Zelenskiy Belgrad’da stratejik iş birliği ve savunma ihtiyaçlarını gündeme taşıdı

Ziyaretin çerçevesi ve ilk temaslar:

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, 2019'dan bu yana ilk kez resmi bir ziyaret için Sırbistan'a geldi. İki günlük programın dün başlamasının ardından Zelenskiy bugün başkent Belgrad'da Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic tarafından resmi törenle karşılandı. Liderler, Saray önündeki protokolün ardından baş başa ve heyetler arası görüşme gerçekleştirdi ve görüşmelerin ardından ortak bir basın toplantısı düzenlendi.

Savaşın etkileri ve altyapı değerlendirmesi:

Zelenskiy, ülkesinde süren saldırıların sonucunda enerji ve sivil altyapıda yaygın hasar olduğunu vurguladı. Basın toplantısında, "Ukrayna’daki durum kolay değil. Gece altyapımıza yönelik bir füze saldırısı daha oldu" ifadelerini kullandı ve ekledi: "Neredeyse hiç hasar görmemiş enerji santralimiz kalmadı, birçok tren istasyonu, hastane, üniversite ve sıradan sivil işletme yıkıldı."

Görüşmelerde ikili iş birliği, altyapı projeleri, enerji ve gıda güvenliği ile serbest ticaret anlaşması gündeme geldi. Zelenskiy, Sırbistan ile Ukrayna'nın yeniden inşasına ilişkin somut ortak projeleri ele aldıklarını belirtti ve enerji altyapısının durumunun değerlendirildiğini söyledi.

Hava savunma ve füze tedariği:

Hava savunma talepleri görüşmede öne çıkan başlıklardan biriydi. Zelenskiy, İsrail'den hava savunma sistemleri almak istediklerini, bu konuda görüşmeler yürüttüklerini ancak şu ana dek bir sonuç alınamadığını belirtti: "İsrail’den hava savunma sistemleri almak istiyoruz ve bunları satın almaya hazırız."

Patriot sistemleriyle ilgili olarak Zelenskiy, ABD ile "aylık füze teslimatı" konusunda anlaşmalarının olduğunu ancak adetin yeterli olmadığını vurguladı. Sözlerini şu ifadelerle aktardı: "Bize her ay füze sağlayacaklar mı? Evet. Anlaşmalarımız var. Bu füzeler yeterli mi? Hayır." Ayrıca 2026 için planlanan önleyici füze adedinin 2025'e kıyasla azalacağını söyledi: "2026’da bu füzelerin sayısı daha az olacak. 2025’te ise daha fazlaydı."

Zelenskiy, ayrıca ABD'den önceki dönemde lisans taleplerinin çözülemediğini, şimdi Başkan Trump ile bu lisansların alınması konusunda uzlaşı sağlandığını belirtti ve sürecin daha hızlı ilerleyebilmesi gerektiğini vurguladı.

Diplomasi, AB süreci ve Kosova:

Görüşmelerde savaşın sonlandırılmasına yönelik diplomatik seçenekler de ele alındı. Zelenskiy, Ukrayna ve Sırbistan arasındaki ilişkilerin karşılıklı saygıya dayandığını söyleyerek Sırbistan'ın AB üyelik sürecinin hızlanmasından memnuniyet duyacaklarını belirtti: "Avrupa Birliği ile iyi ilişkilerimiz bulunuyor. Sırbistan’ın AB üyelik sürecinin hızlanmasını da memnuniyetle karşılarız."

Kosova konusunda gelen bir soru üzerine Zelenskiy, Ukrayna'nın tutumunda değişiklik olmadığını teyit etti ve Sırbistan'a güvence verdi: "Kosova’nın tek taraflı ilan ettiği bağımsızlık konusunda tutumumuz budur." Aynı zamanda ortaklarının Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesinden dolayı minnettar olduklarını kaydetti.

Vucic'in değerlendirmeleri ve ortak projeler:

Cumhurbaşkanı Vucic toplantıyı, Sırbistan'ın Kosova konusundaki destekleri için Zelenskiy'ye teşekkür ederek başlattı. Askeri iş birliği hakkında ise bugün herhangi bir anlaşma olmadığını, "Savaş sona erdikten sonra ne olacağı ayrı bir konu" diye konuştu.

Avrupa Birliği'ne üyelik beklentileri konusunda şüpheci bir değerlendirme yapan Vucic, "Açık konuşmak gerekirse bütün Avrupalıların Ukrayna’nın üyeliğine olumlu yaklaşacağına inanmıyorum" dedi ve sürecin her zaman itirazlara açık olacağını belirtti.

Vucic, ayrıca Eylül ayında İsrailli ortaklarla bir insansız hava aracı (İHA) fabrikası açacaklarını duyurdu ve Ukrayna'yı açılışa davet etti; tarihin 15-20 Eylül civarı olacağını söyledi. Bu açıklama, iki ülke arasında ekonomik ve endüstriyel iş birliği niyetinin somut bir işareti olarak öne çıktı.

Belgrad ziyaretinin, Ukrayna için hem savunma tedariği hem de diplomasi kanallarını genişletmeye yönelik bir adım olarak yorumlanabileceği; Sırbistan açısından ise hem ekonomik iş birliği hem de bölgesel diplomasi ekseninde dikkatli bir denge arayışının sürdüğü görülüyor. Zelenskiy'nin ilk Sırbistan ziyareti, savaşın getirdiği acil gündemlerle ikili ilişkilerde yeni pratik iş birlikleri arayışını bir arada taşıdı.

UKRAYNA DEVLET BAŞKANI VLADİMİR ZELENSKİY, RUSYA’NIN AVRUPA’DAKİ GELENEKSEL MÜTTEFİKİ SIRBİSTAN’A GERÇEKLEŞTİRDİĞİ ZİYARETTE UKRAYNA'NIN PATRİOT SİSTEMİ İÇİN AYLIK FÜZE TESLİMATI KONUSUNDA ABD İLE BİR ANLAŞMASI OLDUĞUNU, ANCAK FÜZE SAYISININ YETERSİZ OLDUĞUNU İFADE ETTİ.