Ekrandan cepheye: Zelenskiy'in yönetimi umut ve soru işaretleri arasında

Zelenskiy'nin siyaset sahnesine yükselişi:

Vladimir Zelenskiy, hukuk eğitimi almasına karşın kariyerini eğlence sektörü ve televizyon üzerinden kurdu. Kurucusu olduğu Kvartal 95 stüdyosu ile tanınan Zelenskiy, 2015 yılında başlayan "Halkın Hizmetkarı" dizisinde canlandırdığı Vasyl Holoborodko karakteriyle geniş kitlelerin dikkatini çekti. Bu kurgusal temiz lider imajı, 2018 sonlarında başlayan siyasal hareketliliğin zemininde gerçek bir siyasi projeye dönüştü.

31 Aralık 2018 gecesi yaptığı adaylık açıklamasının ardından sosyal medyaya dayalı, geleneksel kampanyalardan farklı bir strateji izleyen Zelenskiy, 2019 Nisan seçimlerinin ikinci turunda görevdeki Petro Poroşenko'yu geride bırakarak %73 oranında oyla ezici bir zafer kazandı. Seçim sonrası vaatleri arasında Donbas'ta barış, köklü yolsuzlukla mücadele ve Ukrayna'nın Batı ile entegrasyonu vardı, ancak uygulama sürecinde beklenen hızlı sonuçlar elde edilemedi.

İlk yıllarda kamuoyunun dalgalanması:

2014'ten sonra ülkenin siyasi ikliminin değişmesi ve halkta yerleşik siyasete karşı artan tepki, Zelenskiy'nin yükselişini kolaylaştırdı. Buna karşın başkanlık döneminin ilk yıllarında oligarklarla mücadelede ve Donbas'ta kalıcı barış sağlamada yaşanan yetersizlikler, kamuoyu güveninde dalgalanmalara neden oldu.

Savaşın Zelenskiy imajına etkisi:

Rusya'nın 24 Şubat 2022'de başlattığı tam ölçekli işgal, Zelenskiy için bir sınav niteliğindeydi. İşgalin ilk günlerinde, kendisine ve ailesine sunulan tahliye teklifini reddettiği ve iddia edilen "Mühimmata ihtiyacım var, bir araca değil" sözü ile sahada ve küresel kamuoyunda direnişçi bir imaj edindi. Haki askerî kıyafetlerle çektiği kısa videolar ve uluslararası parlamentolara yaptığı çevrimiçi hitaplar, Batı'dan sağlanan yardımlarla birleşince kendisini bir direniş sembolüne dönüştürdü; savaşın ilk aylarında kamuoyu güveni %84 seviyelerine kadar çıktı.

Savaşın insani ve ekonomik bedeli:

Uzayan çatışmaların yol açtığı kayıplar ve yıkım, yönetim üzerinde artan siyasi baskının temel sebeplerinden oldu. ABD merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) tahminlerine göre Şubat 2022 - Haziran 2026 döneminde Ukrayna ordusu 525 bin ila 625 bin arası kayıp verdi; bunlardan 125 bin ila 150 bin kişi hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin (OHCHR) Temmuz verilerine göre ise 24 Şubat 2022'den bu yana kayıtlı sivil ölümleri 16 bin 874 olarak bildirildi.

Ekonomik boyutta, Dünya Bankası, Ukrayna hükümeti, Avrupa Komisyonu ve BM ortaklığında hazırlanan RDNA5 raporu Aralık 2025 itibariyle savaşın toplam maliyetini 861.8 milyar dolar olarak kaydetti. Bu tutarın 195.1 milyar doları doğrudan altyapı hasarı, en az 666.7 milyar dolar ise duran ticaret, üretim ve bütçe açığı gibi sosyo-ekonomik kayıplardan oluştu.

İç siyasi gerilimler ve dış etkenler:

Savaş döneminde yolsuzluk iddiaları sonlanmadı; özellikle Savunma Bakanlığı çevresinde patlak veren skandallar halkta büyük tepki yarattı. Zelenskiy, bu kapsamda Eylül 2023'te Savunma Bakanı Oleksii Reznikov'u görevden alarak tepkilere yanıt vermeye çalıştı, ancak hükümete dair şüpheler tamamen giderilemedi.

Demokratik süreçlerle ilgili en çetin tartışma ise 2024 Mart ayında yapılması gereken başkanlık seçimlerinin ülke genelinde uygulanan sıkıyönetim nedeniyle ertelenmesi oldu. Savaş koşulları nedeniyle seçimleri riskli bulan geniş bir kesim olsa da, bazı Batılı müttefikler ve iç muhalifler Zelenskiy'i demokrasiyi askıya almakla eleştirdi. Ayrıca ABD'deki yönetim değişikliği ve Donald Trump yönetiminin dış politika önceliklerinin değişmesi, Kiev'e sağlanan mali ve askeri yardımlarda belirsizlikler doğurdu; bu da cephedeki mühimmat sıkıntısını derinleştiren bir faktör olarak öne çıktı.

Toplumsal kutuplaşma ve liderlik algısı:

Bugün Zelenskiy, ülkede ve uluslararası alanda iki uçlu bir figür olarak görülüyor: Bir kesim onu bağımsızlık için mücadele eden ulusal kahraman olarak nitelendirirken, başka bir kesim deneyimsizliği ve öncesindeki politikaları nedeniyle Batı'nın jeopolitik çıkarlarına hizmet eden bir lider olarak eleştiriyor. Savaşın yarattığı insanî ve ekonomik yıkım sürerken, diplomatik çözüm arayışları da devam ediyor; Zelenskiy ve Ukrayna'nın geleceği ise güçlü belirsizliklerle çevrili.

Not: Metindeki tarih ve sayısal veriler kaynak metindeki bilgiler doğrultusunda korunmuştur.

UKRAYNA DEVLET BAŞKANI VLADİMİR ZELENSKİY (ARŞİV)