Rize, somon ihracatı ve longevity vizyonunu birleşerek yeni bir ekonomik model inşa ediyor

Rize'nin bütünleşik gastronomi ve ihracat vizyonu:

Rize, 6. Gastronomi Günleri'nin ardından somon üretimi, İyidere Lojistik Limanı altyapısı ve kentte köklü olan geleneksel sağlıklı beslenme kültürünü bir araya getirerek ekonomik modeli yeniden kurguluyor. Belediye, yerel üreticiler ve gastronomi aktörlerinin eşgüdümüyle şehir; yalnızca bir ihracat merkezi değil, aynı zamanda 'longevity' yani uzun yaşam odağıyla küresel düzeyde bir gastronomi markası olma hedefinde ilerliyor.

Türk somonunun Avrupa pazarındaki durumu:

Türkiye'de son sekiz yılda büyük bir atılım yapan Türk somonu, yaklaşık 20 aylık üretim döngüsü sonunda sofralara ulaşıyor ve 'gökkuşağı alabalığı' türü olarak öne çıkıyor. Sektör verilerine göre ürün, 2025 yılında yaklaşık 520 milyon dolar ihracat geliri elde ederek su ürünleri sektörünün dikkat çeken unsurlarından biri haline geldi; 2026 yılının ilk çeyreğinde ise 91 milyon doları aşan gelir kaydedildi.

Rize merkezli üreticiler ve sektör temsilcileri, Türk somonunun Avrupa'da Norveç somonuna göre omega-3/omega-6 dengesi ve yağ oranı açısından daha değerli algılandığını söylüyor. Bu algının sonucu olarak ürün, Avrupa pazarında Norveç somonundan yaklaşık %15-20 daha yüksek fiyatla alıcı buluyor. Rize Belediyesi'nin markalaşma, tanıtım ve üretici buluşmalarıyla desteklenen kampanyalar bu fiyat ve kalite algısını güçlendiriyor.

İyidere Lojistik Limanı'nın rolü:

İhracat dinamiklerinin güçlenmesinde altyapının belirleyici olması bekleniyor. Bu açıdan Rize için en kritik projelerden biri İyidere Lojistik Limanı. Projede %82 fiziki gerçekleşme seviyesine ulaşıldı ve limanın 2026'nın üçüncü çeyreğinde tamamlanması hedefleniyor. 2 bin 950 metre uzunluğundaki ana mendireğiyle tesis, Karadeniz'in en büyük limanları arasında yer alacak ve dökme yük ile Ro-Ro dahil olmak üzere yılda toplam 13 milyon ton kapasiteye ulaşması planlanıyor.

Bu altyapı, Rize kaynaklı su ürünleri ihracatına lojistik bir atak kazandırırken aynı zamanda ürünün tazelik ve tedarik zinciri sürekliliğini de güçlendirecek. Böylece Avrupa başta olmak üzere hedef pazarlara daha güvenilir ve rekabetçi teslimatlar yapılması kolaylaşacak.

Longevity ve mutfağın dönüşümü:

Rize, gastronomiyi yalnızca mutfakta değil; deniz, orman ve tarım alanlarında bütüncül bir üretim zinciri olarak yeniden tanımlıyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerinde, doğuşta beklenen yaşam süresi sıralamasında Rize; Ordu, Giresun ve Trabzon ile birlikte üst sıralarda yer alıyor. Bilim insanları bu veriyi tesadüf olarak görmüyor; bölgenin beslenme alışkanlıkları ve geleneksel gıda öğeleri uzun yaşamla ilişkilendiriliyor.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusuf Yılmaz tarafından vurgulandığı üzere karalahana gibi fonksiyonel gıdalar 'kolesterol seviyelerinin düşürülmesine yardımcı olurken damar ve kalp sağlığını da olumlu yönde destekliyor.' Bu yerel bitkisel besinler, somon gibi omega açısından zengin ürünlerle birleştiğinde 'Sudan Sofraya' yaklaşımı çerçevesinde sağlıklı bir mutfak profili ortaya çıkıyor.

Uygulama örnekleri ve yerinde deneyimler:

Gastronomi Günleri kapsamında Rize'de düzenlenen etkinlikler, somon üretim tesislerine yapılan ziyaretler ve tadım programları ile somonun üretimden sofraya uzanan yolculuğunu görünür kıldı. Basın ve gastronomi profesyonellerinin katıldığı bu programlarda katılımcılar üretim süreçlerini yerinde gördü ve taze somonla hazırlanan menüleri tattı. Belediye yetkilileri, bu modelin Rize turizmine ve gastronomi kimliğine doğrudan katkı sağlayacağını belirtti.

Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin konuyla ilgili şunları söyledi: 'Rize’nin mavi ve yeşil gücünü sağlıklı gastronomiyle, üretimle ve ihracatla birleştiren bir dönüşümü hep birlikte hayata geçiriyoruz. Bizim için somon sadece bir ihraç ürünü değil; uzun yaşam kültürümüzün, sağlıklı mutfağımızın ve şehir markamızın bir parçası. Rize Belediyesi olarak üreticimizin, yatırımcımızın ve gastronomi emekçimizin yanında durmaya; İyidere Lojistik Limanı’nın açtığı ufukla Rize’yi dünyaya bağlamaya, Rize’yi bir longevity merkezi yapma hedefimizle misafirlerimizi hem bahçede ağırlamaya hem sağlıklı mutfağımızla doyurmaya devam edeceğiz. Gastronomi Günleri kapsamında 12 ilçeye ait 100’den fazla yemek şeflerimizle beraber yapıldı, reçetelendirildi, kitabını çıkardık.'

Belediye öncülüğündeki bu vizyon; üretim, altyapı, tanıtım ve sağlık odaklı gastronomiyi aynı çatı altında toplayarak Rize'yi hem bölgesel bir ekonomik başarı hikâyesi hem de uzun yaşam temalı bir turizm-gastronomi merkezi haline getirmeyi amaçlıyor. Somonun Avrupa'daki algı avantajı ve İyidere'nin sağlayacağı lojistik olanaklar, bu bütünleşik modelin uygulamaya geçirilebilmesi için temel dayanakları oluşturuyor.

RİZE, 6. GASTRONOMİ GÜNLERİ İLE BİRLİKTE AVRUPA PAZARINDA YÜKSEK DEĞER BULAN TÜRK SOMONU İHRACATINI, İYİDERE LOJİSTİK LİMANI ALTYAPISINI VE GELENEKSEL SAĞLIKLI BESLENME KÜLTÜRÜNÜ BİR ARAYA GETİREREK KENTİ KÜRESEL ÖLÇEKTE BİR "LONGEVİTY" (UZUN YAŞAM) VE GASTRONOMİ MERKEZİNE DÖNÜŞTÜRMEYİ HEDEFLİYOR