İstanbul’un bütçesi büyüdü, yatırımların payı yarılandı iddiası
İddia ve ana veriler:
AK Parti İBB ve Güngören Belediye Meclis Üyesi Abdulkadir Altınhan, İBB, İSKİ, İETT ve iştiraklerin 2019-2025 dönemi mali tablosunu değerlendirerek kent bütçesindeki dönüşüme dikkat çekti. Altınhan, 2019 yılı bütçe gelirinin 19 milyar 540 milyon lira olduğunu, 2025 sonunda bu rakamın 275 milyar 430 milyon lira'ya yükseldiğini, gelirlerin nominal olarak yaklaşık 14 kat arttığını belirtti. İSKİ, İETT ve iştirakler dahil edildiğinde yedi yılda toplam 105 milyar dolarlık kaynak oluştuğunu vurgulayarak, "Kasaya giren o devasa servete karşılık bu şehre ne verildi?" sorusunu yöneltti.
Merkezi yönetim aktarımı ve öz gelir vurgusu:
Altınhan, belediye gelirlerindeki artışta merkezi yönetimden yapılan aktarımların belirleyici olduğunu söyledi. 2019'da 14 milyar lira olan merkezi yönetim aktarımının 2025'te 245 milyar lira'yı aştığını, bunun yaklaşık 17,4 katlık artışa karşılık geldiğini belirtti. Kaynakların geliştirilmesi için taşınmaz kiraları, hafriyat gelirleri ve reklam alanları gibi kalemlerin daha etkin yönetilmesi gerektiğini; belediyenin öz gelirlerini artıracak uygulamalara öncelik verilmesini önerdi.
Gider yapısı ve yatırım payındaki gerileme:
Altınhan, İBB'nin toplam giderlerinin 2019'da 21 milyar 420 milyon lira, 2025'te ise 261 milyar 290 milyon lira olarak gerçekleştiğini aktardı. Aynı dönemde sermaye giderlerinin toplam harcamalar içindeki payının yüzde 40,6'dan 20,6'ya gerilediği belirtildi. Toplam giderlerdeki artışın yüzde 1.120, yatırım harcamalarındaki artışın ise yüzde 518 olduğu ifade edildi.
Personel ve idari kalemlerdeki artışlara dikkat çeken Altınhan, insan kaynakları ve eğitim biriminin bütçesinin yüzde 1.687, bilgi işlem bütçesinin yüzde 1.327 ve strateji geliştirme bütçesinin yüzde 1.345 arttığını kaydetti. Buna karşılık Fen İşleri Daire Başkanlığı bütçesindeki artışın yüzde 481, Yol Bakım ve Altyapı Daire Başkanlığında yüzde 342, Raylı Sistem Daire Başkanlığında ise yüzde 244 olduğunu belirterek kaynak dağılımı önceliklerinin yeniden değerlendirilmesini savundu.
Metro finansmanı ve tahsilat sorunları:
Altınhan, 2025 Sayıştay raporuna atıfta bulunarak metro projeleri için sağlanan bazı kredilerin kullanım amaçları dışında değerlendirildiği iddiasını dile getirdi. Metro projeleri kapsamında toplam 4 milyar 755 milyon avro kredi tutarından söz edildiğini, bu kredilerin hangi yatırımlara aktarıldığını ve projelerdeki gerçekleşme oranlarının açıklanmasını talep etti.
Tahsil edilmemiş alacaklara ilişkin veriler de Altınhan tarafından paylaşıldı: 2025 mali verilerine göre belediyenin 1 milyar 784 milyon lira kira alacağı bulunduğu, 2026 yılına devreden tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş idari para cezalarının 5 milyar 179 milyon lira olduğu; bunun yaklaşık 3,5 milyar liralık bölümünün kaçak hafriyat dökümüyle ilişkili olduğu ifade edildi. İştiraklerden tahsil edilmesi gereken alacak tutarı ise 8 milyar 490 milyon lira olarak kaydedildi.
Öneriler ve meclis çağrısı:
Altınhan, vadesi geçmiş alacakların sınıflandırılması, kira sözleşmelerinin gözden geçirilmesi ve üç ayda bir İBB Meclisi'ne tahsilat performans raporu sunulması önerisinde bulundu. Ayrıca İBB, İSKİ, İETT ve iştiraklerin mali verilerinin bir arada değerlendirileceği 'İstanbul’un Bütünleşik Mali Bilançosu''nun hazırlanmasını, büyük yatırımların başlangıç maliyetleri, güncel maliyetleri, fiziki ilerleme oranları ve hedeflenen tamamlanma tarihlerinin altı ayda bir kamuoyuyla paylaşılmasını talep etti.
Son olarak Altınhan, İstanbul'un ulaşım, altyapı ve deprem hazırlığı gibi temel ihtiyaçlarına dikkat çekerek bütçe büyüklüğünün gerçekleştirilen hizmetlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı ve "Para varsa hizmet nerede; hizmet yoksa para nerede?" sorusunu Meclis gündemine taşıdı.
AK PARTİ İBB MECLİS ÜYESİ ABDULKADİR ALTINHAN: "İSTANBUL'UN BÜTÇESİ BÜYÜDÜ, YATIRIMLARIN PAYI YARIYA DÜŞTÜ"