay, mekânın yalnızca çay içilen bir yer olmadığını, aynı zamanda bir dayanışma ve kültür merkezi olduğunu söylüyor. Özay, burada sabahları demlenmeden önce yapılan abdest ve dua geleneğinin sürdüğünü ve soğuk suyla demlemenin 1971'den beri uygulandığını belirtiyor. Öğrenciler, emekliler ve üniversite hocalarının bir arada olduğu mekânda büyüklerin gençlerin çay ücretlerini çaktırmadan ödemesi gibi görgü kuralları ve yardımlaşma örnekleri yaşatılıyor. Özay, bu atmosferi tanımlarken "Burada gelenekler, görenekler yürütülüyor" diyor ve mekanın sunduğu çekiciliğin sadece lezzetten değil, aynı zamanda paylaşılan yaşam tarzından kaynaklandığını vurguluyor.
Kıraathanede çaylar, geleneksel kıtlama şeker eşliğinde ve özel yöntemlerle sunuluyor; mekân, üç kuşak boyunca süregelen uygulamalarıyla yerel kültürün somut bir izdüşümü olarak öne çıkıyor.
120 yıllık kıraathanede soğuk suyla çay geleneği