İzmir’de hafriyat sahaları kontrollü yönetimle yeşile dönüştürülüyor
İzmir Büyükşehir'in hafriyat yönetimi ve amaçları:
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentteki hafriyat toprağının kontrolsüz şekilde doğaya bırakılmasını engellemek ve kullanım ömrünü tamamlayan döküm sahalarını geri kazanmak için sistemli bir yönetim yürütüyor. Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü koordinasyonunda yapılan çalışmalarda hafriyat; kayıtlı, kontrollü ve denetimli sahalara taşınıyor. Amaç, boş arazilere, tarım alanlarına, dere yataklarına ve ormanlık alanlara gelişigüzel dökümlerin önüne geçerek toprak ve su kaynaklarının kirlenmesini engellemek.
Denetim ve dijital takip:
Kontrollü depolama sürecinde uygulanan adımlar, taşıma başlamadan önce belgelendirme ile başlıyor. Hafriyat üreticileri ve nakliyeciler, Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemine kayıt oluyor; taşınacak malzemenin kaynağı, ada-parsel bilgisi, miktarı ve kullanılacak araçlar sisteme giriliyor. Belgeler İzmir Büyükşehir ekiplerince onaylandıktan sonra taşıma izni veriliyor. Plaka tanıma sistemi araçları belge numaralarıyla eşleştiriyor, kantardaki kameralar ise kamyonlardaki yükü kontrol ediyor. Dorseler açılarak yükün niteliği inceleniyor; sakıncalı malzeme tespit edilirse kamyon sahadan çıkmadan iş makineleriyle yük alınarak geri gönderiliyor, böylece sahaya yalnızca uygun nitelikteki hafriyat kabul ediliyor.
En geniş ve aktif sahalardan biri olan Kemalpaşa Sütçüler Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, Orman Genel Müdürlüğü’nden 5 yıllığına devralındı. 154.743 metrekare kapasiteye sahip bu sahaya Kasım 2025’ten bu yana 1 milyon 86 bin 300 ton hafriyat kabul edildi ve sahaya 42 bin 263 araç giriş yaptı. Günde ortalama 250-400 aracın giriş yaptığı sahada denetim, araç alana ulaşmadan başlıyor.
Dijital veri altyapısı ve kaçak dökümlerle mücadele:
Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sinem Çok, alanın kapasitesinin 5 milyon metreküpün üzerinde olduğunu ve kapasitenin yaklaşık yarısının kullanıldığını belirterek, yeni saha arayışlarının sürdüğünü söyledi. Çok, kontrollü depolama sahalarının iki temel işlevine dikkat çekti: "Bu sahalar oldukça önemli. Amacımız kaçak dökümleri engellemek, vatandaşı yasal sahalara yönlendirmek. İkincisi dijital veri altyapısı hazırlamak istiyoruz. Şehrin hangi bölgesinden ne kadar miktarda geliyor, bunu belirleyebilmek istiyoruz. Kurumsal bellek oluşturmak istiyoruz."
Çok, kaçak dökümlerin yalnızca görüntü kirliliği yaratmadığını; inşaat yıkıntı atığı, asbest gibi karışık malzemelerin yeraltı ve deniz suyu dahil geniş çaplı kirlenmeye yol açabileceğini vurguladı ve toplumun bu konuda bilinçlenmesi gerektiğini belirtti.
Döküm sahalarının ağaçlandırılması ve yeniden kazandırma:
Sütçüler sahasında yürütülen çalışmanın bir diğer boyutu, kullanım süresi dolan sahaların yeniden doğaya kazandırılması. Çok, sahayı dolum sonrası bahçe toprağı serilip ağaçlandırarak Orman Bölge Müdürlüğü’ne orman alanı olarak teslim edeceklerini söyledi ve alanın geçmişte taş ve maden ocağı olduğunu hatırlattı: "Nihayetinde obruk gibi açılmış, muhteviyatı bozulmuş alanı biz tekrar ağaçlandırarak halkın kullanımına geri sunmuş oluyoruz."
İzmir genelinde kontrollü depolama ağı da genişliyor. Mevcut sahalar arasında Menderes Küner 73.000 m², Ataköy 24.750 m², Dikili Deliktaş 16.000 m² (4 Mayıs 2026'da aktif), ve Bergama 122.000 m² bulunuyor. Bu depolama alanlarının etkin kullanımıyla hem hafriyatın güvenli yönetimi sağlanıyor hem de kontrolsüz dökümlerin çevresel etkileri azaltılıyor.
Belediyenin ağaçlandırma çalışmalarıyla kullanım ömrünü tamamlayan döküm sahaları yeniden doğaya kazandırılıyor. Kent genelinde bugüne kadar toplam 963.624 metrekarelik alanda 106.390 fidan toprakla buluşturuldu. Ağaçlandırma çalışmaları; Kasım 2012'de Evka-7 Döküm Sahası'nda 23.748 m² alana 1.449 fidan dikimiyle başladı. Diğer uygulamalar arasında Kırıklar 51.292 m² - 2.655 fidan, Bornova Gökdere 189.205 m² - 18.325 fidan, Urla 565 Nolu Bölme Güzelbahçe Yelki 43.060 m² - 10.300 fidan, Fatmacık Kayası 150.236 m² - 4.170 fidan, Şeytanderesi 281.865 m² - 46.947 fidan, Berbersalih Tepesi 99.015 m² - 2.752 fidan ve Şubat 2026'da Yelki Çalıca Tepe 125.203 m² - 19.792 fidan dikimi yer alıyor. Bu adımlar, kentteki eski döküm sahalarının kamuya ve doğaya yeniden kazandırılmasını hedefliyor.
İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI CEMİL TUGAY