zararlıyla mücadelede biyolojik hamle: doğaya 1 milyon 650 bin samuray arısı salındı

Kahverengi kokarca ile entegre mücadele:

Tarım ve Orman Bakanlığı, fındık da dahil olmak üzere 300’den fazla bitkisel üründe zarar oluşturan kahverengi kokarca zararlısına karşı kapsamlı bir mücadele yürütüyor. Bakan İbrahim Yumaklı tarafından yapılan açıklamaya göre 2026 yılı içinde doğaya 1 milyon 650 bin adet samuray arısı salındı. Bu uygulama, zararlı popülasyonlarını baskılamak ve ekosistem dengesini korumaya yönelik biyolojik mücadele adımlarının merkezinde yer alıyor.

Planlama çerçevesinde mekanik, biyoteknik, biyolojik ve kimyasal yöntemleri bir arada kullanan Kahverengi Kokarca ile Mücadele Eylem Planı kapsamında, farklı bölgelerin risk durumuna göre öncelikler belirleniyor. Bakanlık, amaçlarının üreticilerin verim kayıplarını azaltmak ve sürdürülebilir mücadele yöntemlerini yaygınlaştırmak olduğunu vurguladı.

Biyolojik salımlar ve uygulama yaygınlığı:

2025 yılında il sayısı 40a çıkarılarak yaklaşık 1 milyon 156 bin adet samuray arısı salımı gerçekleştirilmişti. 2026 uygulamalarıyla toplam salım sayısı 1 milyon 650 bine ulaştı. Bu parazitoit salım uygulamaları, dünya ölçeğinde dikkat çeken uygulamalar arasında gösteriliyor.

Saha uygulamalarında öncelikle biyolojik mücadele uygulanıyor; popülasyonun ekonomik zarar eşiğini aştığı alanlarda kimyasal mücadele devreye giriyor. Sonbahar döneminde ise Karadeniz ve Marmara Bölgesi'ndeki bulaşık alanlarda feromon tuzaklarla cezbet-öldür yöntemi kullanılıyor. Ayrıca zararlının kışlamak üzere yöneldiği ev, ahır, samanlık, serender, merek, depo gibi korunaklı alanlarda yürütülen kışlak mücadelesiyle bir sonraki yılın popülasyonu kırılmaya çalışılıyor.

Eğitim, uluslararası iş birliği ve yeni projeler:

Bakan Yumaklı, 2026 yılında 859 bin 329 hanede kışlak mücadelesi yapıldığını belirtti. Ülke çapında biyolojik mücadeleyi yaygınlaştırmak amacıyla üreticilere yönelik bilgilendirme ve eğitim faaliyetleri gerçekleştirildi; zararlının biyolojisi, kışlak alanlarının tespiti, mekanik mücadele yöntemleri ve alınması gereken koruyucu tedbirler detaylı biçimde aktarılıyor. Toplumsal farkındalığı artırmak için hazırlanan broşürler üreticilere ve vatandaşlara dağıtıldı.

Bakanlık, parazitoit üretimi ve salımı konusunda edindiği tecrübeyi bölge ülkeleriyle de paylaşıyor. Bu kapsamda ülkemizde üretilen 20 bin adet samuray arısı Azerbaycan'a gönderildi; Azerbaycan'da ilk parazitoit salımı 7 Temmuz tarihinde TAGEM'e bağlı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü personelinin teknik desteği ile gerçekleştirildi. Yumaklı, entegre mücadele modeli ve biyolojik uygulamaların birçok ülke tarafından yakından takip edildiğini ifade etti.

Bilimsel altyapıyı güçlendirmek için iki yeni proje başlatıldı. Birinci proje, Kahverengi Kokarcanın Fındıkta Verim ve Kalite Kayıplarının Ekonomik Analizi ve Kimyasal Mücadele Optimizasyonu Projesi ile ekonomik zarar eşiği ve optimum kimyasal mücadele zamanı belirlenecek ve sonuçlar karar destek sistemlerine entegre edilecek. İkinci proje, Kahverengi Kokarcanın Farklı Konukçularındaki Zarar Potansiyelinin, Popülasyon Dinamiklerinin ve Kritik Mücadele Dönemlerinin Belirlenmesi Projesi ile farklı konukçulardaki zarar durumu ve kritik mücadele dönemleri ortaya konacak ve elde edilen veriler tahmin-uyarı sistemleri ile entegre programların geliştirilmesinde kullanılacak.

Bakanlık, samuray arılarının etkinliklerini ve rekolte kayıplarını yıllık olarak izlemeye devam edeceğini, kahverengi kokarcanın yarattığı kayıpların azaltılması için yeni projeler geliştirmeyi sürdüreceğini açıkladı.

Kahverengi kokarca böceğine karşı doğaya 1 milyon 650 bin samuray arısı salındı