Kışta çocuk sağlığı: koruyun, gözlemleyin, gereksiz ilaçtan kaçının

kış aylarında sık görülen enfeksiyonlar:

Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şükriye Özde, kış mevsiminde çocuklarda solunum yolu enfeksiyonlarının arttığını belirterek aileleri uyardı. Özde, kış aylarında en sık görülen hastalıklar arasında soğuk algınlığı, influenza (grip), RSV enfeksiyonları, bronşiolit, farenjit ve zatürre olduğunu vurguladı. Özellikle küçük yaş gruplarında RSV'nin alt solunum yolu enfeksiyonlarında önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Özde, çocukların okul ve kreş gibi kapalı ve kalabalık ortamlarda uzun süre yakın temas halinde bulunmasının bulaşmayı kolaylaştırdığını; düşük sıcaklık ve düşük nemin solunum yollarının doğal savunma mekanizmalarını olumsuz etkileyebildiğini ifade etti. Tek başına üşümenin mikrop oluşturmadığını ancak kış koşullarının enfeksiyonların yayılmasına uygun bir ortam sağlayabildiğini açıkladı.

kapalı ortamların havalandırılması ve bulaşma:

Doç. Dr. Özde, solunum yolu virüslerinin sadece eller ve yüzeyler yoluyla değil, havaya yayılan parçacıklarla da bulaştığını belirtti. Bu nedenle iyi havalandırmanın, ortamdaki virüs içeren parçacık yoğunluğunu azaltarak bulaşma riskini düşürdüğünü anlattı. 'Çocuk üşümesin' diye pencereleri sürekli kapalı tutmanın doğru olmadığını söyleyen Özde, özellikle kalabalık sınıf ve kreşlerde düzenli temiz hava girişinin sağlanmasının önemine işaret etti.

koruyucu önlemler ve ailelere öneriler:

Özde, kreş ve okul çağındaki çocuklar için en etkili korunma yöntemlerini şu şekilde sıraladı: doğru el yıkama alışkanlığı kazandırmak, öksürme ve hapşırma sırasında ağız ve burnun kapatılması, kişisel eşyaların paylaşılmaması, ortamların düzenli olarak havalandırılması ve önerilen aşıların zamanında yapılması. Ayrıca ateşi olan veya genel durumu okul aktivitelerine katılmaya uygun olmayan çocukların evde dinlenmesinin hem kendi iyileşmeleri hem de diğer çocukların korunması açısından gerekli olduğunu vurguladı.

ateş, öksürük ve antibiyotik kullanımı:

Grip ile soğuk algınlığının belirtileri arasındaki farklara da değinen Özde, soğuk algınlığının genelde yavaş başladığını, burun akıntısı, tıkanıklık, hapşırma ve hafif öksürüğün ön planda olduğunu; gribin ise ani başladığını, ateş, belirgin halsizlik, baş ve kas ağrıları ile daha ağır seyredebileceğini söyledi. Ancak çocuklarda belirtilerin her zaman net ayrılmayabileceğini, nefes almada güçlük, göğüste çekilme, morarma, belirgin uyku eğilimi veya sıvı alamama gibi durumlarda gecikmeden değerlendirme gerektiğini belirtti. Özellikle 5 yaş altı ve başta 2 yaş altı çocuklarda grip daha ağır seyredebildiği için dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.

Ateş yönetiminde, 6 aydan büyük çocuklarda ateşin yüksekliğinin tek başına hastalığın ciddiyetini göstermediğini; çocuğun genel durumu, solunumu ve sıvı alımının daha belirleyici olduğunu belirten Özde, ateş düşürücülerin amacının termometreyi mutlaka normale getirmek değil çocuğun rahatsızlığını azaltmak olduğunu söyledi. Üç aydan küçük bebekte 38C ve üzeri ateş mutlaka hekim değerlendirmesi gerektirir. Her yaşta solunum sıkıntısı, bilinç değişikliği, nöbet, basmakla solmayan döküntü, ciddi sıvı kaybı veya genel durumda belirgin bozulma varsa acil değerlendirme gerektiğini kaydetti.

Viral enfeksiyonların ardından öksürüğün hemen geçmeyebileceğine, akut öksürüğün 3–4 haftaya kadar uzayabileceğine dikkat çeken Özde, çocuğun genel durumunun iyi olduğu, solunumunun rahat ve öksürüğün giderek azaldığı durumlarda tek başına öksürüğün her zaman ciddi olmadığına işaret etti. Ancak öksürük giderek artıyorsa, 3–4 haftayı geçiyorsa, tekrarlıyorsa veya nefes darlığı, hırıltı, morarma, göğüste çekilme ya da genel durumda bozulma eşlik ediyorsa hekim değerlendirmesi gerektiğini söyledi ve tekrarlayan gece öksürüklerinde astım gibi nedenlerin de akılda tutulması gerektiğini hatırlattı.

Antibiyotik kullanımına ilişkin uyarısında Özde, kış enfeksiyonlarının büyük bölümünün viral kaynaklı olduğunu ve antibiyotiklerin virüslere etkili olmadığını vurguladı. Burun akıntısının sarı veya yeşil olması tek başına antibiyotik başlanması gerektiğini göstermediğini; gereksiz antibiyotik kullanımının ishal, döküntü, alerjik reaksiyon gibi yan etkilere yol açabileceğini ve antibiyotik direncini artırabileceğini belirtti. Antibiyotik gerektiğinde doğru seçimin, uygun dozun ve sürenin hekim önerisiyle belirlenmesi gerektiğini söyledi.

Son olarak Özde ailelere üç temel yaklaşımı özetledi: koruyun, gözlemleyin ve gereksiz ilaç kullanmayın. Çocukların yaşına uygun aşılarını yaptırmak, el hijyenini öğretmek, kapalı ortamları düzenli havalandırmak ve hastalık durumunda yalnızca ateşe değil çocuğun genel durumuna bakmak; gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak kış aylarında enfeksiyonların ağırlaşma ve yayılma riskini azaltmaya yardımcı olacaktır.

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. ŞÜKRİYE ÖZDE, KIŞ AYLARINDA ÇOCUKLARDA SIK GÖRÜLEN ENFEKSİYONLARA KARŞI AİLELERİ UYARARAK; EL HİJYENİ, ORTAMLARIN HAVALANDIRILMASI, AŞILARIN ZAMANINDA YAPILMASI VE GEREKSİZ ANTİBİYOTİK KULLANIMINDAN KAÇINILMASININ ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKTİ.