Bayburt’ta yazın yün çırpma geleneği mahallede hayat buluyor

yazın ortak mesaisi:

Bayburt Şingah Mahallesi sakinleri, yaz sıcağını fırsat bilerek kışlık yorgan, yastık, minder ve döşeklerde kullanılacak yünlerin temizlenmesi ve yenilenmesi için bir araya geliyor. Bu uygulama yalnızca malzeme hazırlığı değil; aynı zamanda mahalle dayanışmasının, el emeğinin ve kuşaklar arası bilginin korunduğu bir ritüel niteliği taşıyor.

yün temizleme süreci:

Çalışma genellikle leğenlerde bol suyla yıkama ile başlıyor. Yıkanan yünler çuvallarda süzdürülüp tellere asılarak ilk kurutma yapılır. Daha sonra muşamba üzerine serilen yünler, odun sopalarla saatlerce çırpılarak liflerinden ayrıştırılıyor; bu aşama hem kirden arındırma hem de yünün havalandırılması için kritik önem taşıyor. Çırpma işlemi tamamlandıktan sonra yünler temiz bezler üzerine serilip güneşte yeniden kurumaya bırakılıyor ve birkaç aşamadan geçirilerek yorgan, minder ve döşek dolgusu olarak kullanılmak üzere hazırlanıyor.

el emeği ve dayanışma:

Şingah Mahallesi'nden Zübeyde Tutar, komşusu Emine Oruç ile yürüttükleri mesainin yaklaşık iki gün sürdüğünü belirtiyor. Tutar, yünün leğenlerde yıkanıp süzdürülüp çırpıldıktan sonra kurutulduğunu ve bunun ardından yorgan, minder ve döşeklerde kullanıldığını vurguluyor.

Emine Oruç ise yünün kendileri için önemini şu sözlerle özetliyor: "Burası kış memleketi, biz yünsüz yapamayız" ve "Yünlerimiz çok sağlıklıdır. Biz yünsüz yapamayız. Elyafta yatmayı biz de biliyoruz ama yün sağlıklı diye günlerce yünlerle uğraşıyoruz." Oruç, her yıl aynı zahmetli sürecin büyük bir özveriyle sürdürüldüğünü ve bu geleneği yaşatmanın mahalle için bir sorumluluk olduğunu ifade ediyor.

Bayburt'taki bu yaz mesaisi, geleneksel yaşam kültürünün korunmasının yanı sıra kadınların bir araya gelerek bilgi ve emek paylaşımı yaptığı, somut örneklerle nesilden nesile aktarılan bir pratik olduğunu gösteriyor. Hazırlanan yünler, kışın sert geçtiği yörede hem sıcaklık hem de sağlık nedeni ile tercih ediliyor; böylece pratik ve kültürel değerler birbirini besliyor.

BAYBURT’TA YAZ SICAKLARINDA KADINLAR, KIŞLIK YORGAN, YASTIK, MİNDER VE DÖŞEKLERDE KULLANILAN YÜNLERİ TEMİZLEMEK VE YENİLEMEK İÇİN GELENEKSEL YÜN ÇIRPMA MESAİSİNE BAŞLADI