KBÜ katkısıyla TÜBİTAK destekli projede sarımsakta erken uyarı ve dirençli çeşit arayışı
Projenin hedefi ve KBÜ'nün rolü:
Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Kamil Sarpkayanın araştırmacı olarak yer aldığı çalışma, TÜBİTAK 1001 desteğiyle sarımsakta en önemli sorunlardan biri olan Stemphylium yaprak yanıklığının yaygınlığını, etmenlerini ve mücadele yöntemlerini sistemli biçimde ortaya koymayı amaçlıyor. Proje yürütücülüğünü Prof. Dr. Mustafa Küsekin üstlendiği "Sarımsak Yetiştiriciliğinde Stemphylium Yaprak Yanıklığı Hastalığı Etmenlerinin Yaygınlığı, Morfolojik, Patojenik ve Moleküler Karakterizasyonu, Genotip Reaksiyonları ve Farklı Mücadele Yöntemlerinin Etkinliğinin Belirlenmesi" başlıklı çalışma üniversiteler, araştırma enstitüleri ve yerel yönetimlerin iş birliğiyle yürütülecek.
Saha çalışmaları ve patojen tanımlama:
Projede Kastamonu, Gaziantep, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Aksaray, Konya, Balıkesir, Tokat ve Kütahya olmak üzere Türkiye'nin önemli sarımsak üretim merkezlerinde saha çalışmaları yapılacak. Sarımsak yapraklarında oluşan lekelenme ve kurumaya neden olan hastalığın yaygınlık haritası çıkarılacak; hastalık etmenleri, morfolojik ve moleküler analizler ile tür düzeyinde belirlenecek. Bu süreçte sahada tespit, etmenlerin teşhisi ve patojen karakterizasyonu Doç. Dr. Kamil Sarpkaya ve proje ekipleri tarafından yürütülecek.
Genotip değerlendirmeleri ve ıslah için veri üretimi:
Çalışmada, coğrafi işaretli Taşköprü sarımsağının da aralarında bulunduğu 10 farklı sarımsak genotipinın hastalığa karşı reaksiyonları değerlendirilecek. Elde edilecek genotip-tepki verileri, dayanıklı üretim materyallerinin belirlenmesine hizmet edecek ve gelecekteki ıslah çalışmalarına bilimsel altyapı sağlayacak.
Erken uyarı sistemleri ve ilaçlama takvimi:
Projenin öne çıkan çalışma alanlarından biri, erken uyarı ve tahmin sistemlerinin üretime kazandırılmasıdır. Kahramanmaraş-Narlı ve Kastamonu-Taşköprü'de kurulacak tarla denemelerinde meteoroloji istasyonlarından alınacak sıcaklık, nem ve yaprak ıslaklığı verileri ile hastalık riski takip edilecek. Meteorolojik verilere dayalı oluşturulacak ilaçlama takvimi, üreticilerin geleneksel uygulamalarıyla karşılaştırılacak; verim, maliyet ve hastalık kontrolü açısından değerlendirme yapılacak, böylece uygun zamanda kimyasal mücadele uygulanıp gereksiz ilaç kullanımının azaltılması hedeflenecek.
Proje, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi koordinasyonunda; Karabük Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi, Adıyaman Üniversitesi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü ve Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü paydaşlığında yürütülecek. Proje süresince elde edilen bulguların tarla günleri, çalıştaylar ve çiftçi eğitimleri aracılığıyla üreticiler ve teknik personele aktarılması planlanıyor.
PROJE KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN ÖNEMLİ SARIMSAK ÜRETİM MERKEZLERİNDEN 9 İLDE SAHA ÇALIŞMALARI YÜRÜTÜLEREK STEMPHYLİUM YAPRAK YANIKLIĞI HASTALIĞININ YAYGINLIĞI, HASTALIK ETMENLERİ VE MÜCADELE YÖNTEMLERİ ARAŞTIRILACAK.