Yağlıdere'nin küçük Amerika'sı: göçten kimliğe yarım asır

Yağlıdere'nin küçük Amerika serüveni

Giresun'un Yağlıdere ilçesinden başlayıp yarım asrı aşkın süredir süren ABD göçü, ilçeyi yalnızca nüfus dengesi açısından değil, kimlik ve kültürel bağlar açısından da farklı bir noktaya taşıdı. İlçenin resmi nüfusu yaklaşık 14 bin 600 iken, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Yağlıdereli sayısı artık ilçenin iki katını aşıyor.

Sıra dışı göçün başlangıcı:

Bu göç dalgasının fitili 1960'lı yıllarda, bir vefa ziyaretiyle ateşlendi. Yağlıdere Belediye Başkanı Yaşar İbaş süreci şöyle özetliyor: 'Her şey 1960’ların başında başlıyor. Mübadele döneminde ailesiyle buradan giden Lefter’in 1960’larda doğup çocukluğunun geçtiği topraklara, Yağlıdere’ye bir ahde vefa ziyareti yapmasıyla süreç tetiklendi. O yıllarda burada ‘Terzi İzzet’ olarak bilinen İzzet ağabey (İzzet Aydın) ile yolları kesişti. İzzet ağabey önce kendisi gitti, ardından akrabalarını ve köylülerini yanına almaya başladı.' Tek bir kişinin attığı adım, zaman içinde zincirleme göçe dönüşerek geniş bir diaspora oluşturdu.

ABD'de büyüyen topluluk ve yeni kuşak:

Belediye verileri ve konsolosluk kayıtlarına göre 2023'te çifte vatandaşlığı veya resmi oturma izni bulunan Yağlıderelilerin sayısı 21 bin olarak kaydedilmişti. Başkan İbaş, son yıllarda özellikle Meksika sınırından geçenlerle birlikte bu sayının 30 bin sınırına dayandığını ifade ediyor. Bu tablo, ilçede artık 'orada doğup büyüyen' üçüncü neslin varlığına işaret ediyor.

Uzun yıllardır yakınları ABD'de yaşayan ilçe sakinlerinden Avni Çatal da göçün sosyal boyutunu anlatıyor: 'Benim de birçok akrabam Amerika’da, ben de sık sık gidip geliyorum. Oraya gittiğimde hiç yabancılık çekmiyorum. Sanki kendi memleketime, köyüme gitmiş gibi tanıdık herkesi sokakta görmek mümkün oluyor.'

Gençler, anıtlar ve kültürel bağların sürdürülebilirliği:

Bugünün gençleri göçü farklı bir perspektiften değerlendiriyor. Eğitim için ABD'yi tercih edenlerin sayısı artarken, birçok genç mezuniyet sonrası Türkiye'ye dönme niyetinde. Gençlerden Cafer Yardım şu hedefi paylaşıyor: 'Ben Amerika’da okumak istiyorum. Akrabalarım orada olduğu için ben de gitmeyi arzuluyorum ancak benim amacım orada çalışıp kalmak değil, kaliteli bir eğitim alıp ardından Türkiye’ye dönerek memleketimde yaşamak ve çalışmaktır.'

Yağlıdere'de göç hafızası somutlaştırılmış durumda: kent merkezine kazandırılan Göç ve Vefa Anıtı gelecek kuşaklara bu serüveni hatırlatıyor. Ayrıca bazı iş yerlerinin tabelalarında görülen 'NEW-Yağlıdere' ibaresi, iki kıta arasındaki sürekli bağı ve kimlik sürekliliğini simgeliyor.

GİRESUN’UN YAĞLIDERE İLÇESİNDE 1960’LI YILLARDA BİR VEFA HİKAYESİYLE BAŞLAYAN ABD GÖÇÜ, GÜNÜMÜZDE DEVASA BİR BOYUTA ULAŞTI. İLÇE NÜFUSU YAKLAŞIK 14 BİN SEVİYESİNDEYKEN, ABD’DE YAŞAYAN YAĞLIDERELİ SAYISI 30 BİNİ AŞTI.