Sonbaharda doğadan toplanan mantarlara dikkat: belirtiler günler sonra ortaya çıkabilir
uzmandan uyarı: sonbaharda mantar zehirlenmeleri artıyor
Kütahya Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Aycan Acet, sonbahar mevsimiyle birlikte doğada mantarların çoğalması nedeniyle vatandaşları uyardı. Acet, zehirli mantarların yenilebilir türlere çok benzediğini ve uzman olmayan kişilerin tür ayrımı yapmasının neredeyse imkânsız olduğunu belirterek, doğadan toplanan mantarların tüketilmemesi gerektiğini vurguladı.
neden sonbahar riskleri yükseltiyor:
Acet, yağışların artması, nem oranının yükselmesi ve havanın ılık seyretmesiyle doğanın mantar yetişmesi için uygun koşullar oluşturduğunu söyledi. Özellikle kırsal bölgelerde uzun yıllardır süregelen mantar toplama alışkanlığının, zehirlenme vakaları açısından risk taşıdığını ifade etti. Zehirli türlerin çoğunun yenebilen türlere benzemesi nedeniyle görsele dayanarak veya başkalarının tavsiyesine güvenerek mantar tüketilmemesi gerektiğinin altını çizdi.
belirtiler, gecikmeler ve aldatıcı düzelme:
Mantar zehirlenmelerinde görülen belirtiler tüketilen mantar türüne göre değişiyor. Acet, en sık görülen ilk şikâyetlerin mide ve bağırsakla ilgili olduğunu; bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishalin başlangıç semptomları olduğunu söyledi. Bazı türlerde baş dönmesi, sersemlik, bilinç bulanıklığı ve halüsinasyonlar da görülebiliyor.
Belirtilerin ortaya çıkış süresi hayati önem taşıyor: bazı ölümcül türlerde şikâyetler 6 ila 24 saat sonra başlarken, böbreklere zarar veren türlerde belirtiler birkaç gün veya haftalar sonra ortaya çıkabiliyor. Acet, mantar tükettikten sonra uzun süre şikâyet olmamasının güvende olunduğu anlamına gelmediğini, ilk kusma ve ishal döneminden sonra 1–2 gün boyunca kendini iyi hissetmenin aldatıcı bir düzelme olabileceğini belirtti.
hayati tehlike ve tedavi gereksinimleri:
Dr. Acet, mantar kaynaklı ölümlerin genellikle akut karaciğer yetmezliği, buna eşlik eden böbrek yetmezliği ve kanama bozukluklarından kaynaklandığını; bazı vakalarda yaşamı sürdürmek için karaciğer nakli gerekebildiğini aktardı. Yakın zamanda sosyal medyada görüntüsünü gördüğü bir mantarı toplayıp tüketen bir vatandaşın böbreklerinde diyaliz gerektirecek düzeyde hasar oluştuğunu ve hastanın takibinin sürdüğünü örnek verdi.
Zehirlenme şüphesinde zaman kaybetilmemesi gerektiğini vurgulayan Acet, vatandaşların belirtilerin ağırlaşmasını beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi veya 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi ile iletişime geçmeleri ve en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaları gerektiğini söyledi. Tüketilen mantarın artığının, pişmiş hâlinin veya kusmuk örneğinin sağlık kuruluşuna götürülmesinin türün belirlenmesine yardımcı olabileceği belirtildi.
Evde kusturmaya çalışmak, süt ve yoğurt tüketmek ya da bitkisel yöntemlerle tedavi aramak gibi uygulamalardan kesinlikle kaçınılması gerektiğini hatırlatan Acet, özellikle sonbahar döneminde doğadan toplanan ve türünden emin olunmayan mantarların tüketilmemesi çağrısını yineledi. Sosyal medyadaki fotoğraflara güvenilmemesi gerektiğini ve sadece görüntüye bakarak yenilebilir kararının ciddi sonuçlar doğurabileceğini sözlerine ekledi.
KÜTAHYA ŞEHİR HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI ANA BİLİM DALI DR. ÖĞRETİM ÜYESİ AYCAN ACET