Ayasofya'da doğu yarım kubbede yeni güçlendirme safhası başlıyor
doğu yarım kubbede çelik platform kuruluyor:
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde yürütülen Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon projesinde yeni bir aşamaya geçiliyor. Ana kubbedeki mozaik konservasyonu ve güçlendirme uygulamaları planlandığı takvime göre sürerken, uzmanların modelleme ve statik analizleri sonucunda doğu yarım kubbenin güçlendirilmesine ihtiyaç olduğu belirlendi. Bu nedenle doğu yarım kubbeye erişim sağlayacak çelik çalışma platformu kurulmasına başlandı.
hazırlık ve koruma önlemleri:
Platform kurulumundan önce çalışma alanının sınırları oluşturulacak ve yapının iç mekândaki görsel bütünlüğünü korumak amacıyla özel baskılı brandalar hazırlanacak. İbadet ve ziyaret akışının devamı için geçici mihrap ve minber yerleştirilecek; özgün mihrap ve minber gibi tarihî elemanlar fiziki koruma sistemleriyle güven altına alınacak.
Platform imalatının gerektirdiği noktalardaki ahşap seki ve mermer döşemeler, uzman restoratörlerin gözetiminde kontrollü ve kısmi olarak sökülecek; avizelerin sökümü de aynı hassasiyetle gerçekleştirilecek. Özgün mermer döşemelerin yükten ve aşınmadan korunması için çok katmanlı, yükseltilmiş döşeme sistemi oluşturulacak. Ayrıca, zemin yükleme ve titreşim testleri yapılarak uygulamanın güvenliği bilimsel verilerle kontrol edilecek.
uygulama ve konservasyon süreci:
Çelik platformun tamamlanmasının ardından platform üzerinde doğu yarım kubbe seviyesine ulaşılmasını sağlayacak ek çalışma iskeleleri kurulacak ve konservasyon uygulamaları başlayacak. Bu kapsamda yarım kubbenin taşıyıcı sistemi güçlendirilecek; yarım kubbenin iç yüzeyindeki mozaik ve kalem işi bezemelerde konservasyon çalışmaları yürütülecek. Doğu yönündeki mihrap duvarındaki mermer yüzeylerde temizlik, konservasyon ve onarımlar gerçekleştirilecek; uygun olmayan beton mermer dışlıklar yapıdan uzaklaştırılacak ve mozaikler ayrıntılı biçimde belgelenerek konservasyona alınacak.
Çalışmalar sırasında yapı iç estetiğinin korunması amacıyla çalışma alanlarına cephe ve kubbe görsellerini taşıyan özel baskılı brandalar asılacak; platform malzemelerinin taşınması ve montajı tarihî dokuya yönelik koruma tedbirleri gözetilerek, uygun iş ekipmanlarıyla yürütülecek. Tüm hazırlıkların tamamlanmasının ardından Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu onaylı proje doğrultusunda ana platform sistemi kurulacak.
yetkililer ve bilim heyeti değerlendirmeleri:
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya paylaşımında çalışmaların planlanan takvim doğrultusunda ilerlediğini belirterek şunları kaydetti: "Mozaik, kalem işi ve mermer yüzeylerdeki konservasyon ile yapısal güçlendirme uygulamalarının güvenle yürütülebilmesi için doğu yarım kubbeye erişim sağlayacak çelik çalışma platformunun kurulumuna başlıyoruz. Bilim Heyetimiz ve Koruma Kurulumuzun denetiminde ilerleyecek çalışmalar boyunca ibadet ve ziyaret akışı da gerekli geçici düzenlemelerle devam edecek. Her adımı bilimsel hassasiyetle atıyor, dünya kültür mirasının bu eşsiz eserini özgün dokusuyla koruyoruz."
Bilim Heyeti üyelerinin değerlendirmeleri de sürecin bilimsel temellerle yürütüldüğünü vurguluyor. İnşaat Mühendisi Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten yapılan sayısal modellemeler ve analizler sonucunda ana kubbenin yarım kubbelerle birlikte güçlendirilmesine gerek görüldüğünü, bu müdahalelerin güvenli ve usulüne uygun olarak gerçekleştirilebilmesi için iskele sisteminin planlandığını belirtti.
Sanat Tarihçisi Prof. Dr. Asnü Bilban Yalçın çalışmaları Ayasofya’nın tarih boyunca geçirdiği onarımlar bağlamında değerlendirdi ve bin beş yüz yıllık yapının statik sorunlarla karşılaştığını, başlatılan geniş kapsamlı restorasyonun kubbe, yarım kubbeler ve eksedraların güçlendirilmesini amaçladığını ifade etti.
Mimar Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, doğu yarım kubbe bezemelerinde önceki bezeme katmanlarının araştırılacağını, Fossati onarımlarından önceki döneme ait görsel verilerde bildirilen Klasik Osmanlı dönemi ayet yazısının raspa çalışmalarında ortaya çıkması halinde önemli bir katmanın yeniden gün ışığına çıkabileceğini söyledi.
Malzeme Bilimci/Kimyager Prof. Dr. Ahmet Güleç ise platform ve iskele sisteminin mozaik ile göbek yazısının korunmasına katkısına dikkat çekti; ana kubbe kurşun örtüsü kaldırıldığında cephelerde olduğu gibi kubbede de harç ve sıva örnekleri alınarak analizler yapılacağını ve koruma uygulamalarında kullanılacak malzemelerin içeriğinin belirleneceğini aktardı.
Mimar Prof. Dr. Can Şakir Binan çalışmaların temel koruma ilkeleri doğrultusunda, özgünlük ve bütünlüğü koruyarak yürütülmesi gerektiğini vurguladı; amaçlarının yapıyı belirli bir döneme geri döndürmek değil, bin beş yüz yıllık çok katmanlı kimliğini koruyarak gelecek kuşaklara aktarmak olduğunu ifade etti.
Kurulacak platform sayesinde restorasyon uygulamaları güvenli bir çalışma alanında yürütülürken, ibadet ve ziyaret akışı da gerekli geçici düzenlemelerle sürdürülecek. Projenin takip ve denetimi Bilim Heyeti ile Koruma Kurulu kararlarına göre devam ediyor.
AYASOFYA-İ KEBİR CAMİ-İ ŞERİFİ'NDE YÜRÜTÜLEN CUMHURİYET TARİHİNİN EN BÜYÜK VE EN KAPSAMLI RESTORASYON PROJESİNDE YENİ BİR AŞAMAYA GEÇİLİYOR.