Eylül raporu: limonda üretici ile market arasındaki fark 7,3 kat

raporun öne çıkan verileri:

TÜRKİYE Ziraat Odaları Birliği (TZOB) tarafından yayımlanan eylül raporuna göre üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla %633,4 ile limonda görüldü. Raporda limonun ardından en yüksek farkların kuru incir %339,1, havuç %337,8, elma %237,9 ve maydanoz %228,3 olduğu belirtildi. Farklar kat olarak da ifade edildi; limon 7,3 kat, kuru incir ve havuç 4,4 kat, elma 3,4 kat, maydanoz 3,3 kat fazlaya satıldı.

Raporda örnek fiyatlar şu şekilde verildi: üreticide 7 lira olan limon markette 51 lira 34 kuruş'a, 130 lira olan kuru incir markette 570 lira 77 kuruş'a, 11 lira olan havuç 48 lira 16 kuruş'a, 21 lira 66 kuruş olan elma 73 lira 20 kuruş'a, 7 lira 66 kuruş olan maydanoz ise 25 lira 14 kuruş'a satıldı.

pazar ve üretici fiyat değişimleri:

markette:

Eylül ayında markette izlenen 36 üründen 25'inde fiyat artışı, 11'inde ise azalış görüldü. Markette fiyatı en çok artan ürün %26 ile patlıcan olurken; patlıcandaki artışı %21,1 kırmızı mercimek, %18,5 sivri biber, %16,4 yeşil mercimek ve %16,4 Antep fıstığı takip etti. Market fiyatında en fazla düşüş ise %39,5 ile limon oldu; limondaki düşüşü %33,4 yeşil soğan, %21 kuru soğan, %18,3 elma ve %14,3 mısırözü yağı izledi.

üreticide:

Üreticide izlenen 28 üründen 16'sında fiyat artışı, 11'inde düşüş, 1 üründe değişim olmadı. Üreticide en yüksek düşüş %48 ile kuru incir olurken; kuru incirdeki düşüşü %30 limon, %20,7 patates, %14,1 kuru soğan ve %13,6 kuru üzüm takip etti. Üreticide en yüksek artış ise %62,5 ile kuru fasulyede gerçekleşti; bunu %23,3 patlıcan, %15,5 elma, %13,1 kabak ve %12,1 yeşil mercimek izledi.

fiyat değişimlerinin sebepleri:

Rapor, kuru incirde TARİŞ’in alım fiyatını henüz açıklamamış olmasının piyasada fiyatların geçen sezonun altında oluşmasına yol açtığını ve üretici fiyatlarının 130 lira seviyelerine kadar gerilediğini vurguladı. Limonda ise hasat döneminin devam etmesi ve depolardaki geçen yıl ürünü arzın artmasına neden olarak fiyatları düşürdü. Patates ve kuru soğanda hasadın sürmesi arzı artırarak fiyatları geriletirken, patlıcan ve kabakta olumsuz hava koşulları ile tarladan seraya geçiş döneminin arzı azalttığı ve fiyatları yükselttiği belirtildi.

girdi maliyetlerinde kayda değer artışlar:

Ziraat Odaları aracılığıyla sağlanan verilere göre eylül ayında aylık bazda gübre fiyatlarında artışlar izlendi: DAP %9,9, ÜRE %6,7, 20.20.0 kompoze %6,6, amonyum nitrat %6,3, amonyum sülfat %1,4. Yıllık bazda ise amonyum nitrat %69,2, amonyum sülfat %55,6, 20.20.0 kompoze %38,6, DAP %35,9, ÜRE %13,7 oranında arttı. Ayrıca süt yemi aylık %4,4, besi yemi aylık %4,2 artarken, son bir yılda her iki yem %31,8 oranında yükseldi. Elektrik fiyatları yıllık %25,1, tarım ilacı fiyatları yıllık %27,7 arttı. Eylül ayında mazot fiyatı aylık %12,8, yıllık ise %70,7 oranında yükseldi.

tzob başkanının değerlendirmesi ve talepleri:

TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar, hasat döneminde çeltik ithalatının durdurulması gerektiğini vurguladı. Bayraktar, alınacak kararların üreticinin bu yılki gelirini ve gelecek yıl üretim yapıp yapamayacağını belirleyeceğini söyledi. Açıklamada, TMO alım fiyatının gecikmeden açıklanması, fiyat belirlenirken üreticinin gerçek üretim maliyetlerinin esas alınması ve hasat döneminde ithalat uygulamalarının yerli üretimin sürdürülebilirliği gözetilerek düzenlenmesi gerektiği ifade edildi. Bayraktar ayrıca TMO’nun ihtiyaç duyulan yerlerde fiilen alım yaparak piyasada üretici lehine güvence oluşturması gerektiğini belirtti.

TZOB, EYLÜL AYINDA ÜRETİCİ VE MARKET FİYATLARINDAKİ FARKLILIKLARLA, GİRDİ MALİYETLERİNDE YAŞANAN DEĞİŞİMLERE İLİŞKİN HAZIRLANAN RAPORU YAYINLADI.